Onder chef Ronald Bartlema groeide het NOS Jeugdjournaal in 25 jaar uit tot een volwaardige nieuwsorganisatie, die deze week de Ere Zilveren Nipkowschijf won. Hij had een feilloos gevoel voor het bijna ongrijpbare Jeugdjournaal-DNA.
Kinderen zijn niet gek. Ze krijgen alle ellende in de wereld heus wel mee. Het gaat er vooral om hóé je ze het nieuws vertelt, vond Ronald Bartlema, chef van het NOS Jeugdjournaal. In hun eigen taal en vorm dus, zonder kinderachtig te worden, en liefst eindigend met een sprankje hoop. ‘De hulpkonvooien zijn onderweg.’ Of: ‘De politie is druk bezig de dader te vinden.’
Liefst 25 jaar was Bartlema ‘de baas’ van de redactie van het Jeugdjournaal, in zijn eigen woorden ‘de leukste baan van Hilversum’. Al moest hij er achter de schermen bij de NOS hard voor knokken om het Jeugdjournaal, dat werd gezien als het kleine broertje van het Achtuurjournaal, serieus genomen te krijgen.
In die missie slaagde hij glansrijk. Onder zijn leiding groeide het Jeugdjournaal uit van een bescheiden bulletin van enkele minuten tot een volwaardige nieuwsorganisatie met dagelijkse uitzendingen van 20 minuten, een ochtendeditie, een podcast en een eigen app. Ook bedacht hij wat op de redactie nog altijd ‘de hoogmis van het Jeugdjournaal’ wordt genoemd: de verkiezingsuitzendingen met lijsttrekkers.
Bartlema groeide op in Haarlem, met een vader die als leraar op een middelbare school werkte. Het plan was om in diens voetsporen te treden, tot hij tijdens een stage zelf voor de klas kwam te staan en begreep dat zijn bestemming elders lag. Via de IJmuider Courant, het Haarlems Dagblad en RTV Noord-Holland kwam hij bij het Jeugdjournaal terecht.
Niets mooier dan de wereld uitleggen aan kinderen, vond hij. Inmiddels had hij Karina leren kennen die als orthopedagoog rechercheurs leerde om kinderen te verhoren. ‘In essentie doen we eigenlijk hetzelfde’, zeiden ze geregeld tegen elkaar. ‘Kinderen een stem geven en ze serieus nemen. Dat verdienen ze.’
De Volkskrant profileert regelmatig bekende en onbekende, kleurrijke Nederlanders die onlangs zijn overleden. Wilt u iemand aanmelden? postuum@volkskrant.nl
In het NOS-pand, ‘de bunker’ in Hilversums jargon, was Bartlema een opvallende verschijning. Groot en rijzig, spijkerjas met sjaal, shaggie in de hand en zijn leesbril op zijn hoofd of bungelend om zijn nek. Achter dat nonchalante uiterlijk zat een feilloos gevoel voor wat het bijna ongrijpbare Jeugdjournaal-DNA was en wat hij op subtiele wijze probeerde over te brengen op redactieleden. ‘Dan vroeg hij tijdens een vergadering: o, dus jij denkt dat het zo zit? Dan wist je: hier moet ik misschien nog naar kijken’, vertelt Sonja Verbaarschott, inmiddels zijn opvolger.
Bartlema werkte volgens het motto van zijn vader: een ander komt altijd op de eerste plaats. Interviews gaf hij daarom zelden; liever zette hij redacteuren en presentatoren in de schijnwerpers. Alleen voor de jaarlijkse 1 aprilgrap (Verbaarschott: ‘Die moest ook écht héél goed zijn, daar was hij scherp op’) maakte hij een uitzondering. Zo was hij in 2007 de hondeninspecteur Bart Lemand, die wilde dat aan de hand van hondenpoep de baasjes werden opgespoord.
Veel journalisten die onder hem begonnen, groeiden later door naar het Achtuurjournaal. Zelf had hij die ambitie allerminst. Karina: ‘Daar was toch de omgeving wat harder, vond hij. Hij was ook niet van het harde nieuws. Zijn passie was het vertalen ervan voor kinderen.’
In 2021, tijdens een vergadering bij de NOS, die hij zoals altijd staand doorbracht (’kun je lekkerder denken’) voelde hij zich wankelig. Niet lang daarna bleek hij lymfeklierkanker te hebben. Een chemokuur leidde tot longfibrose, waardoor hij aan huis gekluisterd raakte. Op de redactievloer keerde hij niet meer terug.
Bartlema overleed op 67-jarige leeftijd. Het bericht van zijn dood leidde tot honderden reacties van kinderen. ‘Gecondoleerd’, schreven ze. En ook: ‘Gecontroleerd.’ ‘Bitterballetje’, zoals een jonge kijker zich noemde, vond het overlijden van de oud-baas van het Jeugdjournaal ‘sad’, maar had geheel in diens geest ook een positieve afsluiter: ‘Hij is wel Six Seven!! jaar geworden.’
Source: Volkskrant