De Amerikaanse president Donald Trump en de Chinese leider Xi Jinping hebben hun tweedaagse top in Beijing afgesloten zonder grote doorbraken over handel, Iran of Taiwan. Toch presenteerden beide leiders de ontmoeting als een succes: in een mogelijk explosieve relatie is het bereiken van stabiliteit al een groot goed.
is correspondent China voor de Volkskrant. Ze woont in Beijing.
De stemming was opperbest tussen de twee wereldleiders, die vrijdag in de laatste uren van hun tweedaagse ontmoeting door de tuinen kuierden van Zhongnanhai, het hoofdkwartier van de Chinese Communistische Partij. Aldaar, te midden van ‘weelderig groen en gebladerte in bloei’, aldus de Chinese staatspersdienst Xinhua, bleven Xi Jinping en Donald Trump ‘af en toe staan om de statige eeuwenoude bomen en kleurrijke rozen te bewonderen’.
Trump vroeg Xi of staatshoofden vaker werden uitgenodigd in Zhongnanhai, dat achter hoge muren verscholen ligt in het centrum van Beijing. ‘Zeer zelden’, stelde Xi, op een uitzondering na, zoals ‘bijvoorbeeld Vladimir Poetin’. ‘Geweldig, dat bevalt me’, antwoordde Trump. De Amerikaanse president noemde Xi ‘een oude vriend’ en de top ‘een groot succes’. De Chinese leider stelde op zijn beurt dat de twee ‘een nieuwe koers hebben uitgezet voor constructieve strategische stabiliteit’.
Concrete doorbraken bleven echter uit. Er kwamen geen nieuwe grote afspraken over handel, Iran of Taiwan. Dat de twee wereldleiders zich toch tevreden tonen lijkt opmerkelijk, maar zowel in Washington als Beijing bestaat de vrees dat de relatie tussen beide landen sterk kan verslechteren. Xi hintte daarop, toen hij bij de opening van de top verwees naar de zogeheten ‘’: het idee dat de rivaliteit tussen een gevestigde grootmacht en een opkomende grootmacht kan ontsporen in oorlog.
Xi maakte donderdag duidelijk wat voor Beijing de echte inzet van de top was: Trump inpeperen hoeveel belang China eraan hecht dat de VS een ‘goede aanpak’ van Taiwan kiest. De Chinese leider waarschuwde dat een ‘verkeerde aanpak’ tot ‘een conflict’ met China zou leiden. Beijing wil onder meer dat de VS de wapenverkoop aan Taiwan terugschroeft.
Trump reageerde zelf niet publiekelijk op Xi’s waarschuwing. Minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio zei wel dat het Amerikaanse Taiwanbeleid ‘onveranderd’ blijft. Hij waarschuwde dat het ‘een verschrikkelijke vergissing’ zou zijn als China Taiwan met geweld probeert in te nemen.
Toch zal Beijing tevreden zijn. Taiwan kwam vorig jaar voor het eerst in lange tijd niet aan bod tijdens een top tussen de leiders van de VS en China, omdat die bijeenkomst in Zuid-Korea zich volledig richtte op het bezweren van de handelsoorlog. Nu wilde Xi opnieuw duidelijk maken aan Trump dat het dossier Taiwan ‘de absolute basis’ vormt voor stabiele Chinees-Amerikaanse betrekkingen, zegt geopolitiek expert Frans-Paul van der Putten, verbonden aan het Instituut Clingendael.
Ook het voortduren van het handelsbestand is voor Beijing winst. China koopt daarmee kostbare maanden tijd om de afhankelijkheid van Amerikaanse chips te verminderen. Tegelijkertijd zullen de VS nauwelijks vorderingen kunnen maken om hun afhankelijkheid te verkleinen van zeldzame aardmetalen uit China.
Voor Trump lagen op deze top de prioriteiten elders: zichtbare handelsdeals die hij thuis als overwinning kan verkopen in de aanloop naar de tussentijdse verkiezingen in november. Daarom draaide veel om deals over de ‘drie B’s’: beans, beef and Boeings.
Alle drie haalde hij binnen. China kondigde donderdag aan dat Amerikaanse slachthuizen weer rundvlees mogen exporteren naar China. Trump stelde dezelfde dag dat Beijing tweehonderd vliegtuigen van Boeing zal kopen. De Amerikaanse handelsvertegenwoordiger Jamieson Greer zei vrijdag ten slotte dat China de komende drie jaar minstens 10 miljard dollar aan Amerikaanse landbouwproducten gaat kopen, waaronder sojabonen.
Van minder belang voor Trump is wellicht dat die akkoorden vooralsnog niet door China zijn bevestigd, en van relatief geringe omvang zijn. Beleggers lieten hun teleurstelling over het geringe aantal gekochte Boeings wel spreken: de aandelen van het Amerikaanse vliegtuigbedrijf daalden donderdag met 4,7 procent. Analisten hadden gehoopt op een ‘megaorder’ van vijfhonderd vliegtuigen.
Trump zei ook dat hij met Xi goede gesprekken over Iran had gehad. China speelde vorige maand als de belangrijkste handelspartner van Iran een belangrijke rol in het tot stand brengen van een staakt-het-vuren, door Iran naar de onderhandelingstafel te brengen. Maar omdat het land zich doorgaans niet mengt in militaire conflicten, waren de verwachtingen nihil dat China publiekelijk hulp zou beloven aan de VS.
Volgens een verklaring die de VS donderdag gaven, zijn de twee landen het niettemin eens dat Iran ‘nooit een kernwapen mag bezitten’ en dat de Straat van Hormuz open moet blijven. China zou ook belangstelling tonen voor de aankoop van Amerikaanse olie. Aan Chinese zijde zweeg men daarover.
Tijdens het staatsdiner op donderdag nodigde Trump Xi uit voor een tegenbezoek aan Washington in september. Daar hopen de twee landen verder te bouwen aan de stabiele betrekkingen waar zij deze week in Beijing de nadruk op legden.
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant