Met het vertrek van de Britse minister van Volksgezondheid Wes Streeting staat premier Keir Starmer opnieuw zwaar onder druk. Correspondent Patrick van IJzendoorn ziet hoe de sfeer in het land steeds pessimistischer wordt. ‘Ik zie gewoon niet in hoe Starmer dit overleeft.’
is verslaggever van de Volkskrant.
Patrick, komt de regering-Starmer ooit nog in rustiger vaarwater terecht?
‘Het voelde de afgelopen dagen weer als vanouds. Jarenlang zagen we politieke psychodrama’s onder de Conservatieven, nu gebeurt bij Labour eigenlijk precies hetzelfde. Ondertussen heeft het land genoeg problemen.’
Wat is er woensdag allemaal gebeurd?
‘De minister van Volksgezondheid Wes Streeting is opgestapt en de burgemeester van Greater Manchester Andy Burnham heeft zich aangemeld voor terugkeer naar het parlement. Om met die laatste te beginnen: die geniet een aanzienlijke populariteit bij de linkervleugel van de Labour Partij en is een serieuze kandidaat om Starmer vroeg of laat op te volgen.
‘Aanvankelijk leek Burnham niet klaar om premier of minister te kunnen worden, omdat hij geen parlementslid is. Dat is verplicht in Groot-Britannië. Maar woensdagavond kondigde hij aan dat hij zich kandidaat stelt en dat een andere parlementariër bereid is zijn plek af te staan. Nu moet het partijbestuur instemmen en vervolgens moet hij die zetel daadwerkelijk winnen. Twee obstakels dus.
‘Eerder op de dag diende Streeting zijn ontslag in. Zo brokkelt het fundament onder de regering-Starmer steeds verder af. De grote vraag was woensdag: waarom stelde Streeting zich niet meteen kandidaat voor het leiderschap?
‘Het antwoord is waarschijnlijk dat hij onvoldoende steun heeft binnen Labour. Een kandidaat heeft de steun nodig van 81 parlementariërs, een vijfde van de fractie. Als Streeting die handtekeningen al had gehad, had hij Starmer direct uitgedaagd. Daarom lijkt hij nu eerder aan te sturen op een bredere leiderschapsstrijd op een later moment.’
Zou Streeting een kans maken om partijleider te worden bij de volgende verkiezingen?
‘Hij heeft op het ministerie van Volksgezondheid redelijk goed werk verricht. Hij heeft de wachtlijsten in de zorg verkort en is de managementlaag aan het afslanken. Dus hij lijkt wel een competente bewindsman te zijn.
‘Zijn probleem is alleen dat hij als oud-werknemer van accountantsconcern PwC wordt gezien als politieke erfgenaam van oud-premier Tony Blair. Voor veel leden van Labour is dat te rechts en te liberaal. Daarnaast was hij de protegé van Peter Mandelson, die door de Epstein-affaire beschadigd is geraakt. Dus de vraag is niet alleen of hij capabel is, maar ook of hij geliefd genoeg is binnen de partij.’
De partijleider van de Conservatieven, Kemi Badenoch, spreekt inmiddels verlekkerd van een ‘burgeroorlog’ binnen Labour. Heeft zij een punt?
‘De partij is zeer verdeeld, dus ik denk van wel. Maar de Conservatieven hebben dit zelf natuurlijk ook jarenlang meegemaakt. Sommige Britten vragen zich inmiddels openlijk af of het land überhaupt bestuurbaar is. Er wordt spottend gezegd: wij zijn het nieuwe Italië. Want daar was voorheen ongeveer elk jaar een nieuwe regering. Ik zie gewoon niet in hoe Starmer dit op termijn overleeft.’
Waarom weigert hij voorlopig op te stappen?
‘Hij heeft een dikke huid en veel zelfvertrouwen. Bovendien zou het pijnlijk zijn als hij al na amper twee jaar vertrekt, terwijl hij juist stabiliteit beloofde na de janboel onder de Tories. Hij vindt dat de economie zo is aangetast door vorige regeringen dat hij de tijd moet krijgen om die weer op te krikken.’
Welke rol spelen de Britse media in deze crisis?
‘Een enorme rol. De mediasfeer is hier veel agressiever dan in Nederland. Na een kabinetsvergadering staan journalisten ministers letterlijk toe te schreeuwen met vragen als: ‘Gaat u aftreden?’ Dat gebeurt vaak op belangrijke momenten.’
Waar komt dat door?
‘De concurrentie tussen media is hier veel heviger. Britse kranten en bladen zijn sterk afhankelijk van losse verkoop, terwijl Nederlandse media meer op abonnementen draaien. Daardoor ontstaat een koortsachtige sfeer.
‘Journalisten brengen via X en Bluesky voortdurend naar buiten wat er achter de schermen speelt. Politici lekken enorm veel informatie. Dat is in zekere zin transparanter, want we weten de hele tijd precies wat er gebeurt, maar het werkt ook destabiliserend.
‘Streeting liet voortdurend in de media doorschermeren dat hij klaarstond om te regeren en voldoende steun had verzameld. Daarmee probeerde hij, denk ik, de werkelijkheid naar zijn hand te zetten. Maar daardoor kon hij niet meer terug. Als hij was blijven zitten, was hij zijn geloofwaardigheid verloren. Maar daarmee veroorzaakt hij wel weer een politieke crisis. Media en politici zitten elkaar voortdurend op te fokken.’
Hoe kijkt Reform UK-voorman Nigel Farage naar het nieuws van afgelopen week?
‘Ik denk dat hij een goede week beleeft gezien alle tumult binnen Labour. Bij de gemeentelijke verkiezingen was zijn partij natuurlijk al de grote winnaar. Toch heeft hij zelf ook problemen. Hij heeft twee jaar geleden 5 miljoen pond gekregen van cryptomiljardair Christopher Harborne. Dat geld heeft hij nooit opgegeven als inkomsten, terwijl hij dat wel verplicht is als volksvertegenwoordiger. Maar eerlijk gezegd denk ik niet dat het hem veel schade gaat opleveren. Veel van zijn aanhangers kan het vermoedelijk weinig schelen.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant