Het gebruik van antidepressiva tijdens de zwangerschap geeft geen groter risico op een kind met ADHD en autisme. Dat blijkt uit een internationale analyse van gegevens over ruim een half miljoen zwangerschappen die donderdagavond is gepubliceerd in The Lancet Psychiatry.
is wetenschapsredacteur van de Volkskrant en schrijft over gezondheid.
Antidepressiva komen via de placenta deels in het bloed van het ongeboren kind terecht. Over de langetermijneffecten op de hersenen van kinderen zijn de afgelopen jaren veel studies verschenen met soms tegenstrijdige onderzoeksresultaten, zegt psychiater Esther Knijff (Erasmus MC). Dat bracht artsen en aanstaande moeders soms aan het twijfelen: was het middel erger dan de kwaal?
Als moeders tijdens en na de zwangerschap depressief raken, kan dat immers ook effect hebben op hun kind. Ze kunnen last krijgen van stress en slaapproblemen en door de depressie kan de hechting met hun kind onder druk komen te staan. Daarom is de nieuwe analyse van grote waarde, zegt Knijff, gespecialiseerd in zwangerschapspsychiatrie: ‘Het helpt bij het gesprek in de spreekkamer.’
Voor die analyse zette een internationale groep van psychiaters de gegevens uit 37 eerdere onderzoeken op een rij. Zo konden ze de kinderen van ruim 600 duizend zwangeren die een antidepressivum hadden geslikt vergelijken met de kinderen van ruim 24 miljoen vrouwen die zo’n middel niet hadden gebruikt. Omdat de groep zo groot was, konden de onderzoekers hun resultaten corrigeren voor mogelijk verstorende factoren, iets wat in eerdere studies minder goed lukte.
Na een eerste rekenronde bleek dat moeders die antidepressiva gebruiken iets vaker kinderen krijgen met een neurologische ontwikkelingsstoornis, zoals een autismespectrumstoornis, ADHD en spraak- en taalproblemen. Na een evaluatie bleek dat die cijfers moesten worden bijgesteld.
Er was ook een verhoogd risico bij kinderen van vaders die antidepressiva gebruikten en bij moeders die de medicatie alleen voor de conceptie slikten (en niet tijdens de zwangerschap). Datzelfde gold voor broertjes en zusjes die in de baarmoeder niet aan antidepressiva waren blootgesteld. Dat draagt bij aan het idee dat niet de antidepressiva de problemen veroorzaken, maar dat er sprake is van ‘een onderliggende kwetsbaarheid’, zegt Knijff.
‘Ouders kunnen op hun kinderen een genetische gevoeligheid overdragen voor aandoeningen als ADHD en een autismespectrumstoornis. Ook psychosociale factoren kunnen een rol spelen, zoals stress of opvoedproblemen.’
Goed dat de onderzoekers ook het antidepressivagebruik van vaders hebben meegewogen, zegt Knijff. De psychische aandoeningen waarvoor zij die medicatie krijgen voorgeschreven kunnen een bijdrage leveren aan neurologische ontwikkelingsstoornissen bij hun kinderen, schrijven de onderzoekers. ‘Voor de ontwikkeling van een kind is de mentale gezondheid van beide ouders belangrijk’, concludeert Knijff.
In Nederland krijgt 15 tot 20 procent van alle zwangere vrouwen rondom de zwangerschap te maken met psychische klachten. Van hen gebruikt 2 à 3 procent antidepressiva. Hoewel de Nederlandse richtlijn vermeldt dat zwangere vrouwen niet met hun antidepressiva hoeven te stoppen, wijken verloskundigen en gynaecologen daar soms vanaf, zo bleek een paar jaar geleden uit onderzoek. Gebrek aan eenduidig bewijs bleek tot uiteenlopende adviezen te leiden. De nieuwe analyse is een steun in de rug, zegt Knijff.
In het nieuwe onderzoek hebben psychiaters alleen gekeken naar het risico op neurologische ontwikkelingsstoornissen, niet naar eventuele aangeboren afwijkingen. Dat risico is iets verhoogd, zegt Knijff, maar dat is zo gering dat het meestal geen reden is om te stoppen met antidepressiva. Antidepressiva, en dan vooral de veelgebruikte SSRI’s, noemt ze, mede op basis van de nieuwe onderzoeksresultaten, ‘voldoende veilig’ voor zwangere vrouwen.
De dosering kan bovendien zo hoog zijn als nodig is, benadrukt ze, want de internationale analyse brengt het ‘geruststellende nieuws’ dat er geen verschil is in effect tussen een hoge en een lage dosis antidepressiva.
Een algeheel advies valt niet te geven, zegt Knijff, aanstaande ouders moeten met hun arts overleggen. ‘Ik krijg ook zwangere vrouwen op mijn spreekuur die per se willen stoppen met hun antidepressiva. Ze voelen zich zo schuldig dat ze hun kind blootstellen aan medicijnen. Uitleg, aan de hand van deze onderzoeksresultaten, kan ze helpen de juiste afweging te maken. Moeders willen het voor hun kind zo goed mogelijk doen.’
Wilt u belangrijke informatie delen?
Mail naar tips@volkskrant.nl of kijk op onze tippagina.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant