De haven van Harlingen schroeft de beveiliging op. Nu controles rond Rotterdam en Antwerpen steeds effectiever zijn, zouden drugssmokkelaars uitwijken. Althans: dat is de vrees. ‘We moeten niet naïef zijn.’
is regioverslaggever van de Volkskrant in Noord-Nederland.
De haven van Harlingen, weet burgemeester Ina Sjerps, is bij miljoenen Nederlanders bekend. ‘Vooral vanwege de veerboten naar Terschelling en Vlieland.’ Maar, zegt ze, de haven is veel meer dan dat. Het is de thuishaven van de bruine vloot, een cruisehaven, een vissershaven, een industriehaven.
‘Je vindt hier alle activiteiten die je typisch in een haven aantreft. Inclusief de activiteiten die het daglicht niet kunnen verdragen.’
De burgemeester heeft dan al een rondje gemaakt langs de vertegenwoordigers van gemeenten, havens, douane, politie en andere bestuurlijke gremia die zich woensdag 13 mei hebben verzameld in het Havengebouw. Waar denken zij aan bij het woord ‘havenveiligheid’?
‘Smokkel’, oppert iemand. ‘Ondermijnende criminaliteit’, zegt een ander. En, de hoofdofficier van justitie in Noord-Nederland: ‘Heel veel dingen die we nog niet zien.’
Daar moet verandering in komen. Daarom wordt deze dag een overeenkomst getekend tussen de gemeente van Harlingen, de haven en de douane voor de plaatsing van een nieuw cameratoezichtsysteem op de kades. De douane gaat vanuit Rotterdam de beelden realtime uitlezen.
Cruciaal, zegt burgemeester Sjerps. Want toen twee jaar geleden in het donker een persoon in een duikpak met een pakket werd gespot bij een internationaal vrachtschip, werd dat pas de volgende dag gemeld. ‘En toen was de vogel allang gevlogen.’
De burgemeester is ervan overtuigd: ‘Drugssmokkelaars zoeken en vinden steeds nieuwe routes en methoden. Daarvan is de lange Noord-Nederlandse kust niet uitgezonderd.’
Het is een verhaal dat de afgelopen tijd vaker klinkt. Drugscriminelen en mensensmokkelaars zouden uitwijken naar kleinere havens, omdat de beveiliging van mainports als Rotterdam en Antwerpen flink is opgeschroefd. Begin dit jaar bundelden zes gemeenten met zeven kleinere zeehavens daarom hun krachten in een nieuw Platform Aanpak Ondermijning Kleine Zeehavens. Het gaat om Scheveningen, Stellendam, Den Helder, Harlingen, Lauwersoog, Eemshaven en Delfzijl.
Het kabinet trok er aanvankelijk vier ton voor uit. Na ingrijpen van de Tweede Kamer werd dat verhoogd tot een miljoen. Ook daarbij werd gewezen op de vermeende ‘verplaatsing van de drugs- en ondermijningsproblematiek’.
Maar of zo’n waterbedeffect werkelijk plaatsvindt, blijft onduidelijk. De Nederlandse douane onderschepte vorig jaar aanzienlijk minder cocaïne (24.500 kilo ten opzichte van 38.000 kilo in 2024), met name in de haven van Rotterdam. Van een sterke stijging elders was echter geen sprake. Er werd wel flink meer gesmokkelde cannabis gevonden – maar vooral in Rotterdam en op Schiphol.
Harlingen komt, anders dan bijvoorbeeld Vlissingen, niet voor in het ‘drugsdashboard’ en het laatste jaarverslag van de douane. Wie (veel) verder teruggaat in nieuwsarchieven, stuit op enkele incidenten. In 2017 werd 300 kilo coke gevonden aan boord van een Belgische vissersboot. En politieonderzoek na de door de burgemeester gememoreerde situatie in 2024 met de duiker en een onderwaterscooter leidde tot niet meer dan vermoedens. Begin dit jaar spoelden op het strand van Terschelling wel pakketten aan met in totaal 500 kilo hasj.
Toch twijfelt aan boord van zeilcharter De Grote Beer, die rondleidingen door de Harlingse haven verzorgt, niemand aan de noodzaak van striktere beveiliging. ‘Dat wij hier geen cocaïne hebben gevonden, wil echt niet zeggen dat het er niet is’, zegt directeur-generaal van de douane Nanette van Schelven stellig. ‘Ik kan niet precies zeggen welke signalen wij hebben. Maar we zien in heel Europa een verschuiving van grote naar kleine havens.’
Zij wijst op Vlissingen, waar de vangsten wel zijn toegenomen. ‘We zouden naïef zijn als we zouden denken dat dit niet elders in Nederland gebeurt.’ Volgens Van Schelven is cameratoezicht een ‘heel effectief instrument’.
Ook voor burgemeester Sjerps lijdt het geen twijfel dat ook in Harlingen gesmokkeld wordt. ‘Maar de mate waarin, dat kan ik echt niet zeggen.’ Anekdotes zijn er genoeg. Over een bananenboot die in Harlingen niets te zoeken heeft, of een dobberende kotter op een plek zonder vis. Ook wordt volgens de burgemeester via verkeerscamera’s opgemerkt dat de haven wordt verkend door ‘bekenden uit het drugsmilieu’. ‘Die komen hier echt niet voor de veerboot naar Vlieland.’
De camera’s zijn niet de enige aanscherping. Ook is de toegang tot delen van de haven inmiddels beperkt, met hekwerken en striktere identificatie. En na een ‘port security officer’ en een ‘projectleider ondermijning’ wordt er een haventoezichthouder aangesteld.
Toch moest de burgemeester wel jaren lobbyen voor de investeringen. ‘Ondermijning’ mag dan een containerbegrip en bestuurlijk modewoord zijn, maatregelen zijn niet vanzelfsprekend. Diensten zoals de douane en de marechaussee werken ‘risicogericht’, zegt Sjerps. ‘En dan denken ze niet meteen aan Harlingen.’ Het gevolg was dat juist hier personeel werd weggehaald. ‘Dan zie je hier minder, en dan denk je wellicht dat hier niets gebeurt.’
Die ‘neerwaartse spiraal’ wordt nu doorbroken, hoopt ze. Al dagdroomt ze nog over een nieuwe patrouilleboot. De vorige werd tien jaar geleden wegbezuinigd. Nu moet bij onraad worden gewacht op de kustwacht, die vanuit Den Helder moet komen.
Het afsluiten van havens mag dan nodig zijn, het gaat ten koste van het openbare karakter van de vaak geliefde plekken. Burgemeester Ben Visser (Eemsdelta) weet het uit Delfzijlse ervaring. ‘Voor veel mensen is een avondwandeling door de haven toch iets speciaals.’
De provincie Groningen liet onlangs de risico’s van ondermijning inventariseren. ‘De onderzoeker zei: je moet wel een pannenkoek zijn om bij jullie gesnapt te worden, het is hier aardedonker.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant