is hoofdredacteur en commentator van de Volkskrant
Door de toenemende onrust in de wereld, dreigt een nieuwe nucleaire wedloop. Het risico op escalatie is gegroeid, zeker nu het onvoorspelbare Noord-Korea ook een serieuze voorraad kernwapens heeft.
Door het afbrokkelen van de internationale rechtsorde en het oprukken van het recht van de sterkste dreigt een nieuwe nucleaire wedloop, die elk continent zal meeslepen.
Nu Noord-Korea een serieus kernwapenarsenaal heeft opgebouwd, gaan ook andere Aziatische landen zoals Zuid-Korea en Japan naar een eigen atoomschild verlangen. China wil gezien de toenemende onrust ook meer kernwapens en de nucleaire ambities van Iran zijn alleen maar versterkt door de aanvallen van Israël en de VS.
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
Omdat de VS steeds onvoorspelbaarder gedrag vertonen, ambieert Europa een eigen nucleaire paraplu. En tot slot hebben de VS en Rusland hun akkoorden opgezegd, waardoor de deur openstaat naar een nieuwe race om wie de meeste kernwapens heeft.
De afgelopen decennia was er wereldwijd een sterk gedeeld besef dat een nucleaire wedloop tegen elke prijs moet worden voorkomen. Belangrijkste symbool was het non-proliferatieverdrag uit 1970 dat uiteindelijk door 191 landen werd ondertekend. Ze spraken af dat er geen nieuwe kernmachten bij zouden komen en dat de landen die al kernwapens hadden hun voorraden zouden reduceren. Toen de VS en de Sovjet-Unie in de jaren tachtig overeen kwamen hun nucleaire wapenvoorraden af te bouwen, leek de kernbom definitief op zijn retour.
Dat is veranderd. Door de toegenomen onrust in de wereld, neemt de aversie tegen kernwapens af. Ook hier. Nederlandse kabinetten hadden tot voor kort altijd in het regeerakkoord staan dat ze streefden naar een kernwapenvrije wereld. Het kabinet-Jetten heeft een einde gemaakt aan die traditie.
Tijdens de Koude Oorlog heerste er een sterke angst voor de bom. Daarvan is nu nog weinig te merken, wellicht omdat de wereld aan de goede afloop van de Koude Oorlog de overtuiging heeft overgehouden dat het nooit tot een kernoorlog zal komen. Geen land zal immers voor zijn zelfvernietiging kiezen.
Die overtuiging kan ook gevaarlijk zijn. Ja, Vladimir Poetin zal niet snel naar een kernwapen grijpen, de zorgen daarover aan het begin van de oorlog in Oekraïne zijn vooralsnog onterecht gebleken. Maar nu hij onder ogen moet zien dat hij een conventionele oorlog niet kan winnen, ligt het risico van een roekeloze inzet van kernwapens op de loer.
Noord-Korea is helemaal onvoorspelbaar. Waar de VS en Rusland een hotline hebben, om in geval van een dreigende escalatie te overleggen, is met Noord-Korea op een dergelijk moment geen communicatie mogelijk. China heeft zijn nucleaire strategie aangescherpt. Met de launch on attack-strategie wordt al teruggevuurd zodra er het vermoeden is dat het land nucleair wordt aangevallen. De kans op escalatie is nog steeds klein, maar wel groter geworden.
Het zou goed zijn als de internationale gemeenschap zich weer van dit gevaar bewust wordt. Van Donald Trump hoeft niet te worden verwacht dat hij hierin een voortrekkersrol speelt, van Vladimir Poetin ook niet. De Verenigde Naties lijken op dit moment de enigen die de regie kunnen nemen, maar die zijn danig verzwakt.
Het is te hopen dat de opvolgers van Trump en Poetin weer naar ontwapening gaan streven. Tot die tijd rust er een zware verantwoordelijkheid op de schouders van de nieuwe secretaris-generaal van de VN die binnenkort wordt gekozen. De Argentijn Rafael Grossi, nu nog directeur van het Internationaal Atoomenergieagentschap, is in dit licht wellicht de beste kandidaat. De nieuwe secretaris-generaal zou op zijn minst moeten streven naar een goede communicatie tussen alle kernmachten zodat het risico op onnodige escalatie wordt verkleind.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant