President Donald Trump dreigt Amerikaanse troepen uit Duitsland terug te trekken, nadat bondskanselier Friedrich Merz zijn oorlog tegen Iran had bekritiseerd. Hoe zorgwekkend is hun verbale strijd?
is buitenlandredacteur van de Volkskrant en schrijft over de EU en internationale samenwerking. Hij woont in Berlijn.
De Verenigde Staten hebben ‘kennelijk geen strategie’ in de oorlog tegen Iran, zei de Duitse bondskanselier Friedrich Merz maandag in een discussie met scholieren in Marsberg in het Sauerland. Ook in de onderhandelingen hebben de Amerikanen ‘geen overtuigende strategie’, terwijl de Iraniërs juist ‘heel bekwaam onderhandelen - of op een heel bekwame manier niet onderhandelen’, aldus Merz. Zo wordt ‘een hele natie vernederd door de Iraanse leiding, vooral door de Revolutionaire Garde’, vindt de bondskanselier.
Volgens veel analisten sloeg Merz hiermee de spijker op de kop. Maar president Trump reageerde woedend. Tot drie keer toe fulmineerde hij deze week tegen de bondskanselier. Die ‘zou meer tijd moeten besteden aan het beëindigen van de oorlog Rusland/Oekraïne…en aan het repareren van zijn kapotte land, vooral qua immigratie en energie. Juist minder tijd zou hij moeten besteden aan het lastigvallen van hen die van de Iraanse nucleaire dreiging af willen, en daardoor de wereld, inclusief Duitsland, veiliger maken!’, aldus Trump op Truth Social.
De president dreigde bovendien Amerikaanse troepen uit Duitsland terug te trekken. De mogelijkheden daartoe worden onderzocht en binnenkort zal een beslissing vallen, aldus Trump.
Merz stond zich lange tijd voor op zijn goede verhouding met Trump. In zijn eerste jaar als kanselier bezocht hij twee keer het Witte Huis. ‘De persoonlijke verhouding tussen de Amerikaanse president en mij is wat mij betreft onveranderd goed’, zei Merz deze week nog. Toch is er iets veranderd. De bondskanselier slaat een heel andere toon aan. Sinds de Amerikaanse dreigementen om Groenland te annexeren lijkt hij tot de conclusie te zijn gekomen dat er met Trump geen zaken te doen valt.
De Duitse frustratie over de Iran-oorlog is groot. Trump begon de oorlog zonder enig overleg met zijn bondgenoten. Daarmee stortte hij de wereld in een energiecrisis die de toch al stagnerende Duitse economie grote schade toebrengt.
Onlangs halveerde de Duitse regering de groeiverwachting voor 2026 tot een schamele 0,5 procent. Zo gaat het land zijn vierde jaar van economische stagnatie in. Dit terwijl Merz de voor Duitsland ongekende stap nam om de grondwettelijke beperking op het aangaan van nieuwe schulden (de Schuldenbremse) op te heffen, teneinde een biljoen euro in de economie te pompen.
Economische groei is dringend noodzakelijk om het politieke vertrouwen in Duitsland te herstellen. Zij wordt echter bemoeilijkt door de grilligheid van de Amerikaanse president, die voortdurend onzekerheid en instabiliteit veroorzaakt.
Op zijn beurt is Trump boos omdat Duitsland en andere Europeanen hem niet willen helpen bij de oorlog tegen Iran. Zijn trots werd gekrenkt door het feit dat Merz het ook nog eens waagde hem publiekelijk te bekritiseren. Hij reageerde meteen met het dreigement om Amerikaanse militairen uit Duitsland terug te trekken.
Tijdens de Koude Oorlog waren er 250 duizend Amerikaanse militairen gelegerd in Duitsland. De bekendste daarvan was Elvis Presley, die van oktober 1958 tot maart 1960 zijn diensttijd in Duitsland doorbracht. Tegenwoordig zijn het er veel minder: ruim 37 duizend. Het is de vraag of Trump daadwerkelijk militairen zal terughalen. Hij heeft daarvoor de toestemming van het Congres nodig. In 2020 wilde Trump 12 duizend militairen uit Duitsland terughalen, maar dat werd door het Congres geblokkeerd.
In het huidige Congres is Trumps positie sterker. Niettemin werd vorig jaar nog een wet aangenomen, gesteund door Democraten én Republikeinen, die bepaalde dat er minstens 76 duizend militairen in Europa gelegerd moeten zijn.
Ook dienen de Amerikaanse militairen in Duitsland een duidelijk Amerikaans doel. Trump bestempelt de Duitsers graag als uitvreters die de Amerikanen laten opdraaien voor de kosten van veiligheid. In dit geval is daar echter geen sprake van, aldus de New York Times deze week. De Amerikaanse basis in het Duitse Ramstein is een draaischijf voor de Amerikaanse strijdkrachten, onmisbaar voor de oorlog tegen Iran en andere acties in het Midden-Oosten.
De basis herbergt ook een groot Amerikaans militair ziekenhuis, voor soldaten die in het Midden-Oosten of elders ver van huis gewond raken. Duitsland stelt de grond in Ramstein gratis ter beschikking en betaalt lokale medewerkers.
Dreigen is voor Trump een tweede natuur, maar vaak vergeet hij zijn dreigementen even gemakkelijk. Het is dus de vraag of hij echt militairen uit Duitsland zal terughalen.
Toch is de verbale strijd tussen Merz en Trump zorgwekkend, schreef de conservatieve Frankfurter Allgemeine Zeitung donderdag. De aanwezigheid van Amerikaanse militairen in Duitsland wordt nog altijd gezien als een waarborg tegen een eventuele Russische aanval. In elk geval ziet president Poetin de Amerikanen graag uit Duitsland en Europa vertrekken.
Merz zou daarom beter op zijn woorden moeten passen, vond de Frankfurter Allgemeine. ‘De politieke erosie van het bondgenootschap gaat ongeremd door. Alleen Poetin profiteert daarvan, daarom zou men in Berlijn ieder woord op een goudschaaltje moeten wegen’, aldus de krant.
De verandering van toon van Friedrich Merz laat echter zien hoezeer de verhoudingen tussen Duitsland en de VS zijn verziekt. De bondskanselier werd in 1955 geboren in het Sauerland. Zoals vrijwel alle West-Duitsers van zijn generatie zag hij het bondgenootschap met de VS altijd als de hoeksteen van de Duitse veiligheid. Maar toen hem maandag naar de oorlog in Iran werd gevraagd, gaf hij zijn frustratie over het huidige Amerika ruim baan.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant