Een groene vallei vol poppendorpen en kuuroorden, heen en weer varende veerbootjes, monumentale burchten, torenhoge tafelbergen en bizarre rotspartijen: stap in Dresden in de S-Bahn en spoor slingerend langs de Elbe door Saksisch Zwitserland.
is reisjournalist voor de Volkskrant en auteur van het boek 'Tussen de rails' over de 35 mooiste treinreizen van Europa.
Een groene vallei vol poppendorpen en kuuroorden, heen en weer varende veerbootjes, monumentale burchten, torenhoge tafelbergen en bizarre rotspartijen: stap in Dresden in de S-Bahn en spoor slingerend langs de Elbe door Saksisch Zwitserland.
is reisjournalist voor de Volkskrant en auteur van het boek 'Tussen de rails' over de 35 mooiste treinreizen van Europa.
‘Sie haben die Wildnis überlebt, jetzt dürfen Sie sich belohnen.’ Na geleverde inspanning is het goed rusten, wil het klapbord van de Biergarten in Schmilka maar zeggen. Op het menu staan chili con carne, aardappelsalade met zure room of braadworst met mosterd en brood – genau was man braucht na een dag wandelen van de Wilde Hel via de Heilige Trappen naar de Duivelstoren. Eén probleempje maar: in het verre oosten van Duitsland staat men op bij het krieken van de dag. Wie na zessen ’s avonds pas terugkeert uit de wildernis, ontdekt dat de restaurants en terrassen al lang en breed gesloten zijn.
Bij een naamloze kiosk ertegenover is een hipster met een baardje en roze petje aan het schoonmaken. ‘Wil je nog wat eten?’ Een kwartiertje later zet hij een dampend bord met gebakken aardappelen, een spiegelei en een bockworst op tafel. Ionel (38) heeft zijn restaurant in de hoofdstad verkocht om hier een nieuw leven te beginnen. ‘Ik houd van Berlijn, maar het is niet meer wat het was. Toen ik er opgroeide, was Schönefeld nog een dorp. Mijn ouders deden boodschappen bij de kruidenier op de hoek en rekenden eens per maand af. Het was gemoedelijk. Nu is het druk en duur. Hier is het leven nog simpel.’
Schmilka is een beeldschoon gehucht van eeuwenoude vakwerkhuizen langs een kabbelend beekje en omringd door grillige bergen en groene bossen. Hoe je hier arriveert is ook al mooi: eerst per stoptrein naar het stationnetje op de linkeroever en dan per veerboot de Elbe overvaren. Zoals veel plaatsen in voormalig Oost-Duitsland kampte dit dorp met krimp, maar ook Schmilka is een nieuw leven begonnen; de verlaten huizen en pensions zijn opgeknapt en getransformeerd tot een albergo diffuso; een over verschillende gebouwen verspreid hotel. Jammer dat alles gesloten is, maar zelfs als uitgestorven openluchtmuseum is dit poppendorp de tussenstop waard.
In Dresden vertrekt de rode dubbeldekker van S-Bahn-lijn S1, die na het Hauptbahnhof om de haverklap halteert – alleen in Dresden zelf al zes keer. De troosteloze buitenwijken doen nog niet vermoeden dat dit een van de mooiste treinreizen van Duitsland is. Ook Heidenau is nog industrieel, maar vanaf Pirna wordt het prachtig; daar komt de Elbe langszij. De trein volgt de spiegelgladde blauwe rivier, slingerend over de linkeroever, dwars door het Nationaal Park Saksisch Zwitserland, met uitzicht op wijngaarden, pastelkleurige vakantiehuizen en de grillige rotsformaties van het Elbezandsteengebergte. Rechts flitst het fort van Königstein voorbij, links torent de tafelberg Lilienstein 415 meter boven het landschap uit, en aan weerszijden liggen schilderachtige dorpen als Obervogelgesang, Kurort Rathen en Stadt Wehlen – 1500 inwoners en dan toch een stad heten, het lijkt wel een modelspoorbaan.
De Elbtalbahn, of Elbevalleilijn, is een dubbelsporige en geëlektrificeerde internationale spoorlijn van het Duitse Dresden door de riviervallei van de Elbe naar het Tsjechische Děčín. Meteen na de opening van de spoorlijn Leipzig-Dresden werden al plannen gesmeed voor de verlenging ervan richting Wenen. Oorspronkelijk zou die noordelijker lopen en bij Zittau de grens oversteken, maar op aandringen van Oostenrijk, dat toen nog de scepter zwaaide in Bohemen, werd gekozen voor de bochtige route langs de Elbe. De Sächsisch-Böhmische Staatseisenbahn bouwde de spoorlijn in acht jaar; in 1851 reed de eerste stoomtrein van Dresden naar Děčín.
Wie ooit per trein vanuit Nederland oostwaarts reisde, kent deze route wel. De Elbtalbahn is een belangrijke spoorcorridor; talloze treinen van West- naar Midden- en Oost-Europa gebruiken deze spoorlijn. Zoals de nachttrein van European Sleeper naar Praag, waarmee de Elbevallei vanuit Nederland rechtstreeks bereikbaar is. Zo ontdekte uw verslaggever deze panoramische route ook; in mijn privécoupé keek ik bij het ontbijt op bed uit op de als een 3D-natuurfilm voorbijglijdende Elbe. Mijn mond viel open – wát een betoverend landschap. Deze reis doe ik nog eens over, wist ik toen, maar dan met tussenstops.
Het hele traject is 62 kilometer lang, telt 23 stations en haltes, en zonder stops duurt de reis drie kwartier. Mijn eerste tussenstop is Pirna, dat geen spat veranderd is sinds de Italiaan Bernardo Bellotto, alias Canaletto II, het stadje elfmaal schilderde. In de 18de en 19de eeuw zag het hier zwart van de kunstschilders, onder wie Caspar David Friedrich. Wie uitstapt in Kurort Rathen ziet meteen een van zijn bekendste schilderijen in het echt: Felsenlandschaft im Elbsandsteingebirge. De Bastei is een formatie van honderden meters hoge zandstenen rotsen die door millennialange erosie de bizarste vormen hebben aangenomen – al twee eeuwen is dit de topattractie van Saksisch Zwitserland.
Bad Schandau is van oudsher een deftige toeristische bestemming en sinds 1800 een officieel erkend kuuroord, met een modern kuurcomplex, wellnesshotels en een kuurpark met een Kneipp-voetenbad. Een elegante jugendstil-personenlift uit 1904 brengt me van de Elbekade naar de 52 meter hoger gelegen lommerrijke wijk Ostrau voor een wonderschoon uitzicht op de Elbe. Königstein wordt gedomineerd door een hoogteburcht, 247 meter boven de Elbe. De tentoonstellingen zijn interessant, maar ook hier is de grote aandachttrekker het verbluffende uitzicht. Beneden in de diepte arriveert de trein van half vier op het naast de Elbe gelegen station – het lijkt wel een modelspoorbaan.
Het afgelegen gehucht Schmilka, waar dit verhaal begon, lijkt misschien het einde van de wereld, maar is niet het einde van de lijn. Anderhalve kilometer verderop ligt het eindstation voor de S-Bahn-treinen uit Dresden: Schöna. Hier eindigt Duitsland en begint Tsjechië, gaat Saksisch Zwitserland over in Boheems Zwitserland en verandert de Elbe in de Labe. Deze treinreis wordt vervolgd. Ik zeg het maar direct: aan de andere kant van de grens wordt het nóg mooier.
Op zaterdag 30 mei deel 2: in Tsjechië langs de Labe van Hřensko tot Děčín door Boheems Zwitserland.
Opmerkingen, aanvullingen, suggesties? reisgids@volkskrant.nl
De voor dit artikel gemaakte reis is deels betaald door de Treinreiswinkel. Deze organisatie had geen invloed op de inhoud – de redactie bepaalt de bestemming, de invalshoek en het reisprogramma. Lees hier meer over onze journalistiek.
Heenreis
Neem ’s avonds in Amsterdam, Amersfoort of Deventer de nachttrein van European Sleeper en stap ’s ochtends uitgeslapen uit in Dresden of Bad Schandau. Enkele reis vanaf € 40 (zitplaats), € 60 (couchette) of € 140 (slaapcoupé); europeansleeper.eu.
Treinreis
De S-Bahn van Dresden vertrekt elk half uur (afwisselend tot Bad Schandau of Schöna) en stopt op alle stations. Beste uitzicht aan de linkerkant. De Gästekarte Sächsische Schweiz, die je krijgt bij een hotelverblijf, biedt gratis gebruik van trein, bus en veerboot. Wegens werkzaamheden kan de dienstregeling aangepast worden; check de reisplanner: bahn.de/nl.
Georganiseerde reis
De Treinreiswinkel biedt een 5-daagse treinreis langs de Elbe, inclusief heen- en terugreis per trein, lokaal openbaar vervoer en verblijf in Stadt Wehlen; vanaf € 599 per persoon, zie treinreiswinkel.nl/langsdeelbe.
Meer informatie
• Duits Verkeersbureau, Amsterdam, tel. 020 311 3927, germany.travel
• Tourismusverband Sächsische Schweiz, Pirna, tel. +49 3501 470 147, saechsische-schweiz.de
Dit is een artikel uit Volkskrant Magazine. Wilt u alle verhalen, columns en rubrieken uit het nieuwste nummer lezen? Dat kan hier.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant