Roger Sweet (1935 – 2026) | ontwerper He-Man Hij kwam voort uit een kostbare blunder van speelgoedfabrikant Mattel. De gespierde pop He-Man was macho, superheld en gay icoon tegelijk. Zijn schepper, Roger Sweet, overleed deze week.
He-Man in de tekenfilmserie.
„I have the power!”, riepen jongens in de jaren tachtig uit over menig schoolplein. Het was de kreet waarmee He-Man in de tekenfilmserie veranderde van prins in een superheld met enorme spierballen, een schild en een zwaard.
Met zijn opgeblazen spierbundels was He-Man een boegbeeld van het Amerikaanse machismo in de Reaganjaren en een schoolvoorbeeld van succesrijke crossmarketing: begonnen als pop werd hij al snel hoofdrolspeler in een tekenfilmserie voor jongens. Tevens groeide de halfnaakte, blonde superheld uit tot een gay icoon van de jaren tachtig.
De schepper van de pop, designer Roger Sweet, overleed dinsdag op 91-jarige leeftijd in zijn woonplaats Lake Stevens (Washington). Sweet werd geboren in Akron (Ohio). Zijn vader ontwierp advertenties voor autobanden, de industrie waar de stad op draaide, Sweet werd industrieel ontwerper. Hij werkte onder meer aan het interieur van de Boeing 747 en hij ontwierp een wasmiddelfles voor Downy, volgens hemzelf de eerste waarvan het handvat in de flescurve was verwerkt. In 1972 begon hij bij speelgoedfabrikant Mattel.
Hoewel Mattel volgens de ontwerper een kwart miljard He-Man-poppen verkocht – op het hoogtepunt verkocht het bedrijf meer He-Mans dan Barbies – werd Sweet er niet veel wijzer van. Hij was in loondienst van Mattel en vertrok in 1990. Een paar maanden geleden begon zijn vrouw een inzamelingsactie om de behandeling van Sweet in een verzorgingshuis te betalen. Mattel stortte vijfduizend dollar.
Roger Sweet had in zijn nadagen weinig goede woorden over voor Mattel, maar hij was trots op He-Man. Toen hij trouwde, stonden op zijn bruidstaart poppetjes van He-Man en diens zus She-Ra. Sweet was naar eigen zeggen een „iel mannetje”. In 2019 zei hij tegen de lokale krant The Daily Herald of Everett, Wash: „Ik wilde er altijd uitzien als He-Man maar het lukte nooit. Ik weet zeker dat iedere jongen in de wereld eruit wil zien als He-Man.”
Het succes van He-Man kwam eigenlijk voort uit een kostbare blunder: Mattel sloeg in 1976 het aanbod af om het speelgoed bij de komende ruimtefilm Star Wars te leveren. Dat werd hierna een enorm succes voor concurrent Kenner. Wanhopig spoorde Mattel zijn design-afdeling aan om een eigen lijn voor jongensspeelgoed te bedenken.
Ergens in 1980 pakte Roger Sweet de stoere jongenspop Big Jim en gaf deze overdreven spierballen van klei, een schild en een zwaard. Het prototype van He-Man was geboren. Later zei Sweet in een interview dat uit marktonderzoek was gebleken dat oertijd-fantasy (Conan de Barbaar), ruimteoorlog (Star Wars) en hedendaagse oorlog (GI Joe) het beste scoorden onder jongens. Hij wilde He-Man zo simpel mogelijk houden – ook in naam – zodat de pop op al die gebieden inzetbaar was. In praktijk werd He-Man de held in het scifi-subgenre sword and planet: avonturen op een primitieve planeet.
Overigens wordt Sweets vaderschap betwist door zijn oud-collega Mark Taylor, die de tekeningen maakte waarop de designer de pop baseerde. Ook Lou Scheimer van animatiebedrijf Filmation verdient credits: met de populaire serie He-Man and the Masters of the Universe (1983-1985) bracht hij de pop tot leven en gaf hij de verkoop ervan een enorme boost. In de tekenfilmserie voor kinderen is He-Man het alterego van prins Adam, die met zijn magische zwaard de planeet Eternia moet beschermen tegen de booswicht Skeletor.
Bijzonder aan He-Man is dat hij begon als pop en daarna pas optrad in strips, series en films. Eerder waren er al poppen voortgekomen uit populaire series of strips, maar bij He-Man was het andersom. Toen was dat bijzonder, inmiddels is crossmarketing in Hollywood-amusement normaal.
Net als actiehelden Sylvester Stallone en Arnold Schwarzenegger stond He-Man voor een nieuw, platonisch ideaal van mannelijkheid, dat er nog altijd voor zorgt dat Hollywoodhelden iedere dag naar de sportschool moeten. Voordien konden ze nog wegkomen met een minder onderhoudsgevoelig postuur. Net als zijn vrouwelijke evenknie Barbie werd He-Man bekritiseerd als anatomisch onmogelijk schoonheidsideaal.
Onvoorzien was dat He-Man ook een idool werd in de gay-community. Zijn spierbundels, zijn luchtige kleding, en zijn onverschilligheid jegens meisjes spraken veel jonge gays aan. Daarbij kwam het dubbelleven dat He-Man leidt, net als veel andere superhelden. Als prins moet hij zijn ware identiteit verbergen, als He-Man is hij out and proud.
He-Man paste goed in de gay iconografie zoals die zich in de jaren 70 in de wijk Castro in San Francisco ontwikkelde. Volgens letterkundige Michael Cornelius had He-Man „zo bij de Village People gekund”. Het tijdschrift Out omschreef He-Man and the Masters of the Universe in 2016 als „een van de gayest tekenfilms aller tijden”. De live action film uit 1987 heeft volgens Out „een hele generatie op zijn minst een beetje gay gemaakt.”
Skeleton, de vijand van He-Man.
Na de flop van die laatstgenoemde film was het trouwens alweer voorbij met de hype. De poppenverkoop stortte in. Maar dankzij de groeiende nostalgiemarkt kreeg He-Man deze eeuw een tweede leven. In 2021 verscheen op Netflix de nieuwe serie, Masters of the Universe: Revelations. De makers hebben inmiddels ook het queer deel van de markt omarmd. De spin-off She-Ra and the Princesses of Power (2018–2020) is openlijk lesbisch.
Begin juni komt een nieuwe bioscoopfilm uit, met Nicholas Galitzine als He-Man en Jared Leto als Skeletor. Mattel brengt tegelijk een nieuwe poppenreeks op de markt. Galitzine zei dat hij vierduizend calorieën per dag eet om aan dezelfde spierbundels te komen als He-Man.