Het is lastig om voorpret te hebben voor een reis naar India. ‘Jij liever dan ik’ zeiden de mensen die ik enthousiast vertelde over mijn plannen. ‘Weet je wel niet hoe heet het is? Hoe druk? Hoe vies?’ In plaats van een lange lijst aan niet te missen Indiase delicatessen deelden bezorgde vrienden een lijst van te vermijden voedsel. Geen straatsnacks, geen sla, geen rauwe chutneys en tenzij je levensmoe bent geen ijsblokjes.
De EU mag dan uit alle macht proberen de banden aan te halen met de Indiase economie van bijna 1,5 miljard mensen, ze onderschatten het reisadvies dat men elkaar geeft: diep rood. Ik denk dat Iran voor de oorlog een populairder bestemming was. De Sjiitische heilstaat is in ieder geval een stuk schoner.
Ik was diep onder de indruk van de vooruitgang die had plaatsgevonden in de zestien jaar dat ik India voor het laatst bezocht. Ineens waren er stoelriemen, zelfs op de achterbank. En waar waren de straatmakaken gebleven? Waar waren die mannen die midden op straat hurkten om hun behoefte te doen? Waar waren de gezinnen gebleven die in de tussenberm bivakkeerden? Waar waren de open vuilnisbelten? Waar waren de krotten?
Het is altijd gevaarlijk optimistisch te zijn. Er heerst een Calvinistische morele plicht om medelijden te hebben met armere mensen in armere landen. Ik probeerde ooit een stuk te publiceren over het uitblijven van massale Covid-sterfte in Afrika en de mogelijke oorzaken daarvan in hun immuunsystemen, maar het werd door de redactie gecancelled omdat ze wel degelijk schrijnende berichten hadden gevonden. Als u zich afvraagt waarom er soms weinig goed nieuws verschijnt is dit het antwoord. Slecht nieuws brengen is veiliger.
En ook in India was de vooruitgang deels cosmetisch. Ze hebben de ellende buiten het zicht geveegd. Maar onder die oppervlakte gaat een duizelingwekkend vooruitgang schuil. Veel minder Indiërs leven in absolute armoede. Veel meer Indiërs wonen in huizen, met elektra, met toegang tot een toilet, met water en internet, ook in de dorpen.
En de onheilstijdingen over de voedselveiligheid zijn deels achterhaald. Er was behoorlijk wat overredingskracht nodig om ons de welkomstdrankjes met ijsblokjes te laten drinken. We probeerden beleefd te weigeren. Daarna vroegen we als een soort achterdochtige ondankbare snobs bij de vriendelijk knikkende Indiase uitbater door naar de herkomst van de blokjes. Driftig googlend op ‘reverse osmose’ dronken we uiteindelijk de drankjes. De dag erna weer. En daarna weer.
Aangezien ik mijn bezorgde vrienden hun ‘ik zei het toch’ niet gun, houd ik hier een slag om de arm. Ik weet heus dat ik weken nadien nog doodziek kan worden. Bezorgdheid is een morele plicht. Maar ik zou toch hier voorzichtig willen delen dat de voedselveiligheid een grote sprong voorwaarts heeft gemaakt.
Ik heb een andere zorg: wat al dat schone water met de Indiase immuunsystemen gaat doen. Want ook in India vielen minder doden door Covid.
Wat doet het met een land waarin de lichamen van honderden miljoenen inwoners verwesteren? In Europa bracht hygiëne een niet te evenaren verbetering in de volksgezondheid. Maar kinderen werden ernstiger ziek door polio, want de gratis en algehele polio-immunisatie die baby’s kregen verdween met het schonere water. Pas met vaccinatie werden de grootschalige polio-uitbraken onder controle gebracht.
India kan zich verheugen op een veel betere volksgezondheid, minder darminfecties, minder kindersterfte, minder ernstige ziekte. Maar wel met de nadelen en de spasmen van naïevere verwesterde immuunsystemen: hooikoorts, eczeem, voedselallergieën, pijnlijke darmen, multiple sclerose en ernstiger.
Met de welvaart dreigt er ook een nieuwe golf van welvaartsziekten over het land uit te rollen. En wij westerlingen hebben buiten vaccinatie vrij weinig in de aanbieding. We kunnen alleen behandelen, maar hebben in een halve eeuw niet geleerd hoe we dit kunnen voorkomen.
En terwijl ik daar zat op het terras als rijke achterdochtige vrouw, bevreesd voor dat zalige ijskoude drankje in mijn hand, had ik ineens de indruk dat wij het zijn, de westerse wereld die stil staat en straks hard voorbij wordt gestreefd.
Ik wil eenieder adviseren enige vooroordelen opzij te zetten en iets te leren van dit land. Ik raad de paper dosa’s aan, de samber met idli voor het ontbijt, de masala chai en de mojito’s. Mét ijs.