Producenten van elektriciteit gaan vanaf 2032 betalen voor gebruik van het elektriciteitsnet. Toezichthouder ACM voert dan een zogenoemd ‘invoedingstarief’ in. De energiesector is niet te spreken.
is economieredacteur voor de Volkskrant en sinds 2021 specialist op het gebied van de energietransitie.
Tot nu toe betalen alleen afnemers voor gebruik van het stroomnet. ACM wil dit veranderen door vanaf 2032 geleidelijk een zogenoemd invoedingstarief in te voeren. Hierbij betalen stroomproducenten op basis van de hoeveelheid elektriciteit die ze leveren.
Nu betalen windparken, zonnevelden en gascentrales alleen voor hun aansluiting. Hierdoor worden zij niet geprikkeld om het overbelaste stroomnet efficiënt te gebruiken, stelt de toezichthouder.
Nederland staat niet alleen met de plannen voor een invoedingstarief. Ook Duitsland overweegt invoering en sommige andere Europese landen hanteren het systeem al. ‘In Europees opzicht is het dus gebruikelijk’, aldus een woordvoerder. Hoe hoog de tarieven worden, is nog niet bekend. ACM zegt in de zomer met meer duidelijkheid te komen.
De regels gaan overigens niet gelden voor kleinverbruikers. Huishoudens met zonnepanelen hoeven straks dus niet extra te betalen voor de stroom die hun panelen het net opsturen.
In de Nederlandse energiesector wordt weinig enthousiast gereageerd op de voorstellen van ACM. Diverse brancheorganisaties laten zich tegenover de Volkskrant negatief uit over de plannen. Zo stelt Holland Solar, dat de belangen behartigt van producenten van zonnestroom, dat het voorstel grote onzekerheid veroorzaakt in de markt.
Omdat niet duidelijk is hoe de tarieven eruit gaan zien, kunnen exploitanten van grote zonneparken hun bedrijfsmodel niet langer ‘rondrekenen’, stelt een woordvoerder. Banken zullen vanwege deze onzekerheden lastiger leningen verstrekken en hogere rentes vragen, verwacht hij. De bouw van nieuwe zonneprojecten dreigt hierdoor stil te vallen. Ook de Nederlandse koepel voor windenergie NedZero is negatief over het voorstel.
Grote energieleveranciers als Eneco en RWE keren zich eveneens tegen het plan. ‘Hoewel veel nog onduidelijk is over de uitvoering, is het wel zeker dat dit de businesscase van windparken op zee bemoeilijkt’, zegt een woordvoerder van Eneco, dat een aantal grote windparken op de Noordzee exploiteert.
‘Dit plan leidt tot hogere stroomprijzen, waardoor meer subsidie nodig is om duurzame projecten te realiseren’, stelt een woordvoerder van RWE. Niet alleen de productie van groene energie wordt geraakt, ook de winstgevendheid van bestaande centrales komt volgens RWE in gevaar. Het concern wijst onder meer op grote gascentrales, die steeds meer moeite hebben het hoofd boven water te houden.
Gascentrales staan steeds vaker stil dankzij de groei van de hoeveelheid goedkope groene stroom. Dit is goed voor de energietransitie. Maar op momenten dat er geen zon en wind is, blijven gascentrales nodig om de elektriciteitsvoorziening te stutten. Het wordt steeds kostbaarder deze centrales overeind te houden tijdens de zogenoemde dunkelflaute. Diverse gascentrales dreigen daarom de komende jaren te sluiten. Een invoedingstarief maakt hun toekomst nog onzekerder, volgens RWE, dat waarschuwt voor de leveringszekerheid.
Dit probleem is reëel: eerder waarschuwde hoogspanningsnetbeheerder Tennet al dat de Nederlandse stroomvoorziening na de decenniumwisseling, als kolencentrales verplicht zijn gesloten, ernstig onder druk komt te staan.
Zelfs onder afnemers klinkt niet direct enthousiasme. VEMW, de koepel van energie-intensieve bedrijven, reageert terughoudend. ‘Een invoedingstarief kan alleen worden overwogen als overtuigend wordt aangetoond dat de totale systeemkosten dalen’, stelt directeur Hans Grünfeld.
Deze overtuigende studies lijken vooralsnog niet voorhanden, zegt Olof van der Gaag van de Nederlandse Vereniging Duurzame Energie (NVDE). ‘Uit alle onderzoeken die wij de afgelopen twee jaar hebben gezien, blijkt dat een invoedingstarief niets bijdraagt aan een efficiënter gebruik van het stroomnet. Het helpt evenmin de stroomfiles te bestrijden.’
Dat de gebruiker betaalt, is een goed principe, zegt Van der Gaag. ‘Alleen zien we hier dat het vooral een sigaar uit eigen doos is.’
Afnemers betalen straks misschien minder netkosten, maar zien vervolgens juist hogere stroomkosten. Die worden immers doorberekend door producenten die wél netkosten betalen. ‘De rekening komt via een andere brievenbus alsnog binnen’, aldus Van der Gaag. Zijn conclusie: ‘Laten we hier niet langer onze schaarse energie in steken.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant