Toch prettig om te merken dat Tom Waits nog steeds bestaat en ook als filmacteur niet vergeten wordt. Zesenzeventig jaar is hij nu, de ideale leeftijd voor de vader die hij moet spelen in de de meest recente film van zijn vriend Jim Jarmusch: Father Mother Sister Brother (2025). Een gaaf, melancholisch drieluik over moeizame familierelaties.
Waits, die alleen in het eerste deel speelt, lijkt in deze rol dicht bij zichzelf te zijn gebleven. De vader is een eenzelvige man die zijn twee kinderen niet veel wijzer wil maken over zichzelf dan strikt nodig is. Hij blijft op afstand, vriendelijk, maar tegelijk afwerend.
Zo heeft Waits zich ook altijd tegenover de buitenwereld opgesteld. Publiciteit was voor hem een noodzakelijk kwaad. Interviewers ontving hij alleen ver van het huis, afgezonderd op het platteland, waar hij met vrouw en drie kinderen woonde. Over zijn privéleven praatte hij nooit in het openbaar. Zijn biograaf Barney Hoskyns (Lowside of the Road – A Life of Tom Waits) wilde hij niet te woord staan, vrienden kregen een spreekverbod.
Zo bleef er altijd een wolk van geheimzinnigheid hangen boven een van de begaafdste Amerikaanse singer-songwriters van de vorige eeuw. Hij had nooit een grote, wereldveroverende hit, maar schreef en zong met zijn gebarsten stem toch een aantal onvergetelijke songs: I Hope That I Don’t Fall In Love With You, Martha, Jersey Girl, Time, Blue Valentine, The Heart of Saturday Night, Shiver Me Timbers, et cetera. Zijn collega’s luisterden met groot respect naar zijn werk. „Een van mijn geheime helden”, zei Bob Dylan eens. Bruce Springsteen coverde enthousiast Waits’ extatische liefdeslied Jersey Girl, nog altijd zeer goed nazingbaar vanuit een volle badkuip.
Het eerst deel van zijn muzikale carrière, vanaf zijn debuut met Closing Time in 1973, is mij het dierbaarst. Het is de periode van de gevoelvolle ballads. Na 1980 gaat hij experimenteren met nieuwe, minder melodieuze genres en verflauwt mijn belangstelling. Kathleen Brennan, sinds 1980 zijn vrouw, had hem hiertoe aangespoord. De wilde jaren met veel drank en kortdurende liefdesaffaires (Bette Midler, Rickie Lee Jones) werden definitief afgesloten.
Alweer sinds 2011 zwijgt hij als zanger; geen albums meer, geen concerten, alleen incidentele optredens.
Zijn invloed reikte zelfs tot de wereldliteratuur. In 2017 kreeg de Japans-Engelse schrijver Kazuo Ishiguro de Nobelprijs voor literatuur. In zijn dankwoord betrok hij ook Tom Waits en diens droevige song Ruby’s Arms uit 1980 over een soldaat die ’s morgens stiekem definitief afscheid neemt van een geliefde door weg te sluipen.
Ishiguro vertelde dat hij deze song hoorde toen hij zijn befaamde roman Remains of the Day (2005), over de onuitgesproken liefde van een butler voor een huishoudster, bijna voltooid had. Ishiguro had de butler onaangedaan willen laten, maar toen hij Waits hoorde zingen: „Although my heart is breaking/ I will steal away out through your blinds”, besloot hij de vormelijke butler ook zo’n droevige emotie te laten ondergaan.
Voor wie het nummer niet kent, luister even naar deze smartlap-met-allure en schakel dan door naar de uitgelatenheid van Jersey Girl. Het is Tom Waits tweemaal op z’n best.