De aandeelhoudersvergadering van JBS op Schiphol werd donderdagochtend kort na aanvang verstoord door Greenpeace. De milieuorganisatie protesteerde tegen uitbreidingsplannen van het grootste vleesbedrijf ter wereld. ‘We kennen de misdragingen van JBS uit andere landen.’
is economieredacteur van de Volkskrant. Hij schrijft onder meer over lan en voedsel.
Een groep van zo’n tien Greenpeace-activisten in rode overalls loopt even na tien uur ’s morgens zelfverzekerd richting de nooduitgang van het Sheraton Hotel op Schiphol. De deur is al van binnenuit geopend. Een eenzame bewaker probeert de groep tegen te houden – tevergeefs.
Zodra ze binnen zijn, verschijnt een tweede groep activisten die via de draaideur naar binnen loopt. De bewakers in de lobby bieden dapper tegenstand, maar kunnen niet voorkomen dat de activisten na enig geduw en getrek het kleine zaaltje bereiken waar JBS, het grootste vleesbedrijf ter wereld, zijn eerste aandeelhoudersvergadering op Nederlandse bodem houdt.
Greenpeace-directeur Marieke Vellekoop, niet in overall maar in grijs maatpak, probeert een brief te overhandigen en spreekt een paar van de aanwezigen – het zijn er hooguit tien – aan. ‘Is er iemand die met mij wil praten?’ Ze negeren haar en verlaten haastig de ruimte. Van de gebroeders Joesley en Wesley Batista, die 85 procent van de stemrechten bezitten, is geen spoor te bekennen.
In de brief eist Greenpeace Nederland van JBS informatie over uitbreidingsplannen in Nigeria, waar het bedrijf 2,5 miljard dollar wil investeren in zes nieuwe slachthuizen en een lokale toeleveringsketen. De milieuorganisatie vreest dat de entree van JBS in Nigeria negatieve gevolgen zal hebben voor het klimaat, de natuur en kleine boeren. De informatie wil Greenpeace mogelijk gebruiken in een rechtszaak om de plannen tegen te houden.
De actie van Greenpeace is vermoedelijk niet het welkom waar JBS op had gehoopt toen het zich vorig jaar in Nederland vestigde. Toch kan het ook niet geheel onverwacht zijn. Van ING tot Shell, en van Ahold Delhaize tot Unilever: bij tal van multinationals verstoorden Nederlandse milieuactivisten de afgelopen jaren de aandeelhoudersvergadering – al verschaften ze zich meestal toegang door één aandeel te kopen.
Vleesgigant JBS heeft bovendien een bedenkelijke reputatie. Het bedrijf wordt in thuisland Brazilië in verband gebracht met grootschalige illegale ontbossing en diefstal van inheems land om land te verkrijgen voor veehouderij. De klimaatvoetafdruk van het bedrijf en zijn toeleveringsketen is naar schatting bijna net zo groot als die van Frankrijk.
De gebroeders Batista, grootaandeelhouders en zoons van oprichter José Batista Sobrinho, bekenden in 2017 schuld in een omvangrijk Braziliaans corruptieschandaal. Ze kochten 1.800 politici om, onder wie drie presidenten. De broers moesten ieder zes maanden de cel in, en JBS kreeg een boete van 3,2 miljard dollar opgelegd – al werd het merendeel daarvan later kwijtgescholden.
Dat het bedrijf in Nederland is neergestreken, heeft vermoedelijk vooral te maken met de flexibele regelgeving voor multinationals. Met slechts 48,8 procent van de aandelen behouden de gebroeders Batista 85 procent van de stemrechten. Een nieuwe beursnotering in New York, naast de bestaande in São Paulo, geeft het bedrijf toegang tot nieuw kapitaal.
Daarnaast prijst JBS in een document voor aandeelhouders onder meer het ‘sterke netwerk van bilaterale investerings- en belastingverdragen’ waarover Nederland beschikt, het ‘solide belastingbeleid’, en het ‘goed ontwikkelde rechtsstelsel’. Dat klimaatrechtszaken daar tegenwoordig onderdeel van zijn, neemt het bedrijf kennelijk op de koop toe.
In het Sheraton Hotel heeft JBS klaarblijkelijk geprobeerd verstoringen te voorkomen door de kring klein te houden. Waar grote multinationals doorgaans een theaterzaal afhuren voor hun jaarlijkse rendez-vous met aandeelhouders, staan in het zaaltje op Schiphol welgeteld zestien stoelen. Verzoeken van de Volkskrant om bij de vergadering aanwezig te zijn, bleven onbeantwoord.
Desondanks wordt de bijeenkomst verstoord. Nadat de bestuurders en aandeelhouders het vergaderzaaltje hebben verlaten, ontvouwen activisten daar een spandoek met de tekst: ‘JBS keep your bloody business out of Africa.’ Dan arriveert een bus met klimmers, die op de overkapping boven de ingang van het hotel een doek bevestigen met dezelfde tekst en een afbeelding van de gebroeders Batista die een vleesmes in de aardbol zetten. Rode vloeistof druipt van de overkapping.
JBS reageerde niet op vragen van de Volkskrant over de zorgen van Greenpeace. Eerder beloofde het bedrijf dat het in Nigeria kleine boeren zal ondersteunen en duurzame landbouwpraktijken zal promoten, ‘vergelijkbaar met de initiatieven die het bedrijf samen met duizenden partners in andere regio’s wereldwijd heeft genomen’.
Dergelijke beloften zijn volgens Greenpeace niets waard. ‘We kennen de misdragingen van JBS uit Brazilië en andere landen’, zegt Elizabeth Opolo van Greenpeace Africa, die van een afstandje naar het spandoek staat te kijken. ‘Nu komen ze naar Nigeria en het eerste wat ze doen is geheimen bewaren. De regering en JBS willen hun intentieverklaring niet vrijgeven. Als je naar Nigeria komt om goede dingen te doen, vanwaar dan al die geheimzinnigheid?’
JBS beweert daarnaast dat de slachthuizen zullen bijdragen aan de voedselzekerheid. ‘Dat is een serieuze zorg voor Nigerianen’, zegt Opolo. ‘Grasland verdwijnt door verdroging, en door klimaatextremen wordt het lastiger om voedsel te produceren. Maar het is geen oplossing om een multinational binnen te halen die alleen verantwoording aflegt aan aandeelhouders, en niet aan de gemeenschap. Als je wilt helpen, moet je de lokale boeren ondersteunen, niet vervangen.’
Het sluitstuk van de actie volgt in het hoge atrium van het Sheraton Hotel, waar klimmers van Greenpeace een derde spandoek onthullen met dezelfde tekst en afbeelding van de gebroeders Batista. Opolo hoopt dat de boodschap zo duidelijk is. ‘Deze deal is niet voor Nigerianen, maar voor de aandeelhouders die we vandaag verstoren. We willen niet dat JBS naar Afrika komt en dezelfde dingen doet die we elders hebben gezien.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant