Sinds het wegvallen van Amerikaanse steun is Europa met afstand de belangrijkste (financiële) bondgenoot van Oekraïne. Maar omgekeerd heeft Oekraïne Europese landen ook een hoop te leren op het gebied van oorlogservaring en militaire technologie.
Oekraïne heeft "niet de kaarten" om eisen te stellen in vredesonderhandelingen met Rusland, foeterde een gefrustreerde Donald Trump begin vorig jaar tijdens een bezoek van de Oekraïense president Volodymyr Zelensky. Rusland is groter, sterker en machtiger, en daar heeft Zelensky zich maar bij neer te leggen, was de boodschap.
Maar dik een jaar later heeft Oekraïne de kaarten eigenhandig veroverd, zegt Michel Michaloliákos van het Haagsch Instituut GeopolitiekNu. De Russische opmars in Oekraïne sinds de uitbraak van de oorlog is bijna tot stilstand gekomen. Rusland kruipt vooruit op het slagveld, tegen een torenhoge prijs. Oekraïense aanvallen op de olie-industrie zijn een mokerslag voor de Russische economie, die piept en kraakt.
De Oekraïense ontwikkeling op het gebied van defensie en technologie dendert intussen door. Oekraïne staat wereldwijd bekend als 'drone-expert' die in staat is massale Russische aanvallen het hoofd te bieden. Golfstaten die worden belaagd met Iraanse drones weten niet hoe snel ze zich bij Zelensky moeten melden om van Oekraïne te leren.
Als klap op de vuurpijl sloeg Oekraïne vorige week een financiële slag in de oorlog met Rusland. De Europese Unie gaf eindelijk een steunpakket ter waarde van 90 miljard euro vrij, waarmee de Oekraïense begroting voor de komende twee jaar is gedekt.
Het Europese steunpakket wordt in Brussel gezien als een investering in een belangrijke bondgenoot en militaire grootmacht. "Oekraïne is op dit moment de sterkste verdedigingsmuur die Europa heeft", zegt Michaloliákos.
Het Oekraïense leger telt iets minder dan een miljoen soldaten. Dat is bijna vier keer meer dan Frankrijk, het grootste leger van de EU. Met meer dan vier jaar ervaring op het slagveld kan Oekraïne Europa een hoop leren, zegt defensie-expert Patrick Bolder.
Oorlog draait om meer dan de gevechten van grondtroepen, zegt hij. "Je moet het vermogen van je tegenstander om oorlog te blijven voeren weghalen", zegt Bolder. Dat doet Oekraïne met de beproefde tactiek om de Russische olie-industrie onder vuur te nemen en zoveel mogelijk internationale steun te zoeken.
"Dat zijn allemaal lessen die we in Europa ter harte moeten nemen", zegt Bolder. "Nu we niet meer kunnen uitgaan van Amerikaanse bescherming, moeten we onszelf weerbaarder maken. Daar kan Oekraïne ons bij helpen."
De Oekraïense defensie-industrie is mede dankzij Europese financiële steun explosief gegroeid. Volgens schattingen vervijftigvoudigde de Oekraïense defensie-industrie sinds 2022. Europese landen liften graag mee op die golf door massaal gezamenlijke investeringen met Oekraïne aan te gaan.
Met name op het gebied van drones is de ontwikkeling hard gegaan, zeggen Bolder en Michaloliákos. Op dat gebied leert Europa van de beste. "Als buitenlandse drones Toyota's zijn, dan zijn de Oekraïense drones Mercedessen", zei een commandant vorig jaar tegen Ukrainska Pravda.
Oekraïne heeft daarnaast een indrukwekkende ontwikkeling doorgemaakt op het gebied van droneproductie, zegt Bolder. Inmiddels produceert Oekraïne bijna twee miljoen drones per jaar. Buitenlandse drones worden amper gebruikt.
Volgens Michaloliákos heeft die productiegroei alles te maken met het ongekend snelle leervermogen van het Oekraïense leger. "Ze leren ontzettend snel van wat er gebeurt in de frontlinie, waar ze hun drones aanpassen en testen. Die 'feedbackcyclus' is ongelofelijk kort", zegt hij.
Door Oekraïne financieel te steunen, leren Europese landen met dat land mee. Nederlandse bedrijven behoren bijvoorbeeld tot de Europese kopgroep als het gaat om gezamenlijke droneontwikkeling met Oekraïne. "Dat is enorm belangrijke kennis", zegt Bolder. "Zeker omdat we die zelf nog niet hadden."
"We zitten ontzettend dicht op het vuur", voegt Michaloliákos toe. "Oekraïne is hier echt heel ver mee. Zover is niemand in de wereld."
De Oekraïense kennis is hard nodig. Europa heeft nog een lange weg te gaan om zijn eigen defensie op orde te krijgen, zegt Bolder. "Met name op het gebied van luchtverdediging: we kunnen ons niet goed verdedigen tegen kruisraketten, ballistische raketten en langeafstandsdrones."
De oorlog in Oekraïne leert ons dat een conflict snel in een statische oorlog kan verzanden, vervolgt Bolder. In Oekraïne vliegen er nu dagelijks duizenden drones over en weer. Dan is er sprake van een uitputtingsoorlog, waarbij de grootste voorraad wint. "Op dit moment hebben wij dat in Europa niet." Volgens hem moet Europa daarom vooral investeren in luchtafweersystemen en drones.
Daarnaast is het belangrijk om te investeren in mankracht. Defensie-expert Ko Colijn schreef afgelopen weekend nog op NU.nl dat robots aan een grote opmars bezig zijn in oorlogsvoering, maar dat frontmilitairen voorlopig nog nodig blijven. Bovendien moeten militairen ook getraind worden hoe ze de nieuwste technologie gebruiken, benadrukt Bolder.
Daar is Oekraïne heel goed in, voegt Michaloliákos toe. 'Dronedoctrine' - hoe om te gaan met de nieuwste drones - is verworden tot een heus Oekraïens exportproduct.
Toen de Amerikaanse steun onder president Trump vorig jaar helemaal werd teruggeschroefd, was de vrees dat het Oekraïense verzet tegen de Russen zou breken. Maar de EU heeft zich eensgezind getoond, ondanks vertraging en dwarsliggende lidstaten, zegt Michaloliákos. Mede daardoor weet Oekraïne zich kranig te weren.
Als het aan Brussel ligt, voegt het land met het machtigste leger van Europa zich op termijn ook officieel bij de EU. De onderhandelingen over toetreding zijn al gestart. Er gaan zelfs stemmen op dat die al volgend jaar afgerond kunnen zijn, maar de praktijk is waarschijnlijk weerbarstiger.
Maar tot die tijd zal Oekraïne het moeten doen met financiële steun van zijn grootste bondgenoot. Daarmee koopt het tijd voor Europa om zich voor te bereiden op de mogelijkheid dat het zelf in een gewapend conflict terechtkomt. En die tijd heeft Europa hard nodig.
Source: Nu.nl algemeen