In Gorinchem zijn kiezers woensdag opnieuw naar de stembus gegaan na signalen van stembusfraude bij de gemeenteraadsverkiezingen in maart. In de stad klinkt relativering. ‘Ik denk niet dat Gorinchem de eerste gemeente is waarin stemmen worden geronseld.’
is regioverslaggever van de Volkskrant in de provincie Zuid-Holland.
Elly (68) en Henrie Klappe (68) peinzen er woensdag in wijkcentrum Rozenobel niet over om op dezelfde partij te stemmen als bij de vorige gemeenteraadsverkiezingen in maart. Dat Democraten Gorinchem, normaal gesproken hun favoriete partij, in verband wordt gebracht met stembusfraude is voor hen onverteerbaar. ‘Schandalig’, vindt Elly. ‘Mensen vertrouwen de politiek al minder, dan helpt dit soort rottigheid niet’, aldus Henrie. En dus stemmen ze deze keer anders: op Gorcum Actief.
Gorinchem moet opnieuw naar de stembus. Een unieke gebeurtenis in de Nederlandse geschiedenis: niet eerder moesten verkiezingen opnieuw vanwege signalen van stembusfraude. De grote vraag is of Democraten Gorinchem de verkiezingswinst van 18 maart weet te behouden, zeker nu een kandidaat van die partij in verband wordt gebracht met het ronselen van stemmen.
In wijkcentrum Rozenobel in De Haarwijk werden tijdens de verkiezingen van 18 maart onregelmatigheden geconstateerd. Normaal komen buurtbewoners hier voor taallessen, een potje kaarten of een cursus om te stoppen met roken, maar bij verkiezingen verandert Rozenobel steevast in een stembureau.
Die dag verscheen een lokale kandidaat tot vijf keer met kiezers die meerdere volmachten bij zich hadden. Van de 650 stemmen werden er in dit stembureau 135 via een volmacht uitgebracht, een opvallend hoog aandeel.
Maar dat was niet alles. Bij burgemeester Reinie Melissant-Briene (CDA) kwamen zo’n vijftien meldingen binnen van onregelmatigheden, bij meerdere stembureaus. Al vóór de verkiezingen had zij signalen ontvangen dat het proces mogelijk niet zuiver zou verlopen. Volgens haar zijn bewoners onder druk gezet om een volmacht te geven.
Zij deed aangifte van vier strafbare feiten; de politie en het Openbaar Ministerie onderzoeken de zaak. Een woordvoerder van het OM Rotterdam laat weten dat het onderzoek nog loopt. ‘Meer valt daar nu niet over te melden.’
De kwestie leidde eind maart tot een hectische raadsvergadering. Met een miniem verschil besloot de gemeenteraad tot nieuwe verkiezingen. Raadsleden spraken van een duivels dilemma: zij moesten een beslissing nemen nog voordat het strafrechtelijk onderzoek afgerond zou zijn.
Die onzekerheid speelt ook bij kiezers. Op het stembiljet staan nog steeds kandidaten die met het ronselen van stemmen in verband worden gebracht. Dat voelt ongemakkelijk, zeggen veel kiezers met het rode potlood in de aanslag.
Tegen NRC vertelden dertien betrokkenen dat binnen de Turkse gemeenschap in Gorinchem al langer stemmen zouden worden geronseld. Volgens hen is die praktijk uitgegroeid tot een lokale gewoonte. Daarbij vallen met name de namen van Ali Kocak (Democraten Gorinchem) en Ilhan Tekir (D66), die in stembureau Rozenobel veel voorkeurstemmen kregen.
Kocak, die op 18 maart met Democraten Gorinchem de verkiezingen won, ontkent tegen de Volkskrant dat hij zich schuldig heeft gemaakt aan ronselen. Hij spreekt van ‘leugens’ en ‘valse beschuldigingen’. Volgens hem komen die van politieke tegenstanders die ‘afgunst’ hebben en nu ‘met modder gooien’.
Kocak staat binnen de Turkse gemeenschap bekend als ‘ombudsman’ die helpt met belastingaangiftes en het aanvragen van uitkeringen. Hij zegt zelf daar nooit een tegenprestatie voor te verwachten, zoals in NRC staat beschreven. ‘Ik ben een bescheiden man, een simpele maatschappelijke werker. Ik help iedereen.’
Hij zegt ook te maken te hebben gehad met intimidatie. ‘Ik kreeg telefoontjes waarin werd gedreigd om mij kapot te maken.’ Toch blijft hij strijdbaar. Bij de verkiezingen van maart kreeg hij 504 voorkeurstemmen, een persoonlijk record. Ondanks alle commotie verwacht hij er nu nog altijd zo’n vierhonderd te halen.
Ook D66’er Tekir ontkent dat hij zich schuldig heeft gemaakt aan het ronselen van stemmen. In een gezamenlijke schriftelijke reactie met lijsttrekker Tom van der Meijden laat hij weten het onderzoek met vertrouwen tegemoet te zien. ‘Als uit het onderzoek blijkt dat dit ons raakt, verbinden we daar politieke consequenties aan.’
De kwestie legt de spanning binnen de Turkse gemeenschap bloot. ‘Heel vervelend’, zegt Salih Erkan, die woensdagmiddag met zijn vrouw komt stemmen in Rozenobel. ‘Ik ben helemaal niet blij. Waarom moeten we een tweede keer stemmen? Het kost veel geld.’ Op wie hij stemt, wil hij liever niet zeggen. Dat het nu veel over ‘de Turkse mensen’ gaat in Gorinchem, noemt hij ‘niet goed’.
Tegelijkertijd klinken er in het historische vestingstadje ook veel relativerende geluiden. ‘Ik heb niet de illusie dat Gorinchem de eerste gemeente is waar stemmen worden geronseld’, zegt Raymond Ruijters (68), die het vakje van het CDA rood kleurt in het Gorcums Museum.
Frank Duijnhouwer (79), oud‑wethouder voor de PvdA, ziet er evenmin iets uitzonderlijks in. ‘De Turken in Gorinchem klitten aan elkaar, ik zie daar niet zo’n groot probleem in.’ Volgens hem is het ronselen van stemmen van alle tijden. ‘Wij hadden vroeger een KVP’er die in het St. Clara woonzorgcentrum langsging om alle stemmen op te halen.’
Vooraf werd gevreesd dat de herverkiezing weinig kiezers zou trekken door de meivakantie en het tanende vertrouwen in de politiek. Maar dat lijkt enorm mee te vallen. Rond zes uur ’s avonds had 33 procent van de kiezers zijn stem uitgebracht, tegenover 34 procent op 18 maart.
Henrie Klappe merkt toch dat niet iedereen staat te springen. Zijn broer en diens vriendin twijfelden of ze überhaupt gingen stemmen. Dat vindt hij zonde. ‘Wie niet gaat stemmen, mag ook niet zeuren over de politiek.’
Hij grijnst even. ‘Ik vroeg nog aan ze: kan ik jullie volmachten niet krijgen?’
Met medewerking van Jurre van den Berg
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant