Op meerdere plekken in Nederland brandt de natuur, door een combinatie van droogte en harde wind. Het Haagse duingebied stond dinsdag in lichterlaaie en juist daar was het moeilijk blussen. ‘We pendelen heen en weer met bakken water en koppelen brandslangen aan elkaar.’
Na een half etmaal is Jeroen Kuiper (56) terug op de heuvel in het Haagse Westduinpark waar hij dinsdagavond de vlammen om zich heen zag grijpen. Vandaag rest er een bescheiden maanlandschap: zwartgeblakerde heuveltjes met de dikke geknakte stengels van de Japanse duizendknoop, nog vochtig van het bluswater. De grond ligt bezaaid met de huizen van slakken die de brand niet overleefden. De geur is die van een natte asbak, eerder dan van een zinderend vuur.
Even voordat Kuiper dinsdag wegreed bij De Staat, de strandtent waarvan hij eigenaar is, kwam het nog ter sprake: de droogte en het hoge risico op natuurbranden. Een voorstel van een collega om het aankomend weekend ‘gezellig te maken’ met een vuurkorf, wees hij daarom resoluut van de hand. En als een speling van het lot zag hij juist die avond voor het eerst in zestien jaar rook uit de Haagse duinen komen.
Woensdag volgden nog drie grote branden, verspreid over Nederland. De grootste brak tijdens een oefening van defensie uit op een militair oefenterrein bij ’t Harde op de Veluwe. Niet duidelijk is of de oefening de brand ook heeft veroorzaakt.
De rook was in de wijde omtrek te zien en te ruiken. Tot in Amsterdam was het advies om ramen en deuren te sluiten en automatische ventilatiesystemen uit te schakelen. De snelweg A28 moest in beide richtingen worden afgesloten vanwege het gebrek aan zicht.
Edwin Kok, de Landelijk Coördinator Natuurbrandbeheersing van het Nederlands Instituut Publieke Veiligheid (NIPV), sprak tegenover persbureau ANP van een ‘uitzonderlijk grote brand voor Nederlandse begrippen’. De brandweer verwacht dat het nablussen lang kan duren, door de ongunstige weersomstandigheden. Pas zaterdag zit er regen in de weersvoorspelling van het KNMI.
Defensie zelf hielp bij het blussen met twee Chinook-helikopters, waaronder zogeheten ‘Bambi Buckets’ hangen, met vernevelaars. Daarmee kan per keer tot 7.600 liter water over een groot oppervlak worden gesproeid. Tegelijkertijd rukte de brandweer massaal uit naar de enige plek waar het leger met artillerie en mortieren kan en mag schieten.
Door de voortdurende droogte en soms plotselinge harde wind geldt in vrijwel heel Nederland een verhoogd risico op natuurbranden. Fase 2 is van kracht: verhoogde waakzaamheid. Terreineigenaren, natuurbeheerders en hulpdiensten zijn extra alert en open vuur is voor iedereen verboden, ook roken.
De waarschuwingen hebben niet kunnen voorkomen dat woensdagochtend vroeg ook een gebied van zo’n 7.000 vierkante meter bij het Limburgse Helden in brand vloog. De brandweer, die met groot materieel uitrukte, noemde het een ‘grondbrand’, die zich niet via boomtoppen verspreidt, maar over de grond. Na vier uur klonk het ‘brand meester’.
Een kleinere bosbrand was er woensdag nabij het Brabantse Oosterhout, langs de A27. Die begon rond het middaguur. De brandweer schaalde snel op en kreeg het vuur in korte tijd onder controle.
Vaak is de directe oorzaak van de branden niet meteen duidelijk. Strandtenteigenaar Kuiper denkt het begin van die in de Haagse Duinen te hebben waargenomen. Hij zag vlakbij een man, onder het roet. ‘Erg nerveus, erg verward en duidelijk onder invloed. Die had het waarschijnlijk aangestoken. Een ‘duinbewoner’, denk ik’, zegt Kuiper, verwijzend naar de daklozen die de Haagse duingebieden bevolken.
De politie onderzoekt de oorzaak van deze brand. De brandweer doet dat per definitie niet: zij zijn er om te blussen. Daarvoor liggen draaiboeken klaar, zegt Camille Michel, de Haagse brandweercommandant die dinsdag de duinbrand bestreed. ‘We weten waar we wel en geen brandkranen kunnen vinden en waar speciale voertuigen er wel en niet in kunnen.’
‘Het wordt droger’, stelt Michel, ‘de branden worden intenser.’ Het wezen van natuurbranden? ‘Ze zijn lastig te bereiken.’ De brandweer heeft weliswaar speciaal voor natuurgebieden geschikte voertuigen. ‘Maar ja, waar het dinsdag brandde, daar kun je alleen te voet komen.’
De tweede complicerende factor, zegt de brandweercommandant, is een gebrek aan water. Een stad heeft overal brandkranen, de natuur niet. Het maakt natuurbranden blussen tot een ingewikkelde logistieke operatie. ‘We pendelen heen en weer met bakken water en koppelen brandslangen aan elkaar. Maar dat kan niet oneindig: slechts tot 200 meter.’
Niet minder dan vijftig brandweerauto’s rukten uit om de brand in de Haagse Duinen te bedwingen. Een lange brandslang werd om de wijk Duindorp gelegd. Het duingebied werd afgezet, de strandtenten in de windrichting werden ontruimd.
Bij De Kwartel, een strandtent pal in de windrichting van het vuur, merkten ze er vrijwel niets van, beweert Stijn van Loon (20), teamleider bediening. Al viel op dat de de aanwas van klandizie uitbleef. Toen volgde een telefoontje: het duingebied was afgezet.
Willem Minderhout wilde bij De Kwartel het seizoen afsluiten met zijn basketbalteam De Zwetende Heeren. Onderweg knisperende het vuur, dus belde hij 112. Dat was op tijd. ‘Maar ik heb wel gedacht: als er maar niet al te veel nachtegaalnestjes gebraden worden. Het is een hartstikke mooi gebied, en dat willen we niet kwijt.’
Brandweercommandant Michel is tevreden met het optreden van zijn korps. De voorbereiding maakte het verschil, denkt hij. Door terreinkennis, en door het vuur van vier kanten in te sluiten, bleef de schade beperkt. ‘Er is zo’n 1,5 hectare afgebrand, dat had veel meer kunnen zijn.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant