De aanhoudende droogte vormt nu al een groot gevaar voor allerlei diersoorten, voornamelijk voor jonge dieren. De regen die komend weekend wordt verwacht, is onvoldoende om het tij te keren. "Als je deze periode niet overleeft, is het gewoon klaar."
Afgelopen maand was het uitzonderlijk droog. In april viel slechts 8 millimeter regen, terwijl 43 millimeter gemiddeld is voor deze tijd van het jaar. Daarmee is het neerslagtekort verder opgelopen, nadat 2025 ook al met een tekort is geëindigd.
Het effect van die droogte is op allerlei plekken zichtbaar, zegt bioloog Arnold van Vliet van Wageningen University tegen NU.nl. Vorige week verhoogden bijna alle veiligheidsregio's het waarschuwingsniveau vanwege de grotere kans op natuurbranden door de droogte. Woensdagmiddag ontstond een grote natuurbrand op de Veluwe, die in veel delen van het land te zien of te ruiken was.
Maar de droogte zorgt ook voor allerlei andere bedreigingen voor de natuur, onder meer voor vissen. Afgelopen januari werd bekend dat de beekprik na zestig jaar afwezigheid is teruggekeerd in de Reusel in Noord-Brabant. Maar droogte vormt een groot risico voor de vis, die afhankelijk is van stromend en zuurstofrijk water. Een paar hete, droge weken kunnen jaren van herstel in korte tijd tenietdoen.
Ook Nederlandse amfibieën ondervinden de gevolgen van de droogte. In deze periode ontwikkelen kikkervisjes zich in kleine poelen, maar die dreigen door aanhoudende droogte op te drogen. "Dan is het einde oefening", zegt Van Vliet. Deze tijd van het jaar is van cruciaal belang voor jonge dieren.
De situatie is ook acuut voor Nederlandse weidevogels, zoals de grutto. "De grond wordt te hard. Dan kunnen ze er niet goed meer in prikken om bij de wormen, larven en andere insecten te komen", zegt Michiel van den Bergh van Vogelbescherming Nederland. "Het is nu ook nog eens zo droog in het broedseizoen. Dan is het van cruciaal belang dat de vogels sterk genoeg zijn en dat hun kuikens veel voedsel tot hun beschikking hebben."
De grutto had vorig jaar al een matig broedseizoen en een extreem droog voorjaar helpt de soort dit jaar niet, zegt Van Vliet. "Dan komt er ook nog eens bij dat het heel warm is." Het gevolg is dat het gras al heel vroeg is gaan groeien. Dat is niet alleen vervelend voor hooikoortspatiënten, maar ook voor weidevogels: de periode tussen het uitkomen van de kuikens en het maaien wordt steeds korter.
De kuikens zijn dan extra kwetsbaar, zegt Van Vliet. Als hun beschutting wordt weggemaaid, zijn ze extra kwetsbaar voor roofdieren. "Ze kunnen namelijk nog niet vliegen", zegt Van den Bergh. "Daarnaast kunnen de kuikens zelf terechtkomen in de maaimachines." Ook insecten, het voedsel voor de vogels, kunnen worden weggemaaid.
De vogels die het overleven, hebben daarnaast weinig ongemaaide gebieden om naartoe te vluchten, omdat er tegenwoordig op grote schaal gelijktijdig wordt gemaaid.
De komende weken lijkt het droge weer aan te houden, op wat buien in het weekend na. Maar een bui zo nu en dan is niet genoeg om de problemen op te lossen. "Er wordt vaak gedacht: 'het gaat wel weer regenen, het komt goed'. Maar jonge dieren lopen nu rond, en die hebben er niets aan als het in de zomer opeens heel veel gaat regenen", zegt Van Vliet. "Als je deze periode niet overleeft, is het gewoon klaar."
Vogelbescherming Nederland pleit er al langer voor dat de inrichting en het gebruik van het land "serieus aangepast" moeten worden om watertekorten te voorkomen en neerslag langer vast te houden in de grond. Overheden, waterschappen en landgebruikers moeten gezamenlijk het waterbeheer aanpassen aan de situatie en investeren in natuurlijke klimaatbuffers die water vasthouden.
"Vanuit de natuur klinkt een urgentie om niet langer te wachten met maatregelen. We moeten kijken naar ons waterverbruik en naar manieren om water vast te houden", zegt Van Vliet. Hoewel dit voornamelijk voor instanties en bedrijven geldt, kunnen ook burgers iets doen om te helpen. "Ga na hoe je met water omgaat. Wat draag ik bij met mijn watergebruik en waar zit ruimte om te besparen?"
Source: Nu.nl algemeen