Grenscontroles Op de A12 bij het Gelderse Babberich houdt de Duitse politie sinds de zomer van 2024 weer grenscontroles. De burgemeesters van de grensregio zien de gevolgen: lange files en verkeersongelukken. „Deze symboolpolitiek moet op een gegeven moment stoppen.”
Duitse politie haalt auto's van de weg bij een van de recent ingevoerde grenscontroles.
4 maart 2026: een kettingbotsing met vijf auto’s. Drie gewonden, onder wie een kind.
6 maart 2026: een bestelbus botst achterop een personenauto die van de weg raakt en in een sloot terechtkomt. Drie inzittenden worden naar het ziekenhuis gebracht.
25 april 2026: zeven auto’s botsen op elkaar. Een 66-jarige man overlijdt.
Het zijn ongelukken die in korte tijd plaatsvonden op de A12 bij het Gelderse Babberich, waar de Duitse politie sinds de zomer van 2024 grenscontroles houdt. Daardoor is een constante verkeersopstopping ontstaan. Bestuurders die dat te laat in de gaten krijgen, botsen op de file. Sinds de controles zijn begonnen zijn er al zeker acht verkeersongevallen geweest.
„Niet iedereen wordt gecontroleerd, maar iedereen moet wel de snelweg af”, legt Mark Boumans uit. Hij is burgemeester van Doetinchem en voorzitter van Regio Achterhoek. „Dan word je naar een parkeerplaats geleid waar een klein hokje staat waar soms wel en soms niet een douanier zit. Daar moet iedereen stapvoets langs en zo ontstaat de file. Criticasters wijzen erop dat je daarvoor wordt gewaarschuwd met borden, maar mensen zijn gewoon niet gewend dat daar een file staat.”
De Duitse controles vinden bij meerdere grensovergangen plaats, maar die bij de A12 lijkt indirect de meeste ongelukken te veroorzaken. Zaterdag 25 april viel daar voor het eerst een dode bij. Maar de burgemeesters van de grensregio roeren zich al langer. Zo stuurden de burgemeesters van Zevenaar, Montferland en Emmerich am Rhein (Duitsland) afgelopen maand een brandbrief naar het Duitse ministerie van Binnenlandse Zaken. Daarin pleiten ze voor controles landinwaarts en wijzen ze op de leefbaarheid in grensdorpen. Die zou worden aangetast doordat automobilisten sluiproutes gebruiken om de files te vermijden. De briefschrijvers kregen nul op het rekest.
Duitsland intensiveerde zijn grenscontroles om meer grip te krijgen op illegale migratie, kort na twee aanslagen in het land die de regering bestempelde als „islamitische terreur”. Burgemeester van Nijmegen Hubert Bruls vindt dat het nu klaar moet zijn met de Duitse controles. Bruls is voorzitter van de Euregio Rijn-Waal, een Nederlands-Duits samenwerkingsverband van zo’n vijftig gemeenten en regionale overheden. „In eerste instantie had ik er nog wel begrip voor in het kader van symboolpolitiek”, zegt hij. „De zorgen onder de bevolking waren groot na de aanslagen. Maar we zijn nu anderhalf jaar verder en symboolpolitiek moet op een gegeven moment wel stoppen.”
Bruls noemt de verkeersongelukken een „wrang gevolg” van iets wat sowieso al niet kan in de Schengenzone: „grenzen blokkeren”. „De uitspraak van een Duitse rechter bevestigt dat.” Hij doelt op de uitspraak die de rechtbank in Koblenz afgelopen maandag deed. Die oordeelde dat de grenscontroles in strijd zijn met het verdrag van Schengen.
De zaak was aangespannen door een hoogleraar rechten die zijn identiteitsbewijs moest laten zien aan de grenspolitie, toen hij terugkwam van een conferentie in Luxemburg – nota bene ter ere van de veertigste verjaardag van het Schengenverdrag. Volgens dat verdrag mogen lidstaten alleen controles uitvoeren bij uitzonderlijke omstandigheden. De rechter stelde dat er in Duitsland géén sprake was van een „onvoorziene ontwikkeling”, zoals een plotselinge toename van illegale migratie zou zijn.
Ook Nederland voert, sinds december 2024, binnengrenscontroles uit. Toenmalig minister van Asiel en Migratie Marjolein Faber (PVV) wilde daarmee „irreguliere migratie en migrantensmokkel bestrijden”. Afgelopen november verlengde haar opvolger David van Weel (VVD) de maatregel voor de tweede keer, tot en met 8 juni 2026.
Volgens Regio Achterhoek-voorzitter en burgemeester van Doetinchem Mark Boumans zorgen de Nederlandse controles niet voor grootschalige verkeersproblemen. „Nederland controleert veel minder en op een zeer beperkt aantal plekken. Bovendien gebeurt dat verder landinwaarts.”
Over de Duitse controles hebben Boumans en andere Nederlandse grensburgemeesters veel contact met Duitse burgemeesters en parlementariërs. „Lange tijd merkten we ongemak over de situatie, maar nog niet dat ze in beweging kwamen.” Hij denkt dat een streng grensbeleid ze momenteel goed uitkomt, met het oog op de opkomst van het uiterst rechtse Alternative für Deutschland (AfD). „Maar mijn gevoel zegt dat er nu wél iets gaat gebeuren.”