De Europese Commissie zet het licht op groen voor EU-landen om staatssteun te geven aan sectoren die zwaar getroffen zijn door de gestegen energieprijzen. Boeren en vissers zullen hiervan profiteren, net als de transportsector (weg, scheepvaart, trein) en andere energie-intensieve bedrijfstakken.
is EU-correspondent van de Volkskrant. Hij woont en werkt in Brussel.
Commissaris Teresa Ribera (Schone transitie, Concurrentie) benadrukte woensdag dat meer investeren in schone energie de beste remedie is tegen hoge olie- en gasprijzen. Dit neemt niet weg dat de huidige prijsstijging door de afgesloten Straat van Hormuz ‘onmiddellijke actie’ vereist om banen en burgers te beschermen. De EU-landen dringen daar al langer op aan.
De Commissie staat toe dat 70 procent van de extra energiekosten door hogere brandstof- en kunstmestprijzen vergoed mag worden door de staat. Dat is een opsteker voor boeren en vissers. Vissersboten varen nu soms niet meer uit vanwege de hoge dieselprijzen. Ook de transportsector komt in aanmerking voor financiële hulp, met uitzondering van de luchtvaart. De Commissie acht de nood bij luchtvaartbedrijven (duurdere kerosine) vooralsnog niet hoog genoeg om daar staatssteun toe te staan.
Om kleine bedrijven te behoeden voor te veel administratieve rompslomp, kunnen lidstaten ervoor kiezen om ondernemers direct geld te geven. Een gedetailleerd bewijs van de gestegen energiekosten is niet nodig. Bedrijven kunnen op deze manier maximaal 50 duizend euro aan steun ontvangen.
Ook de energie-intensieve industrie (zoals staal, chemie, beton, papier) komt in aanmerking voor extra staatssteun voor de gestegen elektriciteitskosten. Ze hoeven geen extra maatregelen te nemen om hun CO2-uitstoot in te dammen.
De versoepeling van de staatssteunregels geldt in principe tot eind dit jaar. Mocht de energiecrisis tegen die tijd nog niet voorbij zijn, dan kan de Commissie de versoepeling van de staatssteunregels verlengen. Het zijn vooral grotere, rijkere lidstaten die er gebruik van kunnen maken. EU-landen met hoge schulden, hebben daar de financiële ruimte niet voor.
Vorige week kwam de Commissie al met een pakket voorstellen om huishoudens te helpen met de hoge energierekening. Onderdeel daarvan is dat lidstaten gecoördineerd gas inkopen om verder prijsstijgingen te voorkomen. Verder kunnen EU-landen inkomenssteun geven en de belastingen en accijnzen op energie verlagen.
Commissievoorzitter Ursula von der Leyen waarschuwde woensdagochtend in het Europees Parlement dat de steun ‘tijdelijk’ moet zijn, en ‘gericht’ op de meest kwetsbare burgers en bedrijven. Tijdens de vorige, veel zwaardere energiecrisis in 2022 (toen Rusland de gaskraan naar Europa dichtdraaide), gaven de EU-landen volgens de Commissie 350 miljard euro uit aan ongerichte financiële hulp. Dat leidde tot fors hogere staatsschulden.
Het Nederlandse kabinet maakte eerder deze maand bijna 1 miljard euro vrij om burgers en bedrijven te compenseren voor de gestegen energieprijzen. Het gaat onder meer om financiële hulp bij het betalen van de energierekening, een hogere reiskostenvergoeding en lagere motorrijtuigenbelasting voor bestel- en vrachtwagens.
De snelle stijging van de energieprijzen die volgde op de bombardementen van de VS en Israël op Iran (en de Iraanse vergeldingsaanvallen in de regio), hebben de EU-landen tot nog toe 27 miljard euro gekost. Von der Leyen benadrukte opnieuw dat de afhankelijkheid van de import van olie en gas de EU kwetsbaar maakt bij conflicten. Twee derde van de benodigde energie komt uit olie en gas.
Von der Leyen wil daarom snel vooruit met de opwekking van wind-, zonne- en nucleaire energie. Europa moet zo snel mogelijk elektrificeren: in transport (elektrische wagens en trucks), bij de verwarming van huizen en in de industrie. In juni komt de Commissie met een actieplan.
Verder moeten de lidstaten werk maken van zwaardere en grotere elektranetwerken in Europa. Nu kunnen landen op zonnige en windrijke dagen hun overschot aan schoon opgewekte elektra niet kwijt.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant