Je moet luider praten, zeggen alle mensen die ik tegenkom. Sneller, snijdender, groter, glimmender. Wie vrede wil, moet harder roepen.
Ook krijg ik, omdat ik op een lijst sta, post van positieve mensen. Ze bieden me een hands-on skill session aan waar ik mijn kennis kan omtoveren in een onweerstaanbaar verhaal. Daarmee kan ik kapitaal ophalen voor mijn business case, begrijp ik, en de wereld van de weeromstuit een betere plek maken. Nou vooruit maar, denk ik, glimmender praten, geld verdienen, positieve impact hebben: op zoek dus naar een onweerstaanbaar verhaal.
Laat ik nu precies op dat moment iets te horen krijgen over de Franse elite. Iemand vertelt me dat pianiste Hélène Mercier eerder deze maand in een radiogesprek heeft beweerd dat daklozen dakloos zijn omdat ze daarvoor kiezen. Daarbij moet ik weten dat pianiste Mercier getrouwd is met Bernard Arnault, die niet alleen de rijkste man is van Europa, maar ook een van de tien rijkste mensen ter wereld, met een vermogen dat schommelt tussen de 150 en 200 miljard dollar. Daarnaar gevraagd heeft Mercier geantwoord dat geld haar niet interesseert.
Hier dient zich een onweerstaanbaar verhaal aan. Een andere Franse miljardair heeft namelijk net laten zien dat zo’n miljardenvermogen er wel degelijk toe doet. Mediamagnaat Vincent Bolloré, ook al op de lijst van 500 rijkste mensen ter wereld, is eigenaar van de prestigieuze Franse uitgeverij Grasset en heeft daar de directeur ontslagen en vervangen door een marionet. Daarop hebben meer dan honderd schrijvers de uitgeverij verlaten: ze vrezen dat de uitgeverij de radicaal-rechtse koers van Bolloré gaat varen.
In Frankrijk zijn de media in toenemende mate eigendom van miljardairs die zo hun macht vergroten. Arnault heeft met dagblad Les Echos en weekblad Challenges een belangrijk deel van de zakelijke en financiële pers in handen; hij bezit ook ParisMatch en Le Parisien. Bolloré is onder veel meer eigenaar van televisiezender Canal+, en daarmee ook van de meeste bekeken nieuwszender van Frankrijk, Cnews, die met regelmaat door de toezichthouder wordt berispt wegens haatzaaien.
‘Er is sprake van ideologisch kapitalisme, waarin oligarchen invloed kopen’, zegt de Franse miljonair Olivier Legrain deze maand tegen NRC. De miljardairs dringen wereldwijd de hoofden van de mensen binnen. Olivier Legrain probeert op zijn beurt de vrije pers te steunen door faciliteiten te bieden; alleen bezit hij slechts 50 à 100 miljoen euro en wat kun je als zo’n kleine jongen tegen miljardairs beginnen?
De rijkste mensen ter wereld kopen media op. Ze zetten de vrije meningsvorming onder druk, zoals Peter Thiel die AI laat ‘oordelen’ over journalistiek. De bedrijven van de rijkste mensen ter wereld trekken de kredietkaarten in van hun onwelgevallige rechters. Ze heffen de sociale media-accounts op van hun onwelgevallige maatschappelijke organisaties. Het kapitaal bemoeit zich via donaties met de verkiezingen om belastingheffing te voorkomen.
Waarom hebben we het niet over de macht die grote technologiebedrijven uitoefenen, ook in Europa, vraagt Marietje Schaake terecht in Het Financieele Dagblad. Omdat het verzamelde vermogen niet wil dat we het erover hebben, lijkt het antwoord. En omdat het in toenemende mate daar ook gewoon voor kan zorgen.
In een arena waarin de meningsvorming van bovenaf wordt gestuurd gaat het politieke debat niet over het oprukken van de oligarchie en de technocratie, maar nog steeds over immigratie. En nou is dat geen onbelangrijk onderwerp, maar wel een zeer oud onderwerp waarover we het al lang geleden eens hadden kunnen zijn. Ware niet dat ervoor wordt gezorgd dat we het er niet over eens zijn, omdat het conflict handig uitkomt.
Dus gaat het in de politiek niet over uiterst urgente nieuwe onderwerpen, maar nog steeds over de oude. En steeds zodra het probleem dreigt te worden opgelost, zorgen gedienstige politici ervoor dat het niet wordt opgelost. Een wet over de omgang met vreemdelingen wordt tot gek wordens toe ingediend, aangescherpt, afgezwakt, geamendeerd, gesteund, weggestemd, aangenomen en gesaboteerd. Intussen klaagt een van de rijkste mensen ter wereld tegen de Amerikaanse president, dat oorlog in Iran slecht is voor de verkoop van Dom Perignon en Louis Vuitton.
Volgens zijn vrouw hebben mensen geen huis omdat ze geen huis willen.
Is dit inderdaad een onweerstaanbaar verhaal? Nah. Eerder een soort mix tussen een kasteelroman en Charles Dickens. Maar nu het in de mode is met verhalen een business-case te creëren en kapitaal op te halen, wil ik graag opmerken dat je zulke oligarchen-retoriek niet hoeft te gebruiken. Je kunt ook proberen daar vrij van te blijven.