Tijdens zijn staatsbezoek aan Amerika haalt de Britse koning Charles alles uit de kast om de band tussen zijn land en de Verenigde Staten te redden. Hij charmeerde Donald Trump en het Amerikaanse Congres, maar een onthulling in een Britse krant zorgde voor een smet.
is correspondent Groot-Brittannië van de Volkskrant. Hij woont sinds 2003 in Londen.
Het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten zijn het in de afgelopen 250 jaar niet altijd over alle zaken eens geweest, maar de twee landen hebben altijd manieren gevonden om weer tot elkaar te komen. Dat was de kern van de historische toespraak die Charles dinsdagavond gaf in het Congres.
Charles begon zijn twintig minuten durende rede met een geestig citaat van Oscar Wilde, die in The Canterville Ghost opmerkte dat de Britten ‘tegenwoordig alles met elkaar gemeen hebben behalve, natuurlijk, de taal’. Het zette de toon van een erudiete en en lichtvoetige rede waarin hij om de haverklap moest stoppen wegens applaus van de Amerikaanse volksvertegenwoordigers, onder wie vice-president JD Vance. Zijn gedachten gingen terug naar zijn moeder Elizabeth, die in 1991 op precies dezelfde plek stond om de afgevaardigden toe te spreken.
Met een verwijzing naar de onafhankelijkheidsoorlog, waarbij zijn voorvader George III afstand moest nemen van Amerika, zei de 77-jarige vorst dat de band is ontstaan uit conflicten, maar daardoor niet minder sterk is. ‘Misschien kunnen we aan de hand van dit voorbeeld concluderen dat onze landen instinctief dezelfde ideeën delen – een product van de gemeenschappelijke democratische, juridische en sociale tradities waarop ons bestuur tot op de dag van vandaag is gebaseerd.’ Hij zei dat we nog steeds in de paastijd zitten, ‘het seizoen dat mijn hoop versterkt’.
Het vierdaagse staatsbezoek van Charles en zijn vrouw Camilla komt in turbulente tijden, waarin die ‘speciale relatie’ onder druk is komen te staan. Afgelopen maanden heeft Donald Trump herhaaldelijk zijn afkeer getoond van Charles’ premier, Keir Starmer. De Amerikaanse president heeft de Labour-leider zwak genoemd en gezegd dat hij ‘niet te maken heeft met een Churchill’. In gezelschap van Charles zei Trump dat hij de buste van Churchill weer in de Oval Office heeft gezet.
Ook heeft Trump zich laatdunkend uitgelaten over de Britse strijdkrachten waarvan Charles opperbevelhebber is. Veel van die woede kwam voort uit de weigering van de Britse regering om steun te verlenen aan de Amerikaans-Israëlische oorlog tegen het regime van de Iraanse ayatollahs.
De Britten evenwel, hebben altijd die ene grote troef: hun koningshuis, een van de weinige instituten waar Trump heilig respect voor koestert. Hoewel hij een Republikein is, lijkt Trump zichzelf soms als de koning van Amerika te zien. In de Britse pers is zijn landgoed Mar-a-Lago in Florida al vergeleken met een middeleeuws hof. In zijn autobiografie The Art of the Deal schreef de president dat hij als kind onder de indruk was van de kroning van Elizabeth, 73 jaar geleden. De pracht en praal werd een bron van inspiratie voor Trump, wiens moeder in Schotland is geboren. Trump grapte dat zijn moeder een beetje verliefd was op de jonge kroonprins Charles.
Hoe groot de koninklijke interesse van Trump is, ondervond Elizabeth-biograaf Robert Hardman tijdens het onderzoek voor zijn boek. Hij mocht de president enkele vragen stellen over diens ervaring met wijlen de vorstin. De Britse journalist had gerekend op een kwartiertje van de presidentiële tijd, maar hij kon tot zijn verbazing een weekeinde lang blijven. Het kwam dan ook niet als een verrassing dat Charles was uitverkoren voor het allereerste staatsbezoek van Trumps tweede ambtstermijn. Willem-Alexander en Máxima waren onlangs ook te gast in het Witte Huis, maar dat betrof een veel informeler werkbezoek.
Charles is een oude bekende in Washington D.C.. In zijn tijd als kroonprins al bracht hij een bezoek aan Richard Nixon, een president met wie de huidige inwoner van het Witte Huis soms wordt vergeleken. In het weekeinde was er nog even onzekerheid of het staatsbezoek wel zou doorgaan, na de mislukte aanslag op Trump en diens ministers. Trump noemde de beslissing van Charles om toch te komen ‘moedig’.
Charles is wel wat gewend. Tijdens een bezoek aan Australië in de jaren negentig kwam er een schietende man op hem af. Charles raakte niet in paniek, maar keek doodgemoedereerd toe, achteloos frommelend aan zijn manchetknopen.
Kort na aankomst maandag werd het Britse koningspaar rondgeleid door de tuin van het Witte Huis, waar de gasten een bijenkorf in de vorm van het Witte Huis bewonderden. Dat werd gevolgd door een high tea, met kaas uit West-Engeland, zalm uit Schotland, taart uit de Peak District en wijn uit de heuvels van Zuid-Engeland. De gastheer zou hebben genoten van het nieuws in The Daily Mail dat uit genealogisch onderzoek is gebleken dat de koning en de president eenzelfde voorouder zouden hebben in de persoon van de derde graaf van Lennox, een zestiende-eeuwse edelman die afstamt van Schotse koning James II.
Via deze historische link zou Trump ironischerwijs ook verbonden zijn met George III, onder wiens koningschap de Verenigde Staten van Amerika in 1776 onafhankelijk werden.
Sprekend voor de verzamelde senatoren en congresleden zou Charles, zo werd vooraf bekend gemaakt, opmerken dat de Engelssprekende grootmachten sindsdien een hechte relatie hebben opgebouwd. Dit ondanks de onenigheden tussen beide landen in de voorbije decennia, met name over oorlogen, van de Suezcrisis in 1956 tot Vietnam, van de strijd om de Falklands in 1982 tot de huidige oorlog in Iran.
Charles benadrukt in zijn speech de liefde voor vrijheid en de waardering voor de rechtsstaat die beide landen van oudsher met elkaar gemeen hebben. Hij doet een goed woordje voor een Brits-Amerikaans handelsakkoord, dat er vorig jaar leek te komen totdat Trump, teleurgesteld in Starmer, het de nek omdraaide. In zijn toespraak memoreerde Charles de slachtoffers van ‘de kwalen in onze samenlevingen’, mogelijk een discrete referentie naar de slachtoffers van Epstein. Het schandaal rondom de veroordeelde zedendelinquent heeft zowel het Britse koningshuis, vanwege de betrokkenheid van prins Andrew, als de Britse regering, vanwege oud-ambassadeur Peter Mandelson, in diepe verlegenheid gebracht.
Het charmeoffensief van de koning werd aan de Britse kant van de Atlantische Oceaan ontsierd door een onthullend artikel in de Financial Times. De zakenkrant meldde dat de Britse ambassadeur in de Verenigde Staten, Christian Turner, de opvolger van Mandelson, twee maanden terug zijn verbazing had geuit dat de Epstein-affaire meer schade toebracht aan Britse dan aan Amerikaanse topfiguren. Hij deed dit tijdens een vraag- en antwoordsessie met Britse studenten in Washington DC. Turner merkte ook op dat de ‘speciale relatie’ van Amerika vooral een relatie lijkt te zijn met Israël. Maar zowel Trump als Charles maakte duidelijk dat de band tussen de Britten en de Amerikanen uniek is.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant