De Pools-Belarussische journalist Andrzej Poczobut is dinsdagmiddag na vijf jaar in een Belarussisch strafkamp op vrije voeten gekomen. Hij was een van de meest prominente dissidenten die na de betwiste presidentsverkiezingen van 2020 achter de tralies verdwenen.
is buitenlandredacteur van de Volkskrant.
De vrijlating van Poczobut is onderdeel van een uitwisseling van tien gevangenen uit diverse landen die dinsdag plaatsvond aan de Pools-Belarussische grens. Het is het vierde akkoord over de vrijlating van politieke gevangenen dat door Amerikaanse inspanningen tot stand is gekomen. De VS voeren al langer gesprekken met de Belarussische president Aleksandr Loekasjenko, die de betrekkingen met het westen graag wil herstellen.
Poczobut werkt onder meer als correspondent voor de landelijke Poolse krant Gazeta Wyborcza. Ook was hij actief voor de Unie van Polen in Belarus, een beweging die voor de Poolse minderheid van zo’n 300.000 mensen in Belarus opkomt. Hij werd al vaker gearresteerd, onder meer in 2011 en 2012 vanwege deelname aan protesten en het beledigen van Loekasjenko, die al sinds 1994 aan de macht is.
Na de verkiezingen van 2020, die als doorgestoken kaart werden beschouwd, braken maandenlange volksprotesten uit tegen de regering van Loekasjenko. De veiligheidstroepen arresteerden meer dan 65.000 demonstranten en regeringscritici, waaronder Poczobut. Uiteindelijk werd hij in 2023 veroordeeld tot acht jaar cel. Het proces leidde tot veel kritiek vanuit de EU en in 2025 kende het Europees Parlement hem de Sacharovprijs voor de vrijheid van denken toe.
Polen lobbyt al lange tijd voor zijn vrijlating en die inspanningen namen toe met de groeiende zorgen over zijn gezondheid. De 52-jarige Poczobut heeft een ernstige hartaandoening waarvoor hij onvoldoende medische zorg zou krijgen in het strafkamp waar hij werd vastgehouden. Volgens een VN-rapport dat vorige maand werd gepubliceerd, verbleef hij meermaals in ‘langdurige eenzame opsluiting’ en werd hem ‘essentiële medische zorg’ ontzegd.
De Poolse premier Donald Tusk deelde dinsdag een foto op X waarop te zien is hoe hij Poczobut aan de grens begroet. Tusk noemde de uitwisseling de ‘finale van een twee jaar durend, ingewikkeld diplomatiek spel, vol dramatische wendingen’ en sprak zijn dank uit voor de inzet van de Poolse diensten en de hulp van Amerika, Roemenië en Moldavië. Buitenlandminister Radosław Sikorski benadrukte dat het akkoord niet mogelijk was geweest zonder de VS en bedankte president Donald Trump nadrukkelijk.
Twitter bericht wordt geladen...
Ergens aan de lange Pools-Belarussische grens werden dinsdag tien gevangenen uitgewisseld. Belarus liet naast Poczobut nog twee Polen en twee Moldaviërs vrij. In ruil daarvoor droeg Polen vijf gevangenen over, waaronder een Russische archeoloog die door Oekraïne werd gezocht voor opgravingen op de door Rusland geannexeerde Krim.
De onderhandelingen werden geleid door de Amerikaanse speciaal gezant John Coale, die dinsdag benadrukte dat het Amerika van Trump ‘opkomt voor zijn bondgenoten’. Hij bedankte Loekasjenko voor zijn bereidheid om constructieve gesprekken te voeren en zei binnen enkele weken terug te komen om die gesprekken voort te zetten. ‘Er moeten nog 800 tot 900 politieke gevangenen uit Belarus worden bevrijd, en we gaan onverminderd door met ons werk totdat we ze allemaal hebben’, zei hij.
De regering Trump doet pogingen om Loekasjenko uit zijn internationale isolement te helpen. Vorig jaar december leidden Amerikaanse inspanningen tot de vrijlating van 123 Belarussische gevangenen, waaronder Nobelprijswinnaar Ales Bialiatski en oppositieleider Maria Kalesnikava. Vorige maand volgden nog eens 250 gevangenen. Om die akkoorden mogelijk te maken hieven de VS een aantal economische sancties op.
De Europese Unie heeft haar sancties tegen de regering van Loekasjenko in februari juist verlengd met het oog op de niet aflatende politieke repressie in Belarus. De sancties werden ingesteld vanwege de staatsterreur na de verkiezingen van 2020 en verzwaard toen Belarus zijn belangrijkste bondgenoot Rusland toestond om zijn grondgebied te gebruiken om Oekraïne binnen te vallen. Sindsdien zijn er meermaals extra maatregelen genomen vanwege verdere Belarussische betrokkenheid bij de oorlog in Oekraïne.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant