Serie In Half Man onderstreept Richard Gadd zijn veelzijdigheid door nu eens de ‘echte man’ te spelen: een spijkerharde dader voorzien van een dubbelgespierd pantser. Een serie met een geweldig script en magistraal acteerwerk.
Richard Gadd (l.) en Jamie Bell als Ruben en Niall in 'Half Man'.
SerieHalf ManVan: Richard Gadd. Met: Richard Gadd, Jamie Bell, Mitchell Robertson, Stuart Campbell, Charlie de Melo.6 afl. van circa een uur.Te zien op HBO Max.
Richard Gadd (36) heeft iets te bewijzen. De Schotse acteur, stand up-comedian, schrijver en regisseur beleefde een spectaculaire doorbraak in 2024 met de autobiografische Netflixserie Baby Reindeer, gebaseerd op zijn ervaringen met een stalker. Die zaak kreeg een staartje: de Schotse jurist Fiona Harvey, die online werd ontmaskerd als de stalker in kwestie, begon een civiele zaak tegen Netflix waarin ze 156 miljoen euro smartengeld eist wegens laster, nalatigheid en het opzettelijk toebrengen van psychische schade.
Die zaak loopt, maar na een indringende autobiografische exercitie als Baby Reindeer rijst ook de vraag: zit er nog benzine in de tank nu de artiest zijn eigen trauma zo treffend heeft uitgespeeld? Half Man is het antwoord van Richard Gadd: een daverend ja. Want wat een intense, indringende, urgente, harde en complexe ontleding van mannelijkheid is dit. Verzonnen maar persoonlijk, want het onderwerp is de ‘gebroken mannelijkheid’ waar Monkey See Monkey Do al over ging, de solovoorstelling waarmee Gadd in 2016 doorbrak in het Verenigd Koninkrijk. Rennend op een loopband in een roze pakje – in een poging om mannelijker te worden – vertelde hij toen onder meer over het seksueel geweld dat hij als jongeman meemaakte. Na een periode van drank en drugs vond Gadd steun bij We Are Survivors, een club voor mannelijke slachtoffers van seksueel geweld.
In Half Man onderstreept Gadd zijn veelzijdigheid door nu eens de ‘echte man’ te spelen: een spijkerharde dader voorzien van een dubbelgespierd pantser dat uiteindelijk vooral dient om een implosie te voorkomen. Gadd bulkte in de sportschool op tot de dreigende loebas Ruben: dominant, zelfverzekerd en geneigd tot abrupte erupties van gruwelijk geweld – Ruben belandde in jeugddetentie nadat hij iemands neus afbeet. Omdat hun moeders een relatie hebben, keert hij medio jaren tachtig terug in het leven én de slaapkamer van de dan vijftienjarige kwetsbare Niall, die op school het pispaaltje is.
Als zijn ‘grote broer’ korte metten maakt met zijn kwelgeesten in de klas maakt Nialls angst plaats voor een intense, afhankelijke broederband met troebele seksuele onderstroom, zo blijkt uit een geweldige scène waar Niall wordt ontmaagd door een vriendin van Ruben in wat bijna groepsseks is. Broederschap ‘with benefits’ dus, maar Gadd maakt direct duidelijk dat de relatie zich richting een brute apotheose beweegt veertig jaar later, wanneer Ruben als ongenode gast arriveert bij Nialls bruiloft met zijn grote liefde Albert, schijnbaar met bloeddorstige intenties.
Waarna we door zes episodes van Nialls leven fladderen. De universiteit anno 1989, waar beide moeders hopen de ongezond nauwe band van de ‘broers’ door te snijden zodat de getalenteerde Niall schrijver kan worden. Veel later, als Niall er als gefrustreerde, gedrogeerde gay op los cruist zonder uit de kast te komen, hoewel al zijn bekenden ervan weten, verzucht zijn vrouw, alsmede „de helft van de Schotse truckers”. Maar Niall is een poel van zelfhaat en onderdrukking, en dat lijkt samen te hangen met Ruben, die telkens weer in zijn leven opduikt – waarna de tegenpolen als magneten aan elkaar vastklitten voor een nieuwe kladderatsj. Ze halen het slechtste in elkaar boven.
De virtuositeit van Half Man schuilt in de complexiteit van dit testosteronballet. Je denkt eerst: dit gaat over een alfa die een bèta in zijn manosphere dwingt. Over ratio versus dierlijk instinct, over spieren versus brein. Of je denkt: dit gaat over een fake macho die Nialls homoseksualiteit onderdrukt. Of je denkt: dit gaat over toxische masculiniteit als gevolg van fragiele ego’s . Of je denkt: dit gaat over daders die toch eigenlijk ook maar slachtoffers zijn.
En ja, daar gaat het allemaal over, maar verwacht geen gemakzuchtig einde waar de zachte krachten zegevieren – of zelfs maar dat de bodem in zicht komt. Dit zijn twee zeer ernstig beschadigde mannen in een fataal traject van zelfhaat en zelfsabotage die we al kijkend steeds beter begrijpen. Onderweg groeit zowaar enig mededogen voor de levensgevaarlijke en jaloerse Ruben die ook zorgzaam blijkt te zijn, en komen bij Niall manipulatieve, jakhalsachtige trekjes aan het licht; hij vindt altijd wel iemand om zijn laffe, egocentrische slachtoffergedrag te rechtvaardigen.
Een geweldig script dat ondanks theatrale, verrassende of zichzelf herhalende wendingen toch levensecht voelt, ook door het magistrale, heftige acteerwerk van Jamie Bell en Richard Gadd als de oude Niall en Ruben en Mitchell Robertson en Stuart Campbell als hun jongere versies. Over de vrouwen valt minder te melden, zij spelen een bijrol in deze extreme tango van twee mannen verstrikt in funeste gedragspatronen. Hun gedrag wordt nooit helemaal verklaarbaar; Half Man is een grommend beest dat zich in geen kooi laat dwingen.
Met dank aan Wilfred Takken