Lena Dunham De bedenker en ster van ‘Girls’ schreef een geestige, opnieuw enorm openhartige autobiografie en wordt eens te meer bedolven onder misogynie en bodyshaming. Juist haar neiging tot ‘oversharing’ maakt haar zo belangrijk.
Lena Dunham als Hannah Horvath in de tv-serie 'Girls'.
Lena Dunham probeert nog steeds te begrijpen waarom mensen haar zo haatten, kopte The New York Times eerder deze maand. Het stond boven een interview naar aanleiding van Dunhams recente memoires, getiteld Famesick. Het boek begint met een minutieuze reconstructie van hoe Dunham als 23-jarige, na haar eerste lowbudgetfilm, vanuit een New Yorks artistiek milieu Hollywood in wordt gekatapulteerd. Over hoe haar serie Girls, over vier zoekende, narcistische vrouwelijke twintigers in New York, een hit wordt en zijzelf, haar lichaam en de meningen die ze eruit flapt een gespreks- én kritiekonderwerp werden. Dunham schreef en regisseerde niet alleen Girls, maar speelde ook de hoofdrol van Hannah Horvath; een uitvergrote, irritante versie van zichzelf.
Wie Dunham kent, zal niet verrast zijn dat het boek veel geestiger is dan de gemiddelde Hollywoodmemoires: onbeschaamd, pijnlijk eerlijk en vol heerlijke beeldspraak. Maar het is ook behoorlijk navelstaarderig, de namedropping druipt van de pagina’s. Nog minutieuzer dan het maakproces van de serie, beschrijft Dunham haar privéleven: een gewelddadige relatie in de beginperiode van Girls, (seksuele) spanning met haar opvliegende tegenspeler Adam Driver, hoe eetproblemen verergeren doordat het succes van de serie zou samenhangen met haar ‘on-Hollywoodiaanse’ vrouwenlichaam. En dan zijn er nog zeer uitgebreide beschrijvingen van mentale en fysieke problemen: Dunhams OCD, endometriose, extreme uitputting, operaties, seks in de Intensive Care, een hysterectomie, pijnstillerverslaving, nog meer operaties.
Het is veel, mogelijk te veel. Maar dat Dunham vaak ‘te veel’ wil én deelt en daardoor niet altijd de diepte in gaat, is ook geen verrassing. Haar laatste tv-serie, over een personage dat eveneens kenmerken van haarzelf had, heette niet toevallig Too Much. Dunhams neiging tot ‘oversharing’ verklaart deels de haat en ergernis die ze vanaf het begin online over zich heen kreeg.
In het boek lijkt die haar veel meer te raken dan alle lofprijzingen. Na de zoveelste controverse, grapt haar vader: „Je hebt gewonnen. Je bent slechts 28, je bent racist genoemd, dikke hoer, onwetend rijkeluiskindje en kindermisbruiker. Wat is er nog over? Niets. Je hebt gewonnen.” Hij krijgt geen gelijk: de ophef als Dunham een van verkrachting beschuldigde Girls-medewerker verdedigt, moet nog volgen. Maar het is verhelderend een 25 minuten lange haattirade in reactie op haar NYT-interview op YouTube te zien. De misogynie en bodyshaming illustreren de onderbuikgevoelens die de basis vormen van veel Dunham-ergernis. Zelf denkt ze dat het niet hielp dat ze vaak reageerde op reaguurders. In het interview wordt ook gesuggereerd dat er mogelijk een verband zou zijn tussen hoe Dunham online drek actief ging opzoeken, uit een soort zelfhaat, en de gewelddadige relaties waarin ze soms belandde.
Zelf besefte ik tijdens het lezen vooral dat juist dat ‘irritante’ karakter van hoofdpersonage Hannah, gemodelleerd naar Dunham zelf, de reden was waarom Girls voor mij als twintiger als een openbaring voelde. Meer nog dan de ‘ongeïdealiseerde’ vrouwenlichamen en seks sprak haar volstrekt ongeïdealiseerde karakter me aan. Hannah was neurotisch en daardoor vaak grappig en aandoenlijk, maar nooit op de ‘manic pixie dream girl’-manier die toen in zwang was. Zulke vrouwen waren een beetje ‘quirky’ of ‘offbeat’ – denk aan Phoebe in Friends – maar alleen als dat ‘paste’, grappig of sexy bleef. Zelden hingen hun originele, gekke oprispingen samen met mentale of fysieke problemen, zoals bij Hannah. Of bij Dunham zelf, zoals te lezen valt in Famesick.Zelf haakte ik na drie seizoenen Girls af. Maar tijdens het lezen besefte ik weer dat Dunham de deur openzette voor fantastische personages, zoals de enorm geestige, maar getraumatiseerde hoofdpersonen van Fleabag of I May Destroy You. Daarvoor vergeef ik haar met alle plezier haar neiging tot oversharing.