Het kabinet-Schoof komt er niet genadig van af in een dinsdag verschenen wetenschappelijke bundel. Oud-premier Dick Schoof verweerde zich bij de presentatie. ‘Ik heb er ontzettend veel last van gehad dat het hele kabinet als radicaal-rechts werd afgeschilderd.’
is politiek verslaggever en onderzoeksjournalist van de Volkskrant.
‘Het lijkt misschien een beetje masochistisch dat ik hier sta’, zegt Dick Schoof nadat de oud-premier het boek Het experiment-Schoof in ontvangst heeft genomen in Den Haag. ‘Maar het is van mij uit een sportief gebaar. Ik ben een onverbeterlijke optimist die vindt dat je ook tegen kritiek moet kunnen.’
En aan kritiek geen gebrek in de door het Montesquieu Instituut samengestelde bundel die terugblikt op het vorige kabinet. Wie de twintig bijdragen leest, kan niet anders dan concluderen dat het kabinet-Schoof een grote mislukking is geweest, vol ruzies, onrealistische plannen, normvervaging en amper resultaten. Of zoals een van de samenstellers, de Leidse politicoloog Simon Otjes, het bij de presentatie dinsdag samenvat: ‘Experiment gelukt, patiënt overleden.’
De vraag is niet óf er schade is toegebracht aan de Nederlandse politiek en het bestuur, zo is de teneur van de bundel, maar hoe blijvend die is. Mariken van der Velden, docent politieke communicatie aan de Vrije Universiteit Amsterdam, stelt in de door haar medegeschreven bijdrage dat Schoof als partijloze technocraat werd gebruikt om de radicaal-rechtse PVV acceptabel te maken.
‘Als je partijen normaliseert die het niet zo nauw nemen met onze rechtsstaat heeft dat consequenties’, zegt Van der Velden dinsdag tijdens een paneldiscussie waarbij Schoof op de eerste rij toehoort. ‘Je moet het niet zien als een sloophamer die door de democratie gaat, maar als een proces van inklinking. Het gaat millimeter voor millimeter, maar opeens heb je scheuren in het fundament.’
Uit het media-onderzoek van Van der Velden blijkt dat ‘de normalisering’ van radicaal-rechts nog het meest zichtbaar was bij kranten als NRC, de Volkskrant en Trouw. Die dagbladen waren aanvankelijk heel kritisch, maar na verloop van tijd verdwenen volgens de communicatiedeskundige de verwijzingen naar het bijzondere karakter van het kabinet uit de kolommen.
Het resultaat was ‘stigmaverdunning’. Dat een radicaal-rechtse partij als de PVV onderdeel was van het door Schoof geleide kabinet, werd minder bijzonder in de berichtgeving.
‘Kijk hoe er nu over JA21 wordt gesproken’, zegt Van der Velden. ‘Inhoudelijk zijn de verschillen met de PVV op het gebied van de rechtsstaat helemaal niet zo groot, maar toch werd die partij bij de afgelopen formatie gezien als een partij waarmee gewoon geregeerd kan worden. Dat is echt een verandering en dat komt door het kabinet-Schoof.’
Schoof is verbaasd over de bevindingen, erkent hij na afloop. ‘Mijn beeld is anders. Ik heb er juist ontzettend veel last van gehad dat het hele kabinet steeds weer als radicaal-rechts werd afgeschilderd en dat ik radicaal-rechts mogelijk maakte. Terwijl we een heel normaal coalitieakkoord hadden. Als je het vergelijkt met het huidige regeringsakkoord is de toon anders, maar inhoudelijk zijn er weinig verschillen.’
Schoof vindt dat er niet te zwaar getild moet worden aan het schermen met asielnoodrecht om het parlement buitenspel te zetten, zoals de wetenschappers in de bundel doen. ‘Dat is gecorrigeerd en dat proces hebben we keurig doorlopen.’
Om de harde kritiek van de wetenschappers te pareren, somt Schoof zelf maar enkele resultaten van zijn snel gesneuvelde kabinet op. De Navo-top werd tot een goed eind gebracht, de steun aan Oekraïne bleef overeind, de asielwetgeving kwam door de Tweede Kamer. ‘Dat een deel nu alsnog is gesneuveld in de Eerste Kamer, is een gemiste kans voor Nederland.’
De oud-premier vertrekt ‘voordat het te serieus wordt’ en slaat de borrel na afloop over. Hij hoopt na de zomer ‘een leuke portefeuille’ te hebben met parttimefuncties. ‘Een beetje op het gebied van internationale veiligheid, misschien een commissariaat, een adviseurschap, special envoy.’
Of de organisaties om de oud-premier staan te springen? ‘Dat weet ik eigenlijk niet. Dat gaan we allemaal nog zien.’
Wilt u belangrijke informatie delen?
Mail naar tips@volkskrant.nl of kijk op onze tippagina.
Luister ook naar onze politieke podcast ‘De Kamer van Klok’:
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant