Oekraïne heeft fel uitgehaald naar Israël, dat zijn havens zou openstellen voor de Russische export van graan uit bezette delen van Oekraïne. Kyiv is al jaren teleurgesteld over gebrekkige Israëlische steun, maar de gedeelde vijandschap met Iran leidde recentelijk juist tot toenadering.
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
De Israëlische krant Haaretz onthulde zondag dat er dit jaar al zeker vier vrachtschepen met graan uit de bezette gebieden zijn aangekomen in Israëlische havens. Een vijfde schip zou momenteel wachten op toestemming om aan te meren in het Israëlische Haifa.
Oekraïne heeft woedend gereageerd. Volgens president Volodymyr Zelensky doet Israël te weinig om deze handel in ‘gestolen goederen’ tegen te houden. De Oekraïense regering werkt aan een pakket sancties tegen betrokken personen en bedrijven. Ook heeft Oekraïne de Israëlische ambassadeur in Kyiv om uitleg gevraagd.
Op zijn beurt stelt de Israëlische buitenlandminister Gideon Saar dat Oekraïne geen overtuigend bewijs heeft geleverd dat het om gestolen graan gaat. Wel heeft Israël een onderzoek ingesteld naar de leveranties, aldus Saar.
Met dat antwoord neemt Oekraïne geen genoegen. ‘Het kopen van gestolen goederen brengt in elk normaal land juridische gevolgen met zich mee’, schreef Zelensky dinsdag op sociale media. ‘De Israëlische autoriteiten kunnen onmogelijk niet op de hoogte zijn van de lading aan boord van schepen die in Israëlische havens arriveren.’
De Oekraïense reactie is opvallend fel, zeker omdat Zelensky in maart nog zei dat Oekraïne overwoog om Israël bij te staan in zijn oorlog tegen Iran. Israël zou Oekraïne om hulp hebben gevraagd bij het onderscheppen van Iraanse drones. Oekraïne is zeer bedreven in het neerhalen van Iraanse Shahed-drones, die Rusland veelvuldig inzet bij aanvallen op Oekraïense steden.
Hoewel Israël en Oekraïne met Iran een gedeelde vijand hebben, waren er de afgelopen jaren vaker spanningen tussen de twee landen. Israël levert weliswaar humanitaire hulp aan Oekraïne, maar het land heeft zich nooit aangesloten bij de westerse sancties tegen Rusland.
Een van de redenen dat Israël een neutrale houding inneemt, is de Russische militaire aanwezigheid in buurland Syrië. De Russen stonden jarenlang toe dat Israël in Syrië aanvallen uitvoerde op Hezbollah en andere bondgenoten van Iran, waardoor Israël geen belang had bij een conflict met Moskou. Na de val van president Bashar al-Assad, een bondgenoot van Rusland, is de Russische invloed in Syrië afgenomen, maar er zijn nog altijd Russische militairen actief.
Zelden liepen de spanningen tussen Israël en Oekraïne zo hoog op als na de onthullingen over de vermeende import van gestolen graan. Het graan in kwestie is afkomstig uit de bezette delen van Oekraïne, vooral van de Krim en uit de Oekraïense provincies Cherson, Zaporizja en Donetsk. Oekraïne behoort tot de grootste graanproducenten ter wereld, een deel van de Oekraïense landbouwgrond ligt in bezet gebied.
De Oekraïners beschuldigen Rusland er al sinds 2022 van dat het Oekraïens graan zou ontvreemden en exporteren. Volgens Haaretz is Israël een van de bestemmingen van die export. Er zouden de afgelopen jaren zeker dertig ladingen vanuit de bezette gebieden naar Israël zijn verscheept, waarvan vier in de afgelopen maanden. De krant baseert zich op gelekte documenten, gesprekken met ingewijden, satellietbeelden en locatiegegevens van Russische schepen.
Bij de graanexport zetten Russische vrachtschepen methoden in die ook worden gebruikt om Russische olie te exporteren. Zo zetten de schepen geregeld hun transponders uit, waardoor een tussenstop in een bezette Oekraïense haven niet opduikt in hun locatiegegevens. Ook toont Haaretz hoe een vrachtschip op de Zwarte Zee graan overlaadt op een tweede schip, wat de herkomst van de goederen verder vertroebelt.
Een Israëlische graanhandelaar vertelt aan Haaretz dat Russische vervoerders het Oekraïense graan aanbieden met valse documenten, die suggereren dat de goederen uit Siberië afkomstig zijn. ‘Pas toen de Oekraïense ambassade contact opnam om te waarschuwen over deze specifieke leverancier beseften we waar het graan vandaan kwam’, zegt de Israëlische importeur.
Het is niet bekend of de Israëlische autoriteiten van plan zijn om in te grijpen tegen de Panormitis, het vrachtschip met gestolen graan dat vorige week aankwam in Haifa. Volgens openbare locatiegegevens ligt het schip nog altijd voor anker in de Baai van Haifa, op enkele kilometers van de Israëlische kust.
Source: Volkskrant