Wetenschapsbeleid Het adviesorgaan van een van de grootste wetenschappelijke subsidieverstrekkers ter wereld gold 75 jaar lang als een apolitiek overheidsorgaan. Tot nu.
Het Kitt Peak National Observatory, een onderdeel van het NOIRLab van de National Science Foundation.
De Amerikaanse president Donald Trump heeft de voltallige onafhankelijke adviesraad (National Science Board, NSB) van de National Science Foundation (NSF) op staande voet ontslagen. In de mail die de 22-koppige adviesraad vrijdagmiddag „namens President Donald. J. Trump” ontving, stond geen reden voor het ontslag. Het besluit is het zoveelste in een rij van maatregelen om de Amerikaanse wetenschap meer naar zijn hand te zetten.
Met een jaarlijks budget van zo’n 9 miljard euro is de NSF een van ’s werelds grootste subsidieverstrekkers voor fundamenteel onderzoek. Gemiddeld kent de overheidsorganisatie zo’n 11.000 subsidies per jaar toe. De NSF en de adviesraad bestaan al sinds 1950 en de adviesraad bekleedt een even belangrijke functie als de NSF zelf. De raad stippelt de langetermijnkoers van de NSF uit, kent onderzoekssubsidies toe en publiceert rapporten over de staat van de Amerikaanse wetenschap, om de president en zijn ministers te adviseren over de wetenschappelijke koers.
Leden worden voor zes jaar aangesteld door de president vanwege hun uitzonderlijke staat van dienst in de wetenschap, het onderwijs of de publieke sector. De aanstellingen verlopen overlappend, zodat de wetenschappelijke prioriteiten worden gebaseerd op de ontwikkelingen op de lange termijn, en niet op de vierjaarlijkse verkiezingsuitslag.
Sinds het aantreden van Trump ligt de organisatie onder vuur, overigens net als allerlei andere wetenschappelijke instellingen en toezichthouders. Het hoofdkantoor werd al verplaatst naar een kleinere locatie en dertig procent van het personeel werd ontslagen. Ook wilde Trump afgelopen jaar het budget van de NSF meer dan halveren. Toen stemde het Congres tegen, maar voor komend jaar liggen vergelijkbare plannen op tafel. Volgens kenners wordt de kans dat dat lukt groter nu er geen adviesraad meer is voor de NSF. Afgelopen jaar verstrekte de organisatie nog maar mondjesmaat subsidies, om voor te sorteren op mogelijke bezuinigingen.
Het besluit van Trump sluit naadloos aan bij zijn vele andere maatregelen om de koers van de Amerikaanse wetenschap meer naar de hand te zetten van zijn gezondheidsminister Robert F. Kennedy Jr. en diens ‘Make America Healthy Again’ (MAGA) agenda. De telg uit de Kennedy-familie is sceptisch over het nut en de veiligheid van vaccins en ziet de farmaceutische industrie en de voedselindustrie als zijn grote vijanden, die Amerika volgens hem „het ziekste land ter wereld” maken. Intussen maakt hij ruim baan voor experimenten met medicinale drugs.
Sinds het aantreden van Trump voor zijn tweede termijn werd de directeur van het Centers of Disease Control (CDC) ontslagen, net als een derde van het personeel. Een derde van het CDC-budget werd geschrapt en de adviesraden van het CDC werden onder handen genomen: afgelopen jaar ontsloeg Trump de zeventienkoppige adviesraad voor vaccinaties, en benoemde er notoire antivaxers voor in de plaats. Richtlijnen voor inentingen werden aangescherpt en databanken met bijwerkingen van de vaccins verdacht gemaakt.