Het Europese Parlement wil seks zonder duidelijke en vrijwillige toestemming strafbaar stellen. Een ruime meerderheid van de parlementariërs riep de Europese Commissie dinsdag op met wetgeving te komen waarin de aangescherpte definitie van verkrachting is vastgelegd.
is EU-correspondent van de Volkskrant. Hij woont en werkt in Brussel.
Na een verhit debat stemden uiteindelijk 447 Europarlementariërs voor de oproep, 160 waren tegen. Of een wetsvoorstel van de Commissie te zijner tijd door de EU-landen wordt aangenomen, is nog niet zeker. In 2024 sneuvelde een eerdere poging daartoe. Verschillende lidstaten achtten destijds een aanscherping politiek onwenselijk, andere (waaronder Duitsland en Nederland) meenden dat bestraffing van verkrachting een nationale taak is en geen bevoegdheid van de EU.
Het parlement vindt dat aanwijzingen van geweld, bedreiging of verzet onvoldoende zijn als bewijs voor verkrachting. De parlementariërs wijzen erop dat vrouwen soms verlamd raken van angst als ze lastig worden gevallen en daardoor geen tegenstand bieden. Verder kan verkrachting plaatsvinden na bedwelming, zoals de zaak van Gisèle Pélicot – de Française die jarenlang door haar man werd gedrogeerd en vervolgens misbruikt door andere mannen – zeer indringend aantoonde.
Het parlement wil daarom seks strafbaar stellen als er geen duidelijke en vrijwillig gegeven instemming is. Dat iemand geen ‘nee’ zegt is onvoldoende, er moet een helder ‘ja’ zijn. Zo’n instemming is bovendien herroepbaar. Bij veel verkrachtingen zijn bekenden van het slachtoffer de dader, zoals een ex-partner.
De bredere definitie van verkrachting geldt als het aan de parlementariërs ligt ook voor gedwongen virtuele seksuele handelingen. De misstanden hier hebben net als fysieke verkrachtingen grote en langdurige gevolgen voor de slachtoffers.
De voorstanders in het parlement menen dat het Europees Verdrag wetgeving mogelijk maakt om verkrachting te bestraffen, ook al is strafrecht vaak een nationale bevoegdheid. Verder wijzen ze op de Istanbul Conventie waarin de instemmingsvereiste voor seks is vastgelegd. De EU-landen hebben die conventie aangenomen maar vijf lidstaten (Bulgarije, Tsjechië, Hongarije, Slowakije en Litouwen) hebben die nog niet geratificeerd.
In circa twintig EU-landen (waaronder Nederland) is de nationale wetgeving al in lijn met wat het parlement voorstelt. In Italië, de Baltische landen, Roemenië, Hongarije, Slowakije en Bulgarije is dat niet het geval.
De tegenstemmers in het parlement – de radicaal-rechtse Patriotten en Soevereinen en de conservatieven – menen dat de oproep van het parlement geen goede juridische basis heeft. Het Verdrag voorziet volgens hen niet in strafbaarstelling van verkrachting. Verder vinden zij dat de Europese wetgever zich niet moet bemoeien met zoiets intiems als seks. Ze wezen naar de instroom van migranten als oorzaak van seksueel geweld tegen vrouwen, een beschuldiging die tot grote verontwaardiging bij de andere partijen leidde.
Betrokken EU-ambtenaren achten de kans groter dat de lidstaten nu – net als het parlement – een wetsvoorstel van de Commissie goedkeuren over een instemmingsvereiste voor de vervolging van verkrachting. Frankrijk, dat eerst bij de tegenstanders zat, zou door de zaak-Pélicot tot de voorstanders behoren. Commissaris Hadja Lahbib (Gelijkheid) zegde toe op korte termijn in kaart te brengen wat de lidstaten momenteel aan wetgeving tegen seksueel geweld hebben en dan - indien nodig - met voorstellen te komen.
Naast de strafbaarstelling van seks zonder uitdrukkelijke toestemming, bepleiten de parlementariërs ook betere zorg voor de slachtoffers. Niet alleen opvang en psychische begeleiding, maar ook medische zorg, inclusief abortus indien gewenst. Verder willen ze training voor politie, medisch personeel, rechters, advocaten en hulpverleners hoe om te gaan met slachtoffers van verkrachting en misbruik. Slachtoffers voelen zich vaak onbegrepen en hebben het gevoel dat ze zich moeten verantwoorden als ze aangifte doen of om hulp vragen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant