Bij een catastrofale brand in Hongkong kwamen vorig jaar 168 mensen om het leven en raakten ongeveer vierduizend mensen hun huis kwijt. Vrijdag mochten bewoners nog één keer naar hun appartement, om afscheid te nemen en bezittingen op te halen.
is correspondent China voor de Volkskrant. Ze woont in Beijing.
Mevrouw Woo oogt als een onwennige bergbeklimmer. De veertiger, die net als alle andere bewoners alleen haar achternaam geeft, draagt een zwart trainingspak en een enorme lege trekkingsrugzak die tot onder haar knieholtes hangt.
Om 9 uur ’s ochtends begint ze aan de klim naar haar appartement, halverwege de 31 verdiepingen tellende toren. De liften zijn verwoest, ze moet met de trap. Het is de eerste keer sinds de brand in november dat ze terug kan, en waarschijnlijk ook de laatste: het gebouw wordt gesloopt. Ze is nerveus, zegt ze, en ze weet nog niet precies wat ze wil meenemen. ‘Niet veel. Vooral dingen van emotionele waarde.’
Woo is een van de duizenden bewoners van Wang Fuk Court die tussen 20 april en 4 mei nog één keer terug mogen. Vijf maanden geleden raakten ze hun thuis kwijt bij een brand die meer dan 43 uur woedde, 168 mensen het leven kostte en zeven woontorens verwoestte: de dodelijkste brand in Hongkong in decennia.
Sinds eind maart lopen in Hongkong hoorzittingen naar de brand. De directe oorzaak is duidelijk: een brandende sigaret van een bouwvakker. Maar nu blijkt hoe een opeenstapeling van beslissingen en nalatigheid de ramp zo extreem verwoestend maakte.
Alle acht flatgebouwen stonden in de steigers voor renovatie. De netten die de steigers omhulden bleken brandbaar, evenals de piepschuimen isolatieplaten op de ramen. Bewoners hadden daar al maanden over geklaagd, zonder resultaat. Ook waren alle brandalarmen en blussystemen buiten werking gesteld.
Inmiddels zijn 22 mensen gearresteerd, voornamelijk uit de bouwsector. Een groot deel wordt verdacht van dood door schuld, en ook corruptie rond de renovatie wordt onderzocht. Over de rol van toezichthouders, zoals brandinspecteurs, is veel kritiek, maar zij zijn vooralsnog niet vervolgd.
Chloe, een 20-jarige journalistiekstudent, is vandaag aanwezig bij Wang Fuk Court om bewoners te spreken. Ze probeert ook zo vaak mogelijk de hoorzittingen bij te wonen. Binnenkomen is lastig, vertelt ze, want er worden telkens maar zo’n vierhonderd mensen toegelaten. ‘En iedere keer dat je gaat luisteren, word je weer bozer.’
Afgelopen week leidde ook de bezoekregeling voor bewoners tot veel discussie. Bewoners krijgen maximaal drie uur voor het bezoek. Ook mag slechts één persoon naar binnen bij de zwaarst beschadigde appartementen, en bij de minst beschadigde maximaal vier.
Woo, wier appartement relatief weinig schade opliep, vreest tijd tekort te komen. Niet alleen om spullen te verzamelen, maar om afscheid te nemen. Ze begint te huilen. Zonder tijdsdruk zou ze graag nog een keer rustig spelen op haar geliefde piano. Die zal ze moeten achterlaten.
Meerdere bewoners zeggen voor een moeilijke keuze te staan: met het gezin naar boven voor een laatste afscheid, of sterke helpers vinden om zoveel mogelijk spullen te redden. Meneer Tse koos voor het laatste. Alles vervangen wat was achtergelaten is simpelweg te duur. Zijn vrouw en zoon konden daardoor niet mee. Met grote frustratie: ‘De situatie liet ons geen keus.’
Door de ophef overwegen de autoriteiten inmiddels de mogelijkheid tot een tweede of derde bezoek.
Media zijn de toegang tot Wang Fuk Court ontzegd, maar staan wel in groten getale opgesteld bij de in- en uitgang van het wooncomplex. Bewoners die willen praten, worden direct door een dertigtal journalisten omringd. Veel bewoners delen ook video’s en foto’s van hun bezoeken met de media. Aangrijpende beelden, maar niet per se de zaken die een onderzoeksjournalist zou willen vastleggen, zo merkt een journalist op.
Zowel de Chinese overheid als het Hongkongse bestuur, dat sinds 2021 uitsluitend bestaat uit door Beijing goedgekeurde ‘patriotten’, duldt nauwelijks kritiek op de brand. Op 15 april, de Nationale Veiligheidseducatiedag in Hongkong, stelde Beijing dat kwaadwillenden de brand in Wang Fuk Court ‘politiseerden’ om ‘Hongkong in chaos te storten’.
Die lijn werd al direct in de week na de brand ingezet. Zo werd een 24-jarige student gearresteerd die met een petitie opriep tot onafhankelijk onderzoek. Ook werden buitenlandse journalisten van onder meer The New York Times op het matje geroepen en gemaand zich te houden aan de Nationale Veiligheidswet, die sinds 2020 de ruimte voor protest in Hongkong sterk heeft ingeperkt: ‘Zeg niet dat je niet gewaarschuwd bent.’
Rond het middaguur dalen de eerste bewoners weer af. Mevrouw Li vertelt de pers dat het appartement waar ze met haar 12-jarige zoon en man woonde zwaar verwoest bleek. Gewapend met een zaklamp en een hark had ze de woning van top tot teen doorzocht, op zoek naar haar gouden trouwsieraden. Die vond ze, wel grotendeels gesmolten.
Meneer Kwok (44) bezocht het huis waar hij opgroeide, en waar zijn vader enkele maanden voor de brand was overleden. Hij nam kinderfoto’s mee, een door zijn vader geliefde glazen asbak – ‘al rook ik zelf niet’ – en een zwartgeblakerd huisnummerbordje, waarop het nummer 702 nog net te herkennen is.
Kwok, die de klim naar de zevende verdieping maakte met een gebroken voet, kwam vooral om afscheid te nemen. Hij nam daartoe niet alleen dingen mee, maar liet ook iets achter: een bosje witte plastic bloemen bij het raam van de roetzwarte badkamer. ‘En op het einde zei ik, misschien een beetje theatraal: vaarwel, 702.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant