Staatsbezoek VS De verhoudingen tussen het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten waren lang niet zo verbitterd als nu. Koning Charles moet verlichting brengen tijdens zijn staatsbezoek, dat maandag begint. „De Trump-show wordt niet stilgezet omdat er een koning op bezoek is.”
Mensen van de Stop Trump Coalition verkleed als koning Charles en Donald Trump demonstreren voor Buckingham Palace tegen de aanvallen op Iran.
Lukt het koning Charles om ontspanning te brengen in de verhoudingen tussen de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk? De relatie tussen die twee landen is decennialang niet zo verbitterd geweest als nu. De belangrijkste aanleiding: de oorlog die president Donald Trump in Iran begon en de weigering van het VK om mee aan te vallen.Maandag beginnen de Britse koning Charles III en koningin Camilla aan hun vierdaagse staatsbezoek aan de VS, het eerste sinds dat van wijlen koningin Elizabeth in 2007. En het is Charles’ eerste grote staatsbezoek – na zijn aantreden in september 2022 – waar diplomatiek en politiek gezien veel op het spel staat.Officieel komt het koningspaar over voor het vieren van 250 jaar Amerikaanse onafhankelijkheid. Maar veel Britten zullen vooral benieuwd zijn of het Charles lukt de relatie met de VS weer wat op te lappen. Die altijd zo bezongen special relationship, een term bedacht door Winston Churchill kort na de Tweede Wereldoorlog, is er belabberd aan toe.
De beide landen beleven de „grootste onenigheid” sinds 1956, schreef The Economist vorige week. In dat jaar kwamen het VK, Frankrijk en Israël tegenover de VS te staan in de Suez-crisis, toen de drie landen de Egyptische nationalisering van het strategisch belangrijke Suez-kanaal wilden tegenhouden. De VS dwongen hen zich terug te trekken.
Afgelopen februari weigerde Starmer mee te gaan in de Amerikaanse aanval op Iran, al besloten de Britten vrij snel om wel defensieve ondersteuning te bieden. Toch greep president Trump zowat elk interview aan om af te geven op de Britse premier Keir Starmer. Hij noemde de Labourleider een „lafaard” en „geen Churchill” en vergeleek de Britse vliegdekschepen met speelgoed. Vorige week bleek dat Trump wraak zou willen nemen op de Britse houding door de Amerikaanse opstelling tegenover de Falklandeilanden te heroverwegen. Omgekeerd beet Starmer ook van zich af, voor zijn doen. Hij zei in het Lagerhuis dat hij „het beu is” dat energierekeningen van bedrijven en gezinnen stijgen „door de acties van Trump en Poetin”. Zijn minister van Financiën Rachel Reeves noemde de Amerikaanse aanvallen „dwaas” en „een fout”. Starmer reist niet mee naar de VS. Tegen deze achtergrond trekken Trump en koning Charles de komende dagen samen op. Maandag ontvangen de president en zijn vrouw Melania Trump Charles en Camilla op het Witte Huis, voor thee en een tuinfeest. Dinsdag spreekt Charles het Amerikaanse Congres toe en is er een staatsbanket. Het programma is hier en daar aangepast uit veiligheidsoverwegingen, na het schietincident bij het White House Correspondents’ Dinner, afgelopen weekend.
President Trump is dol op de glans en glorie die koningen met zich mee brengen en vindt Charles „een fantastisch persoon”. Zijn bezoek aan het VK vorig jaar, waarbij Charles hem ontving op Windsor, zou één van zijn hoogtepunten van het eerste jaar van zijn presidentschap zijn geweest. Charles mag zijn hele leven naar dit soort bezoeken hebben toegewerkt en een diplomatieke beroepsspeler zijn, Trump blijft onvoorspelbaar. Het programma is zoveel mogelijk erop ingericht om ongemakkelijke momenten met journalisten of activisten te vermijden. Maar „de Trump-show wordt niet stilgezet omdat er een koning op bezoek is”, citeerde de Britse publieke omroep BBC een voormalige hoge ambtenaar van het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken.Ongemak bestaat ook rond de broer van Charles, Andrew Mountbatten-Windsor, naar wie in het VK een strafrechtelijk onderzoek loopt vanwege het delen van gevoelige informatie met de Amerikaanse zedendelinquent Jeffrey Epstein. De slachtoffers van Epstein wilden koning Charles graag ontmoeten, maar daar heeft Buckingham Palace niet mee ingestemd omdat zoiets mogelijk de rechtszaak zou beïnvloeden. Er staat voor Camilla wel een ontmoeting met slachtoffers van huiselijk geweld gepland. De Britse ambassadeur in Washington Christian Turner zei maandag tegen de BBC dat Charles’ bezoek erom draait een „unieke vriendschap te vernieuwen en nieuw leven in te blazen”. Het staat in de koninklijke taakomschrijving van Charles en Camilla om daar de komende dagen alles aan te doen. Tegelijk zal Charles bijvoorbeeld het belang van de NAVO en steun aan Oekraïne willen benoemen – beide voor Trump niet vanzelfsprekend. Het woord special valt waarschijnlijk niet zo vaak meer.
In de buurt van het WItte Huis worden vlaggen opgehangen in aanloop naar het vierdaagse bezoek van koning Charles aan de VS.