De Britse koning Charles is vanaf vandaag op bezoek in de VS, op het moment dat de relatie tussen beide landen is ‘verzuurd’. Correspondent Patrick van IJzendoorn: ‘Dit is het belangrijkste bezoek van Charles tot nu toe in zijn vier jaar als koning.’
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
Dag Patrick! Recent is onze koning naar Trump gegaan, nu is het de beurt aan Charles. Mag hij ook in het Witte Huis logeren?
‘Nee, de discussie over de wenselijkheid daarvan is de Britten bespaard gebleven. Charles verblijft tegenover het Witte Huis, in Blair House. Dat is het presidentiële gastenverblijf waar hij altijd logeert. Maar het bezoek is met allerlei ander eerbetoon omgeven. Morgen spreekt Charles het Congres toe, voor het eerst dat een Britse monarch dat doet sinds zijn moeder in 1991. Daar zal veel van afhangen.’
Speelt net als bij ons wel de discussie of Charles überhaupt die kant op moet gaan?
‘De ene kant zegt dat je niet moet gaan om een statement te maken, de andere kant dat je er pragmatisch in moet staan en dat Charles juist een rol kan spelen nu de ‘speciale relatie’ tussen het VK en de VS is verstoord.’
Hoe zou je die relatie de laatste tijd kenmerken?
‘Als heel erg slecht, met name tussen Trump en de Britse premier Starmer. Thatcher en Reagan en Clinton en Blair hebben ook hun spanningen gehad, maar wat we hier zien is vrij uniek. Trump doet er alles aan om Starmer te kleineren. ‘Hij is geen Churchill’, of ‘hij is een zwakke leider’, hoor je dan. Dat het VK, van oudsher de grootste bondgenoot, weigerde de oorlog in Iran te steunen, heeft echt voor een breuk gezorgd. Voor Starmer was dat electoraal ook niet te verkopen geweest.
‘Maar er waren al eerder sluimerende problemen, over hoe volgens Trump de vrijheid van meningsuiting in het VK onder druk zou staan, of hoe grote techbedrijven daar worden aangepakt. Van de andere kant zag je nog dat Starmer Trump probeerde te vleien, maar hij ziet ook dat dat niet werkt. De relatie is snel verzuurd.’
Afgelopen weekend kwam daar nog het nieuws bij dat de VS overwegen de Britse soevereiniteit over de Falkland-eilanden niet meer te erkennen als straf voor het uitblijven van steun in Iran. Dat valt vast ook niet goed.
‘Nee, absoluut niet. Eerder hebben we gezien dat Trump zich opeens keerde tegen de overdracht van de Chagos-eilanden van het VK aan Mauritius. Op die eilanden in de Indische Oceaan ligt een belangrijke Brits-Amerikaanse basis. Nu zouden de Amerikanen opeens twijfelen aan de status van de Falkland-eilanden, waar de Britten en Argentijnen in 1982 een oorlog om uitvochten.
‘Je ziet bij Trump dat persoonlijke relaties bijna alles bepalen. In Argentinië is zijn bondgenoot Javier Milei aan de macht. Starmer mag hij juist weer helemaal niet. De Britten zien het vooral als plaagstoot van Trump. Ze hebben een sterkere militaire aanwezigheid bij de Falklands dan in de jaren tachtig en hoe sterk Argentinië is na de grootschalige bezuinigingen van Milei valt te bezien.’
Het klinkt alsof Charles een herculische taak te verrichten heeft om de band weer te herstellen.
‘Zeker. Officieel is het bezoek bedoeld in het kader van het 250-jarig bestaan van de VS. Het ironische is natuurlijk dat de VS zich toen afscheidden van het VK na een oorlog en dat Charles nu weer bijna een soort vredesonderhandelingen moet verrichten.’
Kan hij dat?
‘Ik denk dat er weinig mensen zijn, zeker over de grens, waar Trump echt naar luistert. Maar Charles heeft wel zijn oor. Trump was ook erg gesteld op wijlen de Queen. Een biograaf die laatst verzocht of hij Trump wat vragen mocht stellen over koningin Elizabeth mocht prompt een heel weekend blijven op landgoed Mar-a-Lago.
‘Trump heeft sowieso veel met royals, aan wie hij zich spiegelt. Soms denk ik dat hij zich meer een koning of een keizer waant dan een president en dat hij Charles dus als een soort gelijke ziet.
‘Charles kan qua wereldvisie niet verder van Trump afstaan. Hij geldt als redelijk progressief, is zeer uitgesproken over de multiculturele samenleving en de zegeningen daarvan en maakt zich hard voor een beter milieu en de strijd tegen klimaatverandering. Allemaal dingen waar Trump niets van moet hebben.’
Wat Charles en Trump bindt: de Epstein-files. Charles’ broer Andrew speelt daar een prominente rol in en voor Trump, die banden had met Epstein, is het een persoonlijk en politiek hoofdpijndossier. Gaat het daar nog over?
‘Voor Charles is dit dossier een grote ramp, die zijn koningschap ondermijnt. Er gingen stemmen op om Charles te laten praten met vrouwen die slachtoffer zijn geworden van Epstein, maar dat wil hij niet. De verklaring luidt dat hij de lopende onderzoeken in de VS en het VK niet in de weg wil zitten, maar dat lijkt een beetje een smoes. Zijn vrouw Camilla zal naar verwachting wel iets algemeens zeggen over vrouwenrechten. Epstein is echter de grote olifant in de kamer.’
Hoe kansrijk is dit bezoek uit Brits perspectief?
‘De grote vraag is of Charles de boodschap kan overbrengen van Starmers beleid. Vorig jaar september was Trump op staatsbezoek naar het VK, voor de tweede keer na een bezoek in zijn eerste ambtstermijn. Het is zeer ongebruikelijk dat een Amerikaanse president twee keer op staatsbezoek mag komen. Maar na dat bezoek is de relatie alleen maar slechter geworden.
‘Misschien dat Charles nu iets kan herstellen, maar ik zie heel goed gebeuren dat Trump over een week weer iets naars roept. De gunstigste uitkomst is dat Trump zich een tijdje stilhoudt over Downing Street. En dat hij laat weten dat de Falklands echt bij het VK horen. Maar dit bezoek is uit evenwicht: de VS hebben als land, in tegenstelling tot het VK, niet veel te winnen; Charles’ komst is vooral voor Trumps glorie.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant