Vrijwilligers zijn onmisbaar bij het organiseren van activiteiten op Koningsdag. Maar niet overal zijn ze makkelijk te vinden. In Nunspeet sloeg de Oranjevereniging dit jaar alarm.
is verslaggever van de Volkskrant.
Zo vlak voor 9 uur ’s ochtends, als alle activiteiten nog moeten beginnen, wijst niets erop dat dit wel eens de laatste keer kan zijn dat de Oranjevereniging Nunspeet een rijk gevuld Koningsdagprogramma organiseert.
In het gemeentehuis stimuleert bestuurslid Rianne van den Bos medebestuursleden en vrijwilligers om vooral een een oranje tompouce te nemen. Ze bespreken hoe je die het beste eet, hoe de portofoons werken en waar ze straks de oranjebitter serveren.
Even later kijkt Van de Bos buiten op de Markt hoe het podium wordt opgebouwd. ‘Ik ga nu de soundcheck doen’, zegt haar man Henk, waarna hij naar het podium loopt. Tegen haar zoon zegt ze: ‘Wil jij even kijken of binnen een bosje bloemen ligt, voor de burgemeester?’
De Oranjevereniging Nunspeet maakt een onstuimige periode door. Vorig jaar concludeerden de vier bestuursleden dat ze met te weinig mensen te veel werk moesten verrichten. Ze hadden meer vrijwilligers nodig en een dubbel zo groot bestuur.
‘In de aanloop naar Koningsdag hebben we er een parttime baan bij’, zegt Van den Bos, in het dagelijks leven eigenaar van een entertainmentbureau. ‘Noodgedwongen zetten we ook onze partners aan het werk.’
Dat ze het druk hebben, is niet zo gek, want het programma in Nunspeet zit bomvol. De dag begint met een optocht met versierde fietsen en een aubade met oranjebitter toe, gevolgd door muzikale optredens in verzorgingstehuizen, allerhande activiteiten op het marktplein – waaronder een eetwedstrijd – en tot slot een party van radiostation Joe. En er is natuurlijk ook een vrijmarkt.
‘Alle activiteiten zijn gratis’, benadrukt Van den Bos. ‘Dat vinden we belangrijk.’
Vorig jaar besloot het bestuur actief nieuwe vrijwilligers en – vooral – bestuursleden te gaan werven. Ze plaatsten oproepjes op de website en op sociale media en spraken mensen persoonlijk aan. Zonder veel succes.
Begin dit jaar volgde een noodkreet. ‘Koningsdag aan een zijden draadje!’ schreef het bestuur op de eigen website. Onder meer RTV Nunspeet nam het bericht over. Als er niets verandert, stapt het voltallige bestuur op. De actie leverde ongeveer tien nieuwe vrijwilligers op, maar geen nieuwe bestuursleden.
Waarom het zo moeilijk is om mensen te vinden, weet Van den Bos niet. ‘Mensen hebben geen tijd, ze willen liever dingen met het gezin ondernemen, het lijkt wel of ze het niet waardevol vinden. Raar toch? Mensen klagen over verdwijnende tradities. Hier kunnen ze zelf helpen ze in stand te houden.’
Kampen andere Oranjeverenigingen met dezelfde problemen? In de media verschijnen elk jaar wel een paar onheilspellende berichten. In het Gelderse dorp Deest wordt dit jaar bijvoorbeeld niets georganiseerd met Koningsdag, zo meldde lokale omroep RN7 vorige week. ‘Iedereen liet weten dat ze wilden stoppen’, zei een vrijwilliger tegen de site. ‘Uiteindelijk zat ik er nog maar in mijn eentje.’
In Leusden en Vreeswijk, een wijk in Nieuwegein, hebben de oranjeverenigingen een schreeuwend tekort aan vrijwilligers, schreef het AD onlangs.
Toch ziet de Koninklijke Bond van Oranjeverenigingen (KBOV) geen neerwaartse trend. ‘Ons ledenbestand is de laatste vijftien jaar enorm stabiel’, schrijft het bestuur in een reactie per e-mail. ‘302 Oranjeverenigingen zijn bij ons aangesloten en dat getal is de afgelopen jaren niet verminderd.’
Dat er soms een bestuur stopt, betekent ook niet dat het feest definitief verdwijnt, stelt de KBOV. ‘De praktijk leert dat er vrij snel weer een nieuwe groep vrijwilligers de draad oppakt om toch weer tot een feestelijke Koningsdag te komen.’
Bij de Vereniging VrijwiligerswerkNL, de belangenorganisatie voor vrijwilligerswerk, klinkt een somberder geluid. Woordvoerder Mark Molenaar zegt dat verenigingen en stichtingen over de hele linie de afgelopen tien tot vijftien jaar meer moeite kregen om bestuursleden te vinden.
Molenaar wijt dit onder meer aan de veranderende maatschappij. ‘Het is moeilijker geworden genoeg geld te verdienen om het leven te leiden dat mensen nastreven’, zegt hij. ‘Betaald werk krijgt daardoor voorrang.’
Ondertussen is bestuurswerk ook niet makkelijker geworden. Zo stellen gemeenten meer eisen aan de veiligheid van evenementen en zijn vaker vergunningen nodig, bijvoorbeeld om drones te laten vliegen. Wie iets organiseert in de buurt van een natuurgebied, moet vaak een natuurvergunning aanvragen, waarvoor een berekening van de stikstofneerslag noodzakelijk is.
En dan is ook de Wet Bestuur en Toezicht Rechtspersonen in 2021 aangescherpt. Sindsdien is het eenvoudiger om bestuursleden hoofdelijk aansprakelijk te stellen bij wanbeleid. ‘Dat schrikt potentiële bestuursleden af’, zegt Molenaar. ‘Ze denken: ik hoef maar iets fout te doen, of ik ga persoonlijk het schip in.’
Als tegen 10 uur de zon doorbreekt in Nunspeet, komt de harmonie het marktplein op gemarcheerd, gevolgd door tientallen fietsen die door de jonge berijders met ballonnen, vlaggetjes en linten zijn versierd.
Henk van den Bos verwelkomt het toegestroomde publiek, waarbij hij direct het tekort aan vrijwilligers en bestuursleden aanstipt. Op een groot scherm naast het podium verschijnt een enigszins dreigende tekst, die benadrukt hoe schraal de toekomst eruit zou kunnen zien: geen vrijmarkt, geen muziek, geen springkussen, geen loterij, geen photobooth. Enzovoorts. Daaronder: ‘Dus, wat kies jij?’
Vervolgens gaat er iets mis met de techniek, waarna hij de harmonie vraagt een pauzemuziekje te spelen. Als dat voorbij is, en alles weer lijkt te werken, grapt hij: ‘Ja, dat krijg je er dus van als er geen vrijwilligers zijn. Dan moet je alles in je eentje doen.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant