NS wil het stroomverbruik van zijn treinen verder omlaag brengen met hulp van kunstmatige intelligentie. Het spoorbedrijf, dat ongeveer 1 procent van het totale Nederlandse stroomverbruik voor zijn rekening neemt, test technologie die machinisten tijdens elke rit advies geeft over slimmer optrekken en remmen. Volgens NS kan een extra besparing van 5 tot 6 procent evenveel stroom vrijspelen als een middelgrote stad als Leeuwarden in een jaar gebruikt.
Machinist Martijn de Jong laat tijdens een rit van Den Bosch naar Utrecht zien hoe dat eruitziet in de praktijk. Al enkele kilometers voor station Houten schakelt hij de tractie uit, waardoor de trein met zo’n 110 kilometer per uur "gratis" doorrijdt zonder extra stroom te gebruiken. "Alle stroom die wij niet hoeven te gebruiken kan mooi naar de huishoudens toe", zegt hij op Utrecht Centraal, waar het stroomnet zo vol is dat nieuwe aansluitingen nauwelijks mogelijk zijn.
NS gebruikt op jaarbasis 4,6 miljoen gigajoule aan energie, omgerekend ongeveer evenveel als alle huishoudens in Amsterdam samen. Door de afgelopen tien jaar al anders te rijden, vooral door geleidelijker op te trekken en eerder te remmen, verbruiken treinen nu bijna een kwart minder elektriciteit dan toen. De huidige druk op het overvolle elektriciteitsnet en de gestegen energiekosten zijn voor NS reden om nog een extra stap te zetten.
Daarom verzamelt het bedrijf nu grote hoeveelheden data over het rijgedrag van treinen. Die gegevens — over onder meer optrekken, remmen, snelheid en routes — worden gebruikt om een AI-model te bouwen dat aan het eind van dit jaar klaar moet zijn. Dat model geeft per rit advies, zodat de machinist precies ziet waar hij eerder kan uitrollen en waar hij beter nog even gas kan geven om later langer te kunnen "rollen" zonder stroom.
In dat model wordt ook actuele informatie verwerkt, zoals het gewicht van de trein, het aantal reizigers, hoogteverschillen in het spoor en de bochten op het traject. Daarnaast spelen weersomstandigheden een rol: wind mee of tegen en verschillen in luchtweerstand tussen zomer en winter beïnvloeden hoeveel energie een trein nodig heeft. De machinist krijgt die complexe berekeningen niet allemaal in beeld, maar wel een concreet advies om zuiniger te rijden.
Tijdens de testritten gebruikt De Jong een tablet in de cabine, die nu al laat zien hoeveel stroom de trein real-time verbruikt. Machinisten noemen het apparaat gekscherend de "TimTim", een soort routeplanner voor efficiënt rijden. Als alles volgens planning verloopt, krijgt die tablet in het laatste kwartaal van dit jaar uitgebreide, automatische adviezen, met één duidelijke strategie: zo snel mogelijk op snelheid komen, die zo lang mogelijk vasthouden en vervolgens op tijd uitrollen, met zo weinig mogelijk extra energie.
Of de energiebesparing en daarmee kostenbesparing terug te zien gaat zijn in de prijs van eentreinkaartje is niet bekend.
Afbeelding: Grok AI / FOK.nl
Source: Fok frontpage