Wapenuitgaven De wereldwijde uitgaven aan wapensystemen blijven fors toenemen. In 2025 gaf de wereld bijna 3.000 miljard dollar uit aan wapentuig, het hoogste bedrag ooit. Vooral in Europa stijgen de militaire uitgaven snel.
Een wapenbeurs in het Rotterdamse Ahoy, eind vorig jaar, waarbij een gevecht met drones werd gesimuleerd.
De uitgaven aan wapensystemen in Europese landen zijn in 2025 met 14 procent gestegen ten opzichte het jaar ervoor. Daarmee ging Europa ruimschoots aan kop in de aanhoudende wereldwijde wapenwedloop. De forse stijging van de Europese wapenuitgaven laat zich vooral verklaren door de grootschalige herbewapeningsoperatie van de Europese NAVO-landen in antwoord op de toenemende dreiging vanuit Rusland.
De cijfers over de wereldwijde defensie-uitgaven worden jaarlijks verzameld door het Stockholm International Peace Research Institute (SIPRI). Volgens het Zweedse instituut gaven de Europese landen vorig jaar gezamenlijk 864 miljard dollar (omgerekend zo’n 738 miljard euro) uit aan wapens en munitie. In de hele wereld werd 2.887 miljard dollar (2.475 miljard euro) gespendeerd. Daarmee gingen de militaire uitgaven wereldwijd met bijna 3 procent omhoog. Voor het elfde achtereenvolgende jaar zag het SIPRI een stijging van de uitgaven.
Die komt niet alleen op het conto van Europa; wereldwijd geven landen meer uit aan grootschalige bewapeningsprogramma’s in reactie op „nog een jaar van oorlogen, onzekerheid en geopolitieke onrust”, stelt SIPRI-onderzoeker Xiao Liang in een toelichting op de jaarcijfers. „Gezien de huidige crises en de langetermijndoelstellingen van veel landen voor militaire uitgaven zal deze groei waarschijnlijk aanhouden in 2026 en daarna.”
De 29 NAVO-landen in Europa betaalden vorig jaar gezamenlijk 559 miljard dollar (477 miljard euro) aan militaire middelen. Van die landen zaten er 22 ten minste op 2 procent van hun bruto binnenlands product (bbp). In Duitsland – inmiddels ’s werelds nummer vier als het gaat om militaire uitgaven – stegen de kosten met 24 procent, tot 114 miljard dollar. Dat komt overeen met 2,3 procent van het bbp, waarmee de Duitsers voor het eerst sinds 1990 boven de 2 procent uitkwamen.
De uitgaven van de Europese NAVO-leden stegen vorig jaar volgens SIPRI-onderzoeker Jade Guiberteau Ricard sneller dan op enig moment sinds 1953. Dat weerspiegelt volgens haar het „streven naar Europese zelfstandigheid, gecombineerd met toenemende druk van de Verenigde Staten om de lastenverdeling binnen het bondgenootschap te versterken”.
De Russische oorlog tegen Oekraïne leidde vorig jaar opnieuw tot forse stijgingen van de defensiebudgetten in beide landen, en nieuwe records. De Russische militaire uitgaven stegen met 5,9 procent tot 190 miljard dollar (162 miljard euro), ongeveer 7,5 procent van het bbp. Oekraïne verhoogde zijn uitgaven met 20 procent tot 84,1 miljard dollar (72 miljard euro), ofwel 40 procent van het bbp.
Volgens het SIPRI is het militaire aandeel van de overheidsuitgaven in zowel Rusland als in Oekraïne hoger geweest dan vorig jaar. Het Zweedse instituut voorspelt nog hogere uitgaven in 2026 als de oorlog voortduurt. Oekraïne zal de kosten mede dankzij de EU-lening van 90 miljard euro opnieuw kunnen verhogen, aldus het SIPRI.
Ook in de kleinere Europese landen wordt fors meer geïnvesteerd in defensie, zo blijkt uit de cijfers. Nederland blijft op de negentiende plaats in de wereld, met 28,9 miljard dollar (25 miljard euro), een stijging van 14 procent ten opzichte van 2024. Die uitgaven komen overeen met 2,2 procent van het bbp.
Ruim de helft (51 procent) van alle wapenuitgaven in de wereld komt voor rekening van de traditionele ‘top drie’ op dit gebied: de Verenigde Staten, China en Rusland. Opvallend is dat de Amerikaanse defensie-uitgaven vorig jaar daalden met 7,5 procent, tot 954 miljard dollar. Dat is volgens het SIPRI volledig toe te schrijven aan de beslissing van de regering van president Donald Trump om geen militaire steun meer te verlenen aan Oekraïne.
Tekst loopt door onder de grafiek.
De VS verhoogden vorig jaar wel de investeringen in zowel nucleaire als conventionele wapensystemen, voornamelijk met het oog op de strijd met China om de hegemonie op het wereldtoneel. De daling van de Amerikaanse militaire uitgaven is volgens het SIPRI dan ook van korte duur, omdat het Congres al een begroting voor 2026 heeft goedgekeurd van ruim 1.000 miljard dollar (854 miljard euro), terwijl Trump de uitgaven in 2027 wil laten oplopen naar 1.500 miljard dollar.