Defensie-expert Ko Colijn voorziet Nederlanders al vijftig jaar van duiding bij gewapende conflicten. Dit keer vertelt hij over hoe robots de oorlogsvoering overnemen van mensen en hoe Oekraïne op dit gebied allesbehalve kansloos is.
Een 'menselijke' robot heeft de halve marathon van Peking gewonnen. Hij (of zij of het) liep sneller dan de beste menselijke deelnemer en was maar liefst anderhalf uur sneller dan de winnaar van vorig jaar. De robot was bovendien 'gehandicapt' ontworpen: hij moest namelijk op een mens lijken, met benen van 95 centimeter. De ontwikkelingen gaan razendsnel.
Intussen verovert kunstmatige intelligentie (AI) de wereld en maakt slimme software trouw personeel overbodig. Fijn voor haters van saai en gevaarlijk werk, maar het heeft zeker nadelen. De superuitvinding Claude van het techbedrijf Anthropic kan 'alles' overal digitaal platleggen en wordt daarom ook wel de nieuwe atoombom in de handen van (on)georganiseerde criminaliteit genoemd.
Ik schreef eerder al over hoe Oekraïne een slagveldlaboratorium is geworden. Naast alle menselijke ellende van de dagelijkse bombardementen valt niet langer te ontkennen dat de technologische vooruitgang in Oekraïne gelukkig sneller lijkt te gaan dan in Rusland.
Overigens gaat die ontwikkeling ook snel in de Verenigde Staten, waar president Donald Trump 54 miljard dollar (ongeveer 46 miljard euro) in drones investeert. Dat is een stijging van 24.000 procent ten opzichte van vorig jaar en ongeveer evenveel als de halve defensiebegroting van het Verenigd Koninkrijk.
Het Amerikaanse Institute for the Study of War waagt het tegenwoordig om over Oekraïense offensieven en Russische verdedigingsacties te spreken. Dat is weleens anders geweest, al moeten we natuurlijk niet vergeten dat Rusland Oekraïense steden nog altijd zwaar onder vuur neemt met raketten.
Ik geef een paar voorbeelden van de worstelingen van Rusland. Ten eerste beginnen Russische militaire bloggers steeds meer te klagen dat 'hun' oorlog niet naar wens verloopt. In de luchtverdediging vallen gaten, de boodschappen van de gewone Rus worden duurder en ook in Moskou staan er rijen bij de tankstations, om nog maar te zwijgen over de vele zoons die sneuvelen aan het front.
Met een schuin oog op de zomervakantie wordt gesmaald dat Russen het risico lopen om Oekraïense drones op hun kop te krijgen als ze op het strand van schiereiland de Krim liggen. De populariteitscijfers van president Vladimir Poetin dalen naar zo'n 70 procent, wat voor Russische begrippen opmerkelijk laag is.
Een Zweeds inlichtingenrapport wijst uit dat de Russische oorlogseconomie met positieve cijfers opgeleukt is, maar in werkelijkheid kreunt en steunt.
De Russen zitten uiteraard niet stil en proberen soms Oekraïense drones elektronisch te misleiden, bijvoorbeeld richting Baltische staten. Hoewel dat leidt tot reuring in die landen en tot onrust binnen de NAVO, kan je de knappe koppen misschien beter aan ondoordringbare luchtverdediging laten werken in plaats van aan misleiding. Van spectaculaire Russische frontveroveringen is geen sprake.
Dan zijn er nog de succesverhalen van Oekraïense drones, die gestaag blijven binnensijpelen. President Volodymyr Zelensky ruikt zelfs exportkansen - buitenlandse klanten staan in de rij. Oekraïne produceert inmiddels bijna 2 miljoen drones per jaar, een verdubbeling in iets meer dan een jaar tijd. Ook verre bestemmingen in het Russische achterland zijn nu binnen bereik.
Daarnaast meldt Kyiv trots dat er in maart 33.000 Russische drones uit de lucht zijn gehaald. Dat zijn er twee keer meer dan in februari.
Aan de knoppen zitten vaak wel nog mensen. Oekraïne is veel zuiniger met zijn drones dan Rusland, dat heuse zwermen op burgerdoelen afstuurt. Het komt er op neer dat Oekraïne een systeemoorlog voert en de Russen bezig zijn met een grote, ouderwetse veldslag.
De progressie dringt inmiddels door in de ontmenste zone van het slagveld. 'Dronewagentjes' doen het vuile werk nu, zoals robotstofzuigers of -grasmaaiers. Logistieke noodzakelijkheden zoals bevoorrading, levering van reserveonderdelen, simpele 'wegenwachthulp', vervoer van gewonden en evacuatie van achterblijvers gebeuren nu al onbemand.
De volgende stap is dan ook de automatisering van de vechtfuncties, die steeds meer binnen bereik komt. De drone-ontwikkeling gaat zo snel dat het weinig zin heeft om op het oude productieproces te blijven leunen. Oekraïense planners willen overschakelen op een snel systeem van 3D-printdrones, die op bataljonsniveau kunnen worden gefabriceerd. De bataljonscommandant kan dan straks meteen de drone maken die hij nodig heeft.
Al deze ontwikkelingen lijken te hinten op het debuut van 'robot warfare' (oorlogsvoering met robots) te land. Er is vorige week al veel over bericht, maar het is goed om er nog even bij stil te staan. Als we president Zelensky mogen geloven, gaat het niet om incidentele inzet van robots tijdens missies. Er zijn volgens hem de afgelopen drie maanden al 22.000 missies met drones en robots uitgevoerd.
Er gonsden al berichten dat drones nu 'zelf' kunnen beslissen om in de kill zone (het frontgebied) naar een alternatief doel op zoek te gaan als hun oorspronkelijke doel onvindbaar is. Daar zijn nog geen verifieerbare beelden van.
Het meest extreme gevolg van oorlogsvoering met robots is op termijn dat frontmilitairen er eigenlijk niet meer toe doen - maar zover is het nog niet. Oekraïne blijft natuurlijk een wervingsprobleem hebben, maar robots verlichten dat wel.
Een tweede voorlopig gevolg is dat oorlogsvoering met robots in het voordeel van de verdediger is. De agressor moet immers land innemen.
Tot slot meldde Oekraïne de afgelopen week dat een speciale eenheid nu ook op zee in een aanvallende rol een succesje heeft geboekt. Vanaf onbemande schepen slaagden Oekraïense drones er in april in om een Russische shahed-drone neer te halen, en vervolgens om Russische olie-installaties onder vuur te nemen.
Het neerhalen van drones gaat ten kosten van Russische aanvalsroutes op kuststeden vanuit zee. Het aanvallen van de Russische olie-industrie kost de Russen volgens Kyiv in totaal zo'n 100 miljoen dollar (ongeveer 85 miljoen euro) per dag aan gederfde olie-inkomsten.
Die cijfers moeten wel met enige voorzichtigheid worden bekeken, maar ze zijn wel relevant in het licht van de discussie over de impact van hoge olieprijzen op Rusland; we lezen vaak dat Poetin in zijn handen wrijft bij die hoge olieprijzen. Tegelijk illustreren deze aanvallen de vindingrijkheid van Oekraïne in de oorlog op zee.
Source: Nu.nl algemeen