Lost rechercheur Liewe Cupido in het laatste deel van de thrillerreeks ‘De Hollander’ van Matthijs Deen dan eindelijk die zo lang verzwegen familietragedie op?
schrijft voor de Volkskrant over film, non-fictie, thrillers, muziek en graphic novels.
Voor inspecteur Liewe Cupido is er geen ontsnappen meer aan. In deel vijf van de reeks van ‘De Hollander’-thrillers van Mathijs Deen moeten alle losse eindjes aan elkaar worden geknoopt, want met De visser bereiken we het slotstuk. Geen subplots meer, zoals bij de eerdere episodes, niets om je achter te verschuilen. Het raadsel over de vermissing van zijn vader Jan op volle zee moet worden opgelost. En Liewe krijgt daar precies 352 pagina’s voor.
Wat we weten is dit: thuis werd er over die noodlottige nacht, eind februari 1984, nauwelijks gesproken. Laat het rusten, zei zijn moeder Anna dan. Kapitein Jan van de vissersboot TX13 sloeg tijdens een storm op de Noordzee overboord. Meer valt er niet over te zeggen.
Maar aan die lezing heeft Liewe Cupido vanaf zijn 16de altijd getwijfeld, nu al veertig jaar lang. Hij, toch een gewaardeerd rechercheur bij de Bundespolizei See te Cuxhaven, bijgenaamd ‘De Hollander’, staat erom bekend dat hij met veel deductie en geduld altijd alles oplost, maar juist zijn eigen mysterieuze familieverleden dan weer niet.
Noem het gerust een obsessie.
Of eerder nog: een levenslang trauma.
Hoe het in deel vijf verdergaat: aan het begin van De visser is zijn moeder Anna inmiddels overleden en staat het verlaten ouderlijk huis op Texel te koop. Bij het uitruimen van de zolder stuit Liewe op de vergeelde logboeken van de TX13, en die werpen plots een heel nieuw licht op de zaak.
Om te beginnen was er helemaal geen storm, die nacht. En de TX13 voer op een heel andere Noordzee-locatie dan altijd werd beweerd. Wat is hier aan de hand? Komt nog bij dat het testament van zijn moeder meer vragen oproept dan er worden beantwoord.
Gewapend met de nieuwe aanwijzingen gaan Liewe en zijn trouwe hond Vos langs bij de nog levende bemanningsleden van de TX13. Hij stuit al snel op een muur van zwijgzaamheid en wantrouwen, vissers zo eigen. ‘Als je het ene vertelt, moet je het andere ook vertellen’, orakelt oom Henk Cupido, broer van de verdronken Jan, die jaren als een soort stiefvader voor het gezin heeft opgetreden. ‘Daarom kan je maar beter niets vertellen.’
Ondanks alle onwil sijpelen tijdens de rondgang de aanvullende details toch door, en blijken er meer partijen in het spel dan die vissers alleen. Het wordt grimmiger, en uiteindelijk komt de getergde Liewe Cupido tijdens zijn speurtocht zelfs in Canada terecht. Tot het punt dat de lezer halverwege denkt: wacht eens even… het zál toch niet dat die kapitein Jan…?
Precies de bedoeling, natuurlijk: lezers die zelf maar vast aan het puzzelen slaan. Zo speelt de auteur met zijn intriges en dwaalsporen een geraffineerd spel in De visser; hij had daar bij de eerdere delen ook al een handje van.
In een interview met de Volkskrant uit 2023 legde Mathijs Deen (Hengelo, 1962) uit dat hij niet zo’n thrillerschrijver is die begint met de laatste zin van het boek om vast te weten waar hij uitkomt, en een doorwrocht psychologisch profiel van zijn hoofdpersoon stelt hij van tevoren ook niet op.
‘Soms is mijn werkwijze lastig, ja. Liewe zit wel in mijn hoofd, maar ik wilde hem vooraf geen drankverslaving meegeven, of zo’n ander thrillercliché.’
Ook voor hem was Liewe Cupido aanvankelijk een mysterie. ‘Je kunt wel een personage scheppen, maar dat wil nog niet zeggen dat je hem al helemaal doorhebt. Dat leer je pas als je zijn lotgevallen gaat beschrijven. Dan win je langzaam terrein op je personage en komt hij pas echt tot leven. Ik heb erop vertrouwd dat Liewe en ik er tijdens het schrijven samen wel uit zouden komen.’
Gedurfd, hoor. Het zou niet de eerste keer zijn dat een succesreeks wordt verpest door een slap laatste deel. Maar geen paniek, de afloop van deze reeks is even wonderlijk als bevredigend.
Voor zijn personages ging Mathijs Deen te leen bij gebeurtenissen uit zijn eigen leven, en vermengde deze met verhalen van de oude vissers met hun archetypische verweerde koppen die hij kent op Texel. Gecombineerd met zijn vloeiende natuurbeschrijvingen die je direct op de Wadden brengen, werkt dat goed, maar bovenal is hij gek genoeg een thrillerschrijver die eigenlijk helemaal geen thrillerschrijver wilde zijn.
Hij was een radiomaker, schreef korte verhalen en romans, en non-fictie over de cultuurgeschiedenis van de Wadden. Het was zijn Duitse uitgever die opperde: jij kent dat gebied zo goed, zou dat geen mooi decor voor een misdaadreeks kunnen zijn? ‘Hij daagde mij uit.’
Het begon met De Hollander (2022), en via De duiker (2023), De redder (2024), en De loods (2025) krijgen de lotgevallen van Liewe Cupido nu met De visser zijn beslag. Ondertussen waren we getuige van de geboorte van een geheel nieuw genre: de Waddenthriller, het Nederlandse antwoord op de vele misdaadromans uit Scandinavië. Ruim honderdduizend verkochte exemplaren later kun je alleen maar concluderen: wat een vondst was dat.
Mathijs Deen: De visser. Alfabet Uitgevers; 352 pagina’s; € 23,99.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant