DEN HAAG - Een opvallend moment bij de onthulling van een nieuw verzetsmonument op de Haagse Markt: voormalig premier Mark Rutte krijgt een zoen van een vrouw uit het publiek. Op de vraag of dat mag, gaat hij lachend akkoord, waarna hij haar ook een zoen teruggeeft. Het zorgt voor gelach en applaus onder de aanwezigen. 'Geweldig', zegt Rutte lachend als hem wordt gevraagd hoe de zoen was.
Rutte is bij de onthulling aanwezig om stil te staan bij de sterfdag van verzetsstrijder Anton de Kom en komt naar eigen zeggen mee voor een goede vriend. Zelf heeft hij geen officiële rol tijdens de ceremonie.
De aandacht gaat na de zoen al snel weer naar de reden van de bijeenkomst. Voor het eerst in Nederland heeft het communistisch verzet uit de Tweede Wereldoorlog een eigen monument gekregen.
Het gedenkteken eert onder meer Anton de Kom en de Haagse communisten die zich verzetten tegen de Duitse bezetter. Op de Haagse Markt aan de Herman Costerstraat is het monument onthuld.
Het terras bij lunchroom Coster, midden op de Haagse Markt, zit vol. Tussen de marktkramen door verzamelen zich mensen rond de plek waar het monument wordt onthuld.
Onder hen zijn nabestaanden, betrokkenen en sprekers. Ook blijven nieuwsgierige voorbijgangers even stilstaan om te luisteren naar de verhalen over het belang en de betekenis van het monument.
'Zij brachten grote offers voor onze vrijheid, maar kregen daarvoor nooit publieke erkenning', staat er op een bord geschreven. Het monument zet een groep in de schijnwerpers die lange tijd onderbelicht bleef.
Meer dan 550 Haagse communisten werden gearresteerd vanwege het verspreiden van 'communistische lectuur' of deelname aan verzetsactiviteiten. Enkelen van hen staan met foto en naam in het midden van het monument.
Na de oorlog kregen zij weinig erkenning. Historicus en schrijver Rudi Harthoorn wijst erop hoe bijzonder deze onthulling is. 'Na meer dan tachtig jaar is er nu voor het eerst een gedenkteken voor de grootste verzetsgroep van Nederland', vertelt hij.
Juist op en rond de Haagse Markt speelde een belangrijk deel van de geschiedenis zich af. Hier werden verzetsleden opgepakt, onder wie Anton de Kom.
Het verhaal van De Kom heeft een prominente plek op het monument. Schrijver Alice Boots vertelt over het leven van De Kom in Den Haag en zijn rol in het verzet.
De Kom woonde in de stad met zijn gezin en werkte onder moeilijke omstandigheden. Zijn communistische overtuiging speelde een belangrijke rol in zijn denken. 'Het communisme was destijds de enige stroming die zich duidelijk uitsprak tegen het kolonialisme', legt Boots uit. 'Dat is lange tijd onderbelicht gebleven.'
Anton de Kom was schrijver, verzetsstrijder en een belangrijke criticus van het koloniale systeem. Zijn bekendste werk, Wij slaven van Suriname, geldt nog altijd als een invloedrijk boek over de Nederlandse koloniale geschiedenis.
De Kom werd uiteindelijk gearresteerd en overleed later in gevangenschap. Met het monument krijgt zijn verhaal, en dat van vele anderen, een zichtbare plek in de stad.
De betekenis van De Kom reikt verder dan alleen de oorlogsgeschiedenis. Frank Kanhai benadrukt zijn rol voor de Surinaamse gemeenschap in Den Haag. Hij pleit ervoor dat de Haagse Markt niet alleen een plek van herdenking is, maar ook van educatie. 'Laat de markt ook een plek zijn voor onderwijs.'
Met het monument krijgt een lang onderbelicht deel van het verzet alsnog een zichtbare plek in de stad. Volgens wethouder Nur Icar (DENK, Participatie) gaat het niet alleen om het verleden, maar ook om het heden. 'Door samen de geschiedenis te kennen, voelen we sterker dat dit onze stad is', zegt hij. 'Laat dit een plek zijn van herinnering, erkenning en verbondenheid.'
Het monument moet bezoekers eraan blijven herinneren dat vrijheid nooit vanzelfsprekend is.
Source: Omroep West Den Haag