Santa Marta in Colombia is deze week het toneel van een nieuwe internationale klimaattop, waar ruim vijftig landen praten over een toekomst zonder olie, kolen en gas. De bijeenkomst, die loopt van vrijdag tot en met woensdag, moet laten zien of deze groep gelijkgestemde landen verder durft te gaan dan eerdere wereldwijde klimaattoppen.
Aanleiding is onder meer de jarenlange frustratie over het uitblijven van harde afspraken over fossiele brandstoffen in het VN-klimaatproces. Een zeldzame uitzondering was de top in Dubai in 2023, waar voor het eerst zwart op wit stond dat de wereld zal afstappen van fossiele energie. In Santa Marta willen de deelnemende landen bespreken hoe zij die belofte daadwerkelijk kunnen omzetten in stappen richting afbouw.
De conferentie komt voort uit een initiatief van Nederland en Colombia, dat vorig jaar werd aangekondigd tijdens de klimaattop in Brazilië. Toen schaarden meer dan tachtig landen zich achter een voorstel om geleidelijk te stoppen met olie, kolen en gas. Deelnemers in Colombia zijn zowel grote verbruikers als producenten, zoals de Europese Unie, het Verenigd Koninkrijk, Turkije, Nigeria, Australië en Brazilië; samen zijn zij goed voor ongeveer een derde van de wereldwijde vraag en een vijfde van de productie.
Opvallend is de prominente rol van Colombia, een van de grootste olie-exporteurs in de regio, en van Nederland, waar klimaatbeleid niet bovenaan stond bij het kabinet-Schoof toen het initiatief werd genomen. Oud‑klimaatminister Sophie Hermans zette de conferentie toch door, vanuit de gedachte dat schone energie uit eigen land meer zekerheid biedt. De bijeenkomst wordt buiten de Verenigde Naties om georganiseerd; er wordt volgens betrokken ambtenaren niet onderhandeld, maar in een kleinere kring van ambitieuze landen verkend welke richting zij samen uit willen.
Lobbyisten van fossiele bedrijven zijn nadrukkelijk niet welkom in Santa Marta; het ministerie van Economische Zaken en Klimaat zegt vooraf te hebben gescreend op hun aanwezigheid. In plaats daarvan worden zo’n 2.500 vertegenwoordigers verwacht van ngo’s, de wetenschap en inheemse bevolkingsgroepen, groepen die normaal zelden aan de officiële onderhandelingstafels zitten. Daarmee hopen de organisatoren andere stemmen meer ruimte te geven bij het nadenken over een uitfasering van fossiel.
De recente energiecrisis na de oorlog in Iran heeft het gesprek volgens experts verder aangejaagd, omdat die liet zien hoe kwetsbaar het huidige energiesysteem is voor politieke spanningen. Daardoor groeit het besef dat schone energie niet alleen beter is voor het klimaat, maar ook voor energiezekerheid, wat landen zoals de EU, het Verenigd Koninkrijk en Nederland aanzet tot nieuw beleid. Tegelijkertijd ziet hoogleraar Joyeeta Gupta een tegenbeweging richting fossiele brandstoffen, vooral in armere landen die door schulden afhankelijk blijven van olie- en kolenexport om inkomsten in dollars te genereren.
Gupta pleit er daarom voor dat de conferentie ook kijkt naar economische ongelijkheid en schuldenlast, omdat die de overstap naar schone energie kunnen blokkeren. Volgens haar zou het al een krachtig signaal zijn als ongeveer een kwart van de wereld aangeeft echt te willen stoppen met fossiel, omdat dat de vraag verlaagt en een tegenwicht vormt tegen de huidige geopolitieke spanningen. Kumi Naidoo, directeur van het Fossil Fuel Treaty Initiative, ziet Santa Marta als een mogelijk politiek kantelpunt en pleit voor een internationaal verdrag om fossiele brandstoffen uit te faseren, naar voorbeeld van het non‑proliferatieverdrag voor kernwapens.
Niemand verwacht dat er na zes dagen direct een bindend verdrag of concreet afbouwschema op tafel ligt. Wel hopen betrokkenen, onder wie klimaatminister Stientje van Veldhoven, dat de top een duidelijk politiek signaal afgeeft dat zij vinden dat een wereld zonder olie, kolen en gas haalbaar en noodzakelijk is. "We hebben dit soort initiatieven nodig", vindt Gupta, die de conferentie via een livestream toespreekt, omdat een hoopvol geluid volgens haar onmisbaar is in een tijd van klimaatzorgen en geopolitieke onrust.
Ter illustratie (Afbeelding: Grok AI / FOK.nl)
Source: Fok frontpage