Cyprus presenteert zich deze week in Nicosia, waar EU-leiders bijeen zijn voor een top, als voorbeeld van streng asiel- en terugkeerbeleid. Aan de rand van de hoofdstad wordt het nieuwe asielopvang- en detentiecentrum Limnes afgebouwd, grotendeels gefinancierd met Europees geld en later dit jaar volledig in gebruik. Terwijl in Nederland strengere asielplannen in de Eerste Kamer sneuvelden, kijkt de EU met extra aandacht naar de nieuwe Europese regels die in juni ingaan en waarvan Cyprus al delen toepast.
Het complex in Limnes biedt straks plaats aan duizend asielzoekers in het opvangdeel en 800 mensen in het gesloten gedeelte. Dat laatste deel is al geopend en herbergt nu ongeveer honderd vreemdelingen die zijn uitgeprocedeerd en moeten terugkeren. Op de binnenplaatsen staan stapelbedden nog onder het bouwstof, speeltoestellen voor kinderen zijn ingepakt: Cyprus bereidt zich zichtbaar voor op een strak georganiseerd opvang- en detentiesysteem.
De nieuwe Europese regels moeten ertoe leiden dat asielzoekers aan de buitengrenzen snel worden gescheiden in twee groepen: mensen die een redelijke kans maken op bescherming en mensen van wie de kans klein is, bijvoorbeeld uit zogenoemde veilige landen. De tweede groep kan worden opgesloten in gesloten centra terwijl de procedure loopt; ook gezinnen met kinderen kunnen daar terechtkomen. Cyprus past dat principe al gedeeltelijk toe en meldt positieve ervaringen met deze werkwijze.
Staatssecretaris van Migratie Nikolas Ioannides noemt het Europese asiel- en migratiepact in een interview "een grote kans" voor de Unie, en in het bijzonder voor Cyprus als "toegangspoort tot Europa". De Europese Commissie schaart het eiland bij de vier lidstaten met hoge migratiedruk, wat betekent dat Cyprus straks andere landen kan vragen asielzoekers over te nemen. Veel lidstaten, waaronder Nederland, kiezen echter voor een geldelijke bijdrage van 20.000 euro per asielzoeker in plaats van herplaatsing; dat heet in het pact "verplichte solidariteit".
De Cypriotische regering wijst graag op haar hoge terugkeercijfers van afgewezen asielzoekers. Waar in de EU gemiddeld ongeveer één op de vijf daadwerkelijk terugkeert, claimt Cyprus dat voor elke nieuwkomer vijf mensen worden uitgezet. Volgens Ioannides komt dat door een combinatie van vrijwillige en gedwongen terugkeer en hoopt hij dat deze aanpak model kan staan voor de rest van de EU.
Niet iedereen deelt dat optimisme. Corina Drousiotou van de Cyprus Refugee Council wijst erop dat de cijfers moeilijk te vergelijken zijn met die van andere landen, juist omdat Cyprus een eiland is en afgewezen asielzoekers weinig andere uitwegen hebben. Ze benadrukt dat de overheid jarenlang achterliep met procedures en nu vooral achterstallig werk inhaalt, terwijl de instroom van nieuwe asielzoekers al is gedaald. Daardoor is het volgens haar eenvoudiger geworden om meer mensen terug te sturen dan er aankomen.
Drousiotou maakt zich bovendien zorgen over het uitzetten van arbeidsmigranten in een economie die juist kampt met tekorten op de arbeidsmarkt. Volgens haar worden nu ook mensen uitgezet die werkten en bijdroegen aan de samenleving, waardoor werkgevers opnieuw personeel moeten werven. Intussen bereiden EU-lidstaten, waaronder Nederland, verkennende gesprekken voor over zogenoemde terugkeerhubs in landen buiten de Unie, maar concrete afspraken zijn er nog niet. Vluchtelingenorganisaties twijfelen of landen de strakke termijnen en kwaliteitseisen uit het nieuwe pact wel kunnen waarmaken; ook in Cyprus is het vertrouwen beperkt dat die combinatie in de praktijk haalbaar blijkt.
Limnes Migrantencentrum in Lanarca
Source: Fok frontpage