nieuwsbriefNRC Voorkennis
NRC Voorkennis Er wordt vaart gezet achter de transitie van fossiele naar duurzamere energie. Niet zozeer vanwege klimaatverandering, maar omdat de wereld de afgelopen weken zo hard met de neus op het feit is gedrukt dat de afhankelijkheid van fossiele energie uit het Midden-Oosten groot is.
Het is eigenlijk cynisch om vast te stellen. De opwarming van de aarde, en de gevolgen daarvan voor het leefklimaat op de planeet, heeft regeringen en bedrijven afgelopen jaren onvoldoende aangezet tot energietransitie: minder olie en gas, meer duurzame energiebronnen. Sterker nog: afgelopen jaren wordt er bijvoorbeeld in de Verenigde Staten juist ingezet op meer fossiel, dus meer emissies die de opwarming veroorzaken.
Maar nu bedrijven en consumenten, kortom ‘de economie’, hard worden geconfronteerd met de wel erg kwetsbare afhankelijkheid van fossiele energie, lijkt er opeens wel meer urgentie te zijn. De aanval op Iran en de sluiting van de Straat van Hormuz heeft regeringen en bedrijven duidelijk in de actiestand gekregen.
Eerst nog even over die cynische vaststelling. Het is niet zo dat er geen progressie is gemaakt – ik wil jullie ook weer niet te veel in de put praten. Nieuwsbriefcollega Mark Beunderman citeerde deze week nog uit een aantal hoopvolle rapporten:
Maar, wat betekent dat voor het totale plaatje van het energieverbruik? Nou, fossiel domineert nog steeds. Want ook de vraag naar aardgas (plus 17 procent), olie (15 procent) en kolen (9 procent) steeg, meldt het IEA. Olie is nog altijd goed voor 30 procent van de wereldwijde energievoorziening, kolen voor 28 procent en gas voor 23 procent.
En ja, die afhankelijkheid van fossiel, die raakt de wereldeconomie nu. Op de jaarvergadering van het IMF vorige week stond niet voor niets vorige week op de grote schermen „De Iran-oorlog dreigt de wereldeconomie uit koers te brengen”, zag collega Milo van Bokkum. Ook als de Straat van Hormuz weer open zou gaan, zal de mondiale economie niet opeens weer de oude zijn.
Laat dat nu zijn wat de voorstanders van de energietransitie willen: niet meer terug naar de oude, fossiele economie. De hoogste Nederlander binnen de ECB, Frank Elderson, greep de energiecrisis door Hormuz al aan voor een opiniestuk in de FT met een oproep aan Europese regeringsleiders om door te pakken met de energietransitie. Want: die prijspieken steeds zijn slecht voor de prijsstabiliteit, en dat waar de ECB geacht wordt op te letten.
De Spaanse premier Pedro Sánchez gaf deze week een indrukwekkende speech tijdens een windenergieconferentie in Madrid, hoorde mijn energiecollega Laura Bergshoef. Hij vertelde over de reis die een druppel olie maakt vanuit een olieveld in de Perzische Golf naar de tanks van ‘onze’ auto’s in Europa.
Die reis duurt weken, en als er, zoals nu, op één van die plekken een probleem ontstaat, stort het hele systeem in. „[Dat] gebeurde tijdens de Jom Kippoer-oorlog in 1973. Het gebeurde in 1979, en iedere keer als ergens op de wereld een nieuw conflict is. Niet alleen in het Midden-Oosten.” De Russische invasie in Oekraïne „laat zien dat een energiecrisis overal kan ontstaan. Eén buitenlandse leider beslist”, en 27 Europese lidstaten voelen de consequenties. „Dit blijft gebeuren zolang wij afhankelijk zijn van fossiele brandstoffen.”
En dus wordt er nu, in ieder geval op korte termijn, volop ingezet op meer onafhankelijkheid in energiebronnen. Op zon en wind. En batterijen. Want goed voor de portemonnee en de economie. De Europese Commissie presenteerde gisteren nog een actieprogramma hiertoe, ‘AccelerateEU’ (zie voor de inhoud het volgende blok). Dat het klimaat erbij gebaat is, is dan mooi meegenomen, zeggen we er dan maar met enige schroom bij.
En om deze cynische nieuwsbrief in stijl af te sluiten: er klinken ook weer waarschuwingen over hoe we die energietransitie inrichten. Want een belangrijke leverancier voor windmolens, zonnepanelen en batterijen is China. Bouwen we als Europa dus niet weer een nieuwe afhankelijkheid in?
Source: NRC