Spotify bestaat vandaag precies twintig jaar. Het Zweedse techbedrijf zette de muziekindustrie op zijn kop in een tijd dat veel mensen illegaal liedjes downloadden. Toch klinkt ook felle kritiek op de werkwijze van Spotify (en oprichter Daniel Ek).
Ken je Kazaa, Napster of LimeWire nog? Begin deze eeuw werden de downloadprogramma's populair. De software maakte het doodsimpel om bestanden te delen. Al snel waren volledige muziekbibliotheken gemakkelijk te downloaden. Illegaal, dat wel.
Het hield weinig mensen écht tegen. Even een album downloaden was gratis en de mp3's waren makkelijk mee te nemen op draagbare spelers.
De keerzijde was dat de muziekindustrie gigantisch veel geld misliep. Het leidde tot grote rechtszaken tussen platenmaatschappijen en eigenaren van downloadprogramma's, en schikkingen van tientallen miljoenen dollars.
Spotify werd geboren uit het idee dat muziekpiraterij gestopt moest worden. De Zweedse ondernemers Daniel Ek en Martin Lorentzon richtten Spotify exact twintig jaar geleden op: op 23 april 2006. Voor een vast bedrag per maand kregen klanten toegang tot een grote muziekbibliotheek, waar ze dan onbeperkt en zonder reclame naar konden luisteren.
Nederland was in 2010 het zevende land waar Spotify werd uitgebracht. Dat was een jaar nadat Spotify zijn mobiele app op de markt bracht. Daarvoor was de dienst alleen via webbrowsers op de computer te gebruiken.
Spotify maakte het zo simpel en laagdrempelig om toegang te krijgen tot miljoenen liedjes, dat veel mensen bereid waren daar maandelijks voor te betalen. In 2015 bleek uit onderzoek van de Europese Commissie dat Spotify bijdroeg aan het terugdringen van piraterij. Al liepen ook de losse verkopen van muziek terug.
Inmiddels heeft Spotify zo'n 713 miljoen gebruikers per maand wereldwijd. 281 miljoen van hen betalen voor de dienst, de rest luistert gratis met reclames. In Nederland betalen naar schatting ruim 4 miljoen mensen voor de dienst.
Nu is Spotify al lang niet meer de enige streamingdienst, al is het wereldwijd wel de grootste. Concurrenten zijn onder meer Apple Music, YouTube Music, Amazon Music, Deezer en Qobuz.
Vorig jaar keerde Spotify naar eigen zeggen ruim 11 miljard dollar uit aan artiesten. "Spotify is niet alleen het grootste platform voor artiesten en de grootste bron van inkomsten voor muziek", schrijft het bedrijf in zijn jaarcijfers. "Het is ook de belangrijkste motor achter de voortdurende groei van de muziekindustrie."
Toch klinkt er ook kritiek. Zo krijgen kleine artiesten niet meer uitbetaald voor nummers die minder dan duizend keer gestreamd zijn. En artiesten die wél betaald krijgen, ontvangen naar verluidt tussen de 0,003 en 0,005 dollar per stream. Dat betekent dat ze 30 tot 50 dollar verdienen als er tienduizend keer naar een nummer wordt geluisterd.
De bandleden van Los Campensinos! maakten eind vorig jaar bekend hoeveel ze aan de verschillende muziekdiensten hadden verdiend. Spotify leverde het meest op, maar per stream juist het minst. Amazon en Tidal betaalden ruim het dubbele per stream.
Spotify zegt zelf dat dat komt doordat "we veel meer streams hebben dan andere platforms". "Uiteindelijk betalen we het meest vanwege onze omvang."
Toch haalden artiesten hun muziek van de dienst, omdat ze ontevreden waren over de uitbetaling. Taylor Swift vertrok bijvoorbeeld in 2014, maar keerde in 2017 weer terug.
De afgelopen jaren breidde Spotify uit met onder meer podcasts, video's en luisterboeken. Dat leverde eveneens commotie op. Neil Young en Joni Mitchell verwijderden in 2022 hun muziek van Spotify, nadat het bedrijf een contract had gesloten met podcaster Joe Rogan. Hij werd ervan beschuldigd desinformatie over coronavaccins te verspreiden. Maar ook Young en Mitchell keerden uiteindelijk terug.
Meer recent nog stopten artiesten zoals Deerhoof, Godspeed You! Black Emperor en King Gizzard & The Lizard Wizard met Spotify, nadat was gebleken dat oprichter Ek geld investeerde in een Duits bedrijf dat militaire AI en drones bouwt. "We willen niet dat onze muziek bijdraagt aan het vermoorden van mensen", liet Deerhoof weten. "En we willen niet dat ons succes wordt gekoppeld aan AI-wapentuig."
Ek stopte begin dit jaar als directeur van Spotify, maar zit nog wel in het bestuur. De hierboven genoemde artiesten zijn nog niet terug, maar het is de vraag hoelang zij het volhouden zonder de grootste muziekdienst ter wereld.
Source: Nu.nl algemeen