Het programma ‘Pointer’ heeft minder tijd gekregen op tv, maar veel meer op sociale media. Presentator Jos de Groot: ‘We willen de bizarheid van de wereld laten zien.’
‘Meneer Schuitema, mag ik u wat vragen? Wij zijn van Pointer. Ik heb een paar vragen over De Deur. Wij spreken veel oud-leden van de kerk-’. Nog voordat presentator Jos de Groot (31) zijn vraag kan afmaken, kapt kerkleider Nomdo Schuitema hem af: ‘U moet van ons terrein af.’
Maar De Groot zet door. De getraumatiseerde oud-leden van de evangelische kerkbeweging De Deur verdienen een confrontatie met de grote baas. Al meelopend met de norse pastor blijft De Groot hem vriendelijk verzoeken om een reactie. Maar Schuitema geeft niet thuis. Boos en al bellend met de politie, rijdt hij weg. Weg van de scherpe vragen van Pointer.
Het is precies een jaar geleden dat onderzoeksjournalistiek platform Pointer (KRO-NCRV) de eerste productie op het eigen YouTube-kanaal uploadde. Intussen trekken de afleveringen, die in lengte variëren van een kwartier tot vijftig minuten, honderdduizenden kijkers. Om de week verschijnt er op het kanaal een diepgravende journalistieke zoektocht naar de systemen die schuilgaan achter een maatschappelijk probleem. Daarvoor gaat presentator Jos de Groot in gesprek met slachtoffers en deskundigen, en hij duikt in documenten om de zaak volledig uit te spitten.
Zo werd de aflevering waarin Pointer misstanden onderzoekt bij De Deur, een kerkgemeenschap met sekteachtige kenmerken, zo’n 475.000 keer bekeken. Ook een schrijnende reportage over de crackepidemie in Nederland maakte veel los. Daarvoor ging De Groot de straat op om via gebruikers, dealers en hulpverleners een kijkje te geven in de verborgen wereld van crackverslaving. De aflevering werd meer dan 700.000 keer bekeken.
Aan de lancering van het YouTube-kanaal ging het drastische besluit vooraf om de veertig jaarlijkse tv-afleveringen, waarvan Pointer met name bekend is, te reduceren tot de helft van dat aantal. Zo konden alle vrijgekomen mensen en middelen ingezet worden voor onderzoeksjournalistieke afleveringen op YouTube. Met die stap wil Pointer naast ouder publiek ook de jongere generaties blijven bereiken met belangrijke journalistieke verhalen.
‘Jongeren hebben geen televisie meer. Het heeft lang geduurd voordat dat een beetje doordrong bij de NPO’, zegt presentator Jos de Groot. Sinds de start van Pointers eigen YouTube-kanaal is hij het gezicht van de uitzendingen. In zijn eerdere carrière werkte De Groot vooral achter de schermen bij tv-programma’s. Met zijn podcast Veldheren, over de oorlog in Oekraïne, en de door hem gepresenteerde korte factcheckvideo’s van Pointer Checkt op het YouTube-kanaal van NPO Start Next, maakt hij al eerder zijn ambitie om te presenteren waar.
‘Het is heel belangrijk dat de publieke omroep midden in de maatschappij staat. Ook jongeren willen betrokken blijven bij wat er in de wereld gebeurt via serieuze content. En dat werkt nu eenmaal het beste via de platforms waar zij het meest actief op zijn.’ Als voorbeeld noemt hij het succes van NOS op 3, het platform dat jongeren met korte uitlegvideo’s op sociale media en YouTube op de hoogte brengt van het nieuws.
Het snelle succes van Pointer op YouTube heeft volgens De Groot vooral te maken met de echtheid van de afleveringen. ‘We willen de bizarheid van de wereld laten zien. Er is geen alwetende presentator in een studio. We gaan echt de straat op’, vertelt De Groot.
‘En we gaan niet akkoord met een schriftelijke reactie. We willen een confrontatie op camera. Dat is spannend, maar ook gewoon een journalistiek middel. Waarom zou ik ermee akkoord gaan dat mensen die de boel belazeren, geen antwoord geven?’ De Groots vastberadenheid om een reactie bij een verantwoordelijke uit te lokken doet denken aan de werkwijze van Tim Hofman in het populaire onlineprogramma Boos, waarin hij machthebbers en oplichters meedogenloos confronteert.
Het grootste verschil met de televisieafleveringen van Pointer zit hem in de spanning: kijkers én presentator weten vooraf niet wat ze gaan tegenkomen. De tv-afleveringen zijn duidelijk gericht op een oudere doelgroep, met een presentator die op zakelijke toon vertelt over een onderzoek. In de YouTube-afleveringen lijkt de kijker zelf mee te gaan met zo’n onderzoek.
‘Dat zorgt voor rauwe beelden soms’, zegt De Groot. ‘Maar het blijft onderzoeksjournalistiek met soms taaie, zwaar inhoudelijke onderwerpen. Dat is nog wel zoeken. We moeten ons echt plooien naar het platform en concurreren met alles wat er op YouTube staat, tot kookvideo’s aan toe.’
Een aantrekkelijke videotitel en thumbnail, het plaatje dat een video aankondigt, is daarom enorm belangrijk, legt De Groot uit. ‘Bij alles moet je je realiseren dat mensen kunnen wegklikken. Daarom vragen wij ons in de montage continu af: is het tempo goed, is de volgorde goed? Daar staat tegenover dat we meer vrijheid hebben dan bij tv als het gaat om lengte en publicatiemoment van een video. Als we vinden dat een onderwerp nog iets meer liefde verdient, kunnen we de video een paar dagen uitstellen.’
Daarbij noemt De Groot ook het veel directere contact met de kijkers via de reacties onder een video als groot voordeel van de YouTube-afleveringen. Naar aanleiding van de vele vragen onder de crackepidemievideo – strekking: hoe het kan dat crackdealers openbaar hun gang kunnen gaan zonder opgepakt te worden? – werkt de Pointer-redactie aan een tweede deel. Dat is op donderdag 30 april te bekijken op het eigen YouTube-kanaal.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant