Het kabinet subsidieert deze zomer op verzoek van de Tweede Kamer een NS-dalurenkaart. Dit wordt gepresenteerd als steunmaatregel voor mensen die financieel krap zitten door de gestegen energieprijzen, maar voor die doelgroep is de kaart waarschijnlijk te duur.
is politiek verslaggever van de Volkskrant en schrijft over financiën en landbouw.
Wat is het kabinet van plan?
Het kabinet wil de NS circa 120 miljoen euro subsidie geven, opdat de spoorvervoerder de prijs van zijn Dal Vrij-abonnement deze zomer tijdelijk (voor drie maanden) kan verlagen. Dat is een maandabonnement waarmee 12- tot 64-jarigen onbeperkt buiten de spits met de trein mogen reizen. De daluren op weekdagen zijn vóór 6.30 uur, tussen 9.00 en 16.00 uur, en na 18.30 uur. In het weekeinde en op feestdagen gelden deze tijdsbeperkingen niet. Het Flex Dal Vrij-abonnement kost nu 127,95 euro per maand. De Tweede Kamer wil die prijs tijdelijk (voor drie maanden) verlagen naar 49 euro.
Waarom wil de Tweede Kamer dit?
Een groot deel van de Tweede Kamer vraagt het kabinet al langer om goedkoper openbaar vervoer. Linkse partijen zijn voorstander omdat lagere inkomens, die vaak geen auto hebben en daardoor afhankelijk zijn van het ov, daarmee geholpen zijn. GroenLinks-PvdA, D66, en Partij voor de Dieren wijzen ook op vermeende klimaatvoordelen: als het ov goedkoper wordt, zullen autobezitters vaker de trein pakken en dat scheelt CO2-uitstoot. Maar ook de PVV, NSC en de ChristenUnie hebben de afgelopen jaren geijverd voor goedkopere ov-abonnementen.
Als die wens al langer leeft, waarom kan het nu dan ineens wel?
De geesten in het kabinet zijn er rijp voor dankzij de Iran-oorlog, die een nieuwe energiecrisis veroorzaakt. De NS-dalurenkaart wordt nu gepresenteerd als een soort bonusonderdeel van het steunpakket dat het kabinet maandag presenteerde. Die kabinetsmaatregelen moeten Nederlanders financieel verlichting brengen nu de brandstof- en energieprijzen de pan uitrijzen.
Maar het kabinet heeft ook een politiek motief om dit initiatief van GroenLinks-PvdA te omarmen. Het minderheidskabinet haalt zo een wit voetje bij de grootste oppositiepartij, die het bij cruciale stemmingen aan meerderheden kan helpen. Bovendien kost de maatregel relatief weinig.
Kon het niet goedkoper? 49 euro is nog steeds geen spotprijs...
Deze prijs is een compromis. Hierover hebben GroenLinks-PvdA en de coalitiepartijen hard onderhandeld. Begin april stelde GroenLinks-PvdA-Kamerlid Habtamu de Hoop een ov-dalurenabonnement van slechts 9 euro per maand voor. Dit maandabonnement zou niet alleen geldig moeten zijn in de trein, maar ook in bus, tram en metro. De Hoop ontleende het idee aan Duitsland, dat tijdens de vorige energiecrisis in 2022 tijdelijk zo’n abonnement invoerde. Die Duitse kortingskaart was overigens ook in de spits geldig. Dat 9-euro-ticket was een groot succes.
Maar volgens staatssecretaris Annet Bertram (CDA, Openbaar Vervoer) is het technisch niet mogelijk om op korte termijn een kortingsabonnement voor het hele ov in te voeren. De regionale tram-, bus- en metrobedrijven willen daar ook niet aan meewerken, omdat ze vrezen dat de rijkssubsidie de gederfde inkomsten niet dekt. Zij vrezen dat bestaande abonnementshouders zullen overstappen op het goedkopere zomerabonnement, en dat ze te weinig nieuwe reizigers zullen trekken. Om die reden subsidieert het kabinet alleen een treinabonnement. De voorgestelde prijs van 9 euro vond het kabinet te duur; dat zou ongeveer 400 miljoen euro kosten.
Voor wie is dat zomerabonnement aantrekkelijk?
Waarschijnlijk niet voor mensen met een laag inkomen zonder auto, want uit onderzoek blijkt dat die vooral met bus, tram en metro reizen. Voor lagere inkomens, die het meest lijden onder de gestegen energiekosten, is 49 euro ook nog steeds vrij prijzig. De aanstaande zomeractie is ook niet aantrekkelijk voor forensen, want die reizen meestal in de spits. 65-plussers betalen al minder voor een Flex Dal Vrij-abonnement, namelijk 59,95 euro. Dat scheelt maar 11 euro met de gesubsidieerde prijs. Kinderen onder de 12 jaar kunnen gratis met de trein.
Het Duitse experiment en ander onderzoek leren dat maar weinig mensen de auto laten staan als het openbaar vervoer goedkoper wordt. Goedkoper ov – helemaal als de korting alleen in daluren geldt – stimuleert voornamelijk reizen die anders niet gemaakt zouden zijn. De vermeden CO2-uitstoot, het klimaatvoordeel, is dan te verwaarlozen. Omdat de korting in de zomerperiode valt, zal die waarschijnlijk vooral voor plezierreisjes naar het strand, dierentuin en pretpark worden gebruikt.
Luister ook naar onze politieke podcast ‘De Kamer van Klok’:
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant