De nationale veiligheid heeft sinds de Tweede Wereldoorlog niet van zoveel kanten tegelijk en zo langdurig onder druk gestaan als nu. Zowel van binnenuit als van buitenaf heeft Nederland te maken met een ‘veelvoud aan dreigingen’, concludeert inlichtingendienst AIVD in zijn jaarverslag over 2025.
is politiek verslaggever van de Volkskrant
‘In de tachtig jaar dat de AIVD en zijn voorlopers bestaan, was er niet eerder een dreigingsbeeld als nu’, schrijft directeur-generaal Simone Smit in reactie op het verslag. Dat heeft met name te maken met een toenemend ‘instabiele en onvoorspelbare wereldorde’ als gevolg van conflicten, maar ook met een nog altijd reële binnenlandse terreurdreiging.
Dat is heel concreet zichtbaar in het toenemende aantal zogenoemde ambtsberichten die de AIVD verstuurde. In die berichten deelt de inlichtingendienst informatie met onder meer het Openbaar Ministerie, bijvoorbeeld als er een concrete dreiging uitgaat van een persoon of een groep. Als er reden voor is, kunnen er vervolgens ook mensen worden aangehouden. Vorig jaar verstuurde de AIVD 93 van zulke berichten, 20 meer dan in 2024.
Net als voorgaande jaren ziet de inlichtingendienst het jihadisme als ‘belangrijkste terroristische dreiging’. Het gaat dan met name om aanhangers van ISIS. Weliswaar staat de organisatie internationaal onder druk, de aantrekkingskracht en dreiging in Nederland nemen niet af.
De inlichtingendienst schrijft mogelijk opnieuw jihadistisch geweld te hebben voorkomen. In totaal werd over 19 personen een ambtsbericht verstuurd. Van elf van hen waren er ‘aanwijzingen voor een op handen zijnde geweldsdreiging’. Zij zijn daarop aangehouden.
Wat de inlichtingendienst vooral zorgen baart, is de jonge leeftijd van de aanhangers. Zes van de elf aangehouden personen waren jonger dan 24 jaar oud. ‘Jongeren vormen inmiddels een derde van de jihadistische onderzoekspopulatie’, aldus de AIVD.
Ook gaat er nog altijd een dreiging uit van rechts-extremisme. De AIVD kwam personen op het spoor die wapens en munitie verzamelden en die ‘zeer waarschijnlijk’ wilden inzetten. Volgens de inlichtingendienst is die dreiging vervolgens ‘weggenomen’.
Net als bij jihadisme gaat het in het geval van rechts-extremisme om jonge mensen. De AIVD ziet nu al meerdere jaren op rij dat zij vooral radicaliseren in online chatgroepen waarin ‘geweld en aanslagplegers worden verheerlijkt’.
De dreiging van rechts-extremisme beperkt zich niet tot geweld: de AIVD constateert ook dat er subgroepen zijn die ‘het rechts-extremistische geluid willen normaliseren’ door gedachtegoed ‘in een mildere vorm’ te presenteren. Als voorbeeld noemt de inlichtingendienst het gebruik van de term ‘remigratie’, een woord dat inmiddels ook zijn weg naar politiek Den Haag heeft gevonden.
Eveneens ziet de AIVD nog altijd dat er een dreiging uitgaat van zogenoemd anti-institutioneel extremisten. Zij geloven dat een ‘kwaadaardige elite mensen wil onderdrukken, tot slaaf maken of vermoorden’. Vorig jaar werden er acht zulke mensen aangehouden, zij bleken te beschikken over vuurwapens, munitie en materiaal om bommen te maken. De inlichtingendienst ziet dat de aanhoudingen weinig afschrikwekkend effect hebben op de groep als geheel: zij zien daarin vooral het beeld van een groter complot bevestigd.
Boven op de binnenlandse dreigingen komen ook nog eens internationale ontwikkelingen. De AIVD ziet dat met name Rusland zich vorig jaar ‘nog aanvallender’ is gaan opstellen tegen Europese landen. Dat beperkt zich niet alleen tot retoriek en propaganda, maar ook in concrete acties. Zo noemt de inlichtingendienst cyberaanvallen van Russische hackers, onder meer op Signal- en Whatsapp-accounts van ambtenaren en militairen. Vorige maand bleek dat het de Russen was gelukt om de accounts daadwerkelijk binnen te dringen.
Doel van de spionage-acties lijkt niet enkel het verkrijgen van informatie, maar ook het ‘investeren in cybercapaciteiten’ om er later sabotage-acties mee uit te voeren. Volgens de AIVD zijn die capaciteiten al toegenomen.
Tegelijkertijd ziet de AIVD dat China ‘aan een nieuwe wereldorde’ bouwt, waarin de belangen van het land de boventoon voeren en westerse invloed wordt ingeperkt. Zo liet China zien dat het bereid is ver te gaan om de eigen handel te beschermen. Als reactie op de handelstarieven van de Verenigde Staten beperkte het land de uitvoer van zeldzame aardmetalen, waar ook Europa last van had. Het laat volgens de inlichtingendienst eens te meer zien dat de afhankelijkheid van China ‘risicovol’ kan zijn.
Bovendien ziet de AIVD dat China op verschillende manieren probeert aan gevoelige westerse informatie te komen, met name op het gebied van technologie. Zo stuurt het land studenten en onderzoekers, maar voert het ook cyberaanvallen uit. ‘De Chinese cyberdreiging blijkt telkens groter dan gedacht.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant