De inwoners van Caribisch Nederland hebben niet dezelfde rechten en voorzieningen als Europese Nederlanders. Dat concludeert de Nationaal Coördinator tegen Discriminatie en Racisme (NCDR) in een donderdag gepubliceerd advies. ‘De Nederlandse staat faalt’, aldus de NCDR in het rapport.
is verslaggever van de Volkskrant en schrijft over asiel, migratie en de multiculturele samenleving.
Sinds 2010 zijn Bonaire, Sint Eustatius en Saba bijzondere gemeenten van Nederland. Dat betekent dat de inwoners Nederlandse staatsburgers zijn en hetzelfde behandeld moeten worden als Europese Nederlanders. Maar, zo stelt de NCDR, dat is op tal van terreinen niet het geval.
Een derde van de Caribische Nederlanders leeft in armoede, de toegang tot zorg en onderwijs blijft ver achter bij Europees Nederland en lang niet alle door Nederland geratificeerde mensenrechtenverdragen zijn ook op de eilanden geldig.
Volgens het in 2019 ingevoerde ‘comply or explain-principe’ is Nederlands beleid ook op de eilanden van toepassing (comply). Alleen in uitzonderlijke gevallen en met zorgvuldige onderbouwing (explain) mag onderscheid worden gemaakt. Dat betekent dus dat alle Nederlanders recht hebben op dezelfde toeslagen, dezelfde uitkeringen en dezelfde huurbescherming, tenzij er goede redenen zijn om verschil te maken.
In de praktijk is ‘onderscheid’ eerder regel dan uitzondering en worden verschillen niet of nauwelijks uitgelegd. Zo hebben de eilanden geen werkloosheidswet of kindgebonden budget. Medische zorg schiet tekort, middelbare scholen voldoen niet aan de kwaliteitseisen en de infrastructuur is in slechte staat.
‘Politieke verontwaardiging en actie over deze ongelijkwaardigheid blijven uit’, aldus de NCDR. ‘Dit versterkt het gevoel bij mensen in Caribisch Nederland dat zij worden behandeld als tweederangsburgers.’
Ook de rechtbank in Den Haag oordeelde in januari dat de Nederlandse staat zich schuldig maakt aan ongelijke behandeling. In een door Greenpeace aangespannen zaak oordeelde de rechter dat Nederland de mensenrechten van de inwoners van Bonaire schendt door te laat en te weinig maatregelen te nemen tegen de gevolgen van klimaatverandering. Nederland bereidt zich al jaren voor op die gevolgen en heeft daarvoor scenario’s en plannen uitgewerkt. Caribisch Nederland is in die plannen nooit meegenomen.
De NCDR pleit in het rapport voor een prijsplafond voor essentiële nutsvoorzieningen, inclusief internet, om zo de bestaanszekerheid te vergroten. Om jongeren te stimuleren terug te keren naar de eilanden na een studie in Europees Nederland en zo de braindrain te verminderen, wil de NCDR studieschulden voor deze groep kwijtschelden. Verder pleit hij voor een ‘multidisciplinaire wetenschappelijke adviesraad’ die zich gaat buigen over duurzame, gelijkwaardige zorg op Bonaire, Sint Eustatius en Saba.
Ook hamert de NCDR op de noodzaak om alle door Nederland geratificeerde mensenrechtenverdragen op de eilanden te laten gelden. Momenteel gelden veel verdragen alleen in Europees Nederland, waaronder die voor het voorkomen en bestrijden van geweld tegen vrouwen, voor het beschermen van kinderen tegen seksuele uitbuiting en voor de bestrijding van mensenhandel.
Het VN-Comité voor Economische, Sociale en Culturele Rechten heeft Nederland hierover meermaals op de vingers getikt en inmiddels heeft Den Haag stappen gezet om de rechtsbescherming gelijk te trekken.
Maar dat gaat volgens de NCDR allemaal veel te langzaam: ‘Als gelijkwaardigheid serieus wordt genomen, moeten internationale mensenrechtenverdragen, vooral die over basisrechten en sociale rechten, zo snel mogelijk ook voor Caribisch Nederland gelden.’
Source: Volkskrant