Dat mag jij vinden Thomas Hogeling beschouwt wekelijks de publieke opinie. Wat wordt er gezegd en vooral niet gezegd? Deze week: de willekeurige emoties achter voetbal .
Natuurlijk neem ik het AZ niet kwalijk dat het de KNVB-beker heeft gewonnen, zoiets kan de besten overkomen. Wel vind ik het vreselijk dat NEC heeft verloren. In de weken voorafgaand aan de finale fantaseerde ik stilletjes over hoe het zou voelen als ze winnen. Een uitbarsting van vreugde, medesupporters in de armen vallen, misschien wel tranen van blijdschap en dat allemaal met mijn vriend Willem, met wie ik al zo lang over NEC ouwehoer. Zou ik op maandag misschien zelfs in NEC-shirt naar de redactie van NRC komen?
Dat laatste waarschijnlijk niet, want ik draag mijn voetbalsupporterschap met enige schaamte. Het is geen geheim, maar ik wil ook niet dat een uitslag mijn stemming zichtbaar beïnvloedt. Ik wil niet dat mensen zeggen dat ik ‘maar beter even met rust gelaten kan worden’ omdat mijn club heeft verloren. Normaal gaat me dat goed af, maar dit keer niet. Ik had naar de wedstrijd toegeleefd. Dagenlang had ik alle bekerfinalecontent verslonden die me werd aangereikt; nieuwtjes, voorbeschouwingen, podcasts. Maar na het verlies wilde ik er niets meer van weten, terwijl de algoritmen nog steeds dachten van wel. Enige troost vond ik nog wel bij de nabeschouwing van mijn medesupporters van de Jarda-podcast, met de titel Wij hadden hier ook geen zin in.
Om voetbaleuforie te kunnen beleven, moet veel kloppen. Jouw ploeg moet winnen, maar dat is niet genoeg. Ze moeten tegen de verwachting in winnen. Ik geloof niet dat supporters van Bayern München euforie beleven als hun club voor de vijfendertigste keer landskampioen wordt. Er moet dus iets op het spel staan waar je vooraf niet op kunt rekenen; voor de ene ploeg is dat promotie of handhaving, voor de andere kwalificatie voor Europees voetbal, maar het beste gevoel geeft het winnen van een echte prijs.
Dat stel ik me althans zo voor, want NEC heeft in haar 125-jarige bestaan nooit een prijs gewonnen. Ja, ik was er een keer bij toen NEC kampioen van de Keuken Kampioen Divisie werd, maar dat zag je al maanden van tevoren aankomen en in feite word je dan negentiende van Nederland, achter de achttien clubs uit de eredivisie.
Na het verlies van de bekerfinale vroeg ik me af wat me zo aantrekt in NEC. Waarom ga ik ook dit weekend weer gewoon kijken? Naast logische verklaringen zoals een gevoel van identiteit, warme jeugdherinneringen en het feit dat je nou eenmaal emotioneel betrokken raakt bij iets waar je zoveel tijd en geld in investeert, heb ik ook een cynischer verklaring: het is gokken. In de HBO-serie Industry vraagt de Amerikaanse Harper Stern aan haar Britse collega-bankier Greg Grayson wat al die mensen in de kroeg toch zo leuk vinden aan voetbal. „Het levert willekeurig vreugde en verdriet op”, antwoordt hij. „Het is net als het leven”.
Voetbal is relatief onvoorspelbaar, de beste wint niet altijd. Meer dan andere sporten hebben de uitslagen inderdaad iets willekeurigs. Dat maakt dat je altijd blijft hopen dat jouw ploeg against the odds toch wint. Voetbalsupporters zijn daar misschien gevoeliger voor dan anderen. Dat werkelijk elke voetbalpodcast wordt gesponsord door TOTO en dat alle verslaggevers het bekertoernooi consequent de Eurojackpot KNVB Beker moeten noemen, lijkt dat te bevestigen.
In een essay over zijn gokverslaving schrijft Jay Kang dat de euforie altijd de pijn is en de pijn altijd de euforie, er is geen verschil. Hoop is uitgestelde teleurstelling, luidt de titel van een boek over Feyenoord. Maar na de teleurstelling volgt altijd weer hoop. En na die hoop volgt altijd weer teleurstelling. Dat is het mooie.