Regisseur Ildikó Enyedi laat met Silent Friend haar eigengereide gevoeligheid zien. Ze schetst de mens in drie verschillende tijdslijnen als onlosmakelijk met de natuur verbonden.
schrijft voor de Volkskrant over film.
Sommige films, hoe goed ook, varen wel bij wat toelichting. Bijvoorbeeld als de hoofdrol in die film wordt gespeeld door een bijna 200 jaar oude boom. Om de toeschouwer ontvankelijk te maken voor de subtiele wonderen van Silent Friend, tuigt de Hongaarse cineast Ildikó Enyedi zodoende een hoorcollege op.
Het brein van een zes maanden oude baby oogt op een scan alsof het onder invloed is van een psychedelische drug, doceert neurobioloog Tony (Tony Leung Chiu Wai) in deze sleutelscène. Baby’s maken zo snel en eenvoudig nieuwe verbindingen dat ze hyperontvankelijk zijn voor het onbekende. Naarmate we ouder worden, ervaren we de wereld als een reeks gefocuste momenten, een vaardigheid die Tony ‘schijnwerperbewustzijn’ noemt. Ter illustratie laat hij in de verdonkerde collegezaal een lichtgevende strandbal rondgaan: zó veel ontglipt doorgaans aan onze waarneming. (Gebaseerd op wetenschappelijk onderzoek, dit college.)
Wat als we leren observeren als zo’n onbevangen, verwonderende baby? Wie daar tijdens het kijken van Silent Friend mee begint, suggereert Enyedi, verlaat de bioscoop vermoedelijk met flink opgerekte zintuigen.
Die boom dus, de stille vriend uit de titel, is een reusachtige ginkgo biloba uit 1832, op de campus van de Duitse universiteit waar Tony een aantal gastcolleges verzorgt. Hij raakt er opgesloten wanneer covid uitbreekt, terug naar Hongkong kan even niet. De boom waakt, maakt hem nietig. Enyedi filmt Tony steeds nadrukkelijker vanuit ginkgo-perspectief en introduceert ondertussen soepel twee nieuwe verhaallijnen.
De eerste, gefilmd in zwart-wit, volgt de eerste vrouwelijke student op dezelfde universiteit, in het begin van de 20ste eeuw. De tweede, in de jaren zeventig van de vorige eeuw, vangt op weer dezelfde plek de ontluikende liefde tussen twee studenten: zij bestudeert de zintuigen van een geranium en overwint gaandeweg zijn scepsis. En steeds is daar die boom, die niet alleen bekeken wordt maar zelf ook lijkt te kijken.
Na haar voor een Oscar genomineerde liefdesdrama On Body and Soul (2017), waarin twee sociaal teruggetrokken collega’s elkaar als hert en hinde ontmoeten in hun dromen, toont Enyedi met Silent Friend opnieuw haar eigengereide gevoeligheid. Ze schetst de mens in die drie verschillende tijdslijnen als onlosmakelijk met de natuur verbonden, als de Europese afgezant van Terrence Malick. Heel subtiel schakelt ze haar verhaallijnen zo aaneen dat een gevoel van gelijktijdigheid ontstaat: de blik van de boom.
Wie de door Enyedi aangereikte sleutel weet te vinden, wacht weldadige berusting.
Drama
★★★★☆
Regie Ildikó Enyedi
Met Tony Leung Chiu Wai, Léa Seydoux, Luna Wedler, Enzo Brumm, Marlene Burow
148 min., in 41 zalen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant