Rechtszaak Het OM acht bewezen dat de Syrische Rafiq al-Q. gevangenen martelde en seksueel geweld tegen hen gebruikte. De officieren van justitie noemen het een „bijzondere zaak, omdat het lang niet alle slachtoffers van de misdrijven die in Syrië zijn gepleegd is gegeven dat hun beul ooit terechtstaat”.
De Syriër Rafiq al-Q. werd in 2023 in Druten aangehouden en wordt beschuldigd van het martelen en verkrachten van landgenoten in 2013 en 2014.
Het Openbaar Ministerie heeft woensdag dertig jaar celstraf geëist tegen Syriër Rafiq al-Q., die wordt verdacht van marteling, foltering en seksueel geweld tegen Syrische burgers. De eis werd uitgesproken in de rechtbank van Den Haag, waar bij de inhoudelijke behandeling van de zaak ook slachtoffers van Al-Q. aanwezig waren om te getuigen.
Volgens het OM heeft Al-Q. misdaden tegen de menselijkheid gepleegd: zulke ernstige misdrijven dat verdachten in Nederland kunnen worden berecht, ook al hebben de misdrijven zich buiten Nederlands grondgebied afgespeeld.
Rafiq Al-Q. was tussen in ieder geval 2013 en 2014 griffier in de West-Syrische stad Salamiyah, waar hij volgens het OM meewerkte aan het neerslaan van vreedzame protesten tegen de toenmalige president Bashar al-Assad. Al-Q. zou lid zijn geweest van de National Defense Forces (NDF), een paramilitaire groep van vrijwilligers die zich achter Assad schaarden. Als NDF-verhoorder folterde, martelde, misbruikte en verkrachtte hij gevangenen, aldus het OM. Het ging dan om demonstranten, hun familieleden en anderen.
„Nog steeds zie ik zijn pistool in mijn mond en hij vraagt me: ‘Ruik je het kruit? Ik kan een einde maken aan je leven'”, vertelde slachtoffer Hassan tijdens de zitting in Den Haag via een vertaler. „Niemand was erger dan hij.” Hassan en acht anderen legden verklaringen bij de Nederlandse politie af over hoe Al-Q. hen ophing aan hun voeten, onder stroom zette en bedorven eten gaf. Twee vrouwelijke slachtoffers vertelden de politie hoe Al-Q. hen aanrandde en verkrachtte. „Dat de verdachte zelf een leidinggevende rol op zich nam en zich uiterst wreed opstelde draagt bij aan de ernst van de zaak”, schrijft het OM.
Al-Q. kwam in 2021 naar Nederland en ging, nadat hij een tijdelijke verblijfsvergunning kreeg, wonen in het Gelderse Druten. Daar werd hij in december 2023 gearresteerd. Al-Q. ontkent alle beschuldigingen en zegt dat de slachtoffers tegen hem samenzweren.
Het OM noemt de zaak woensdag „bijzonder, omdat het lang niet alle slachtoffers van de misdrijven die in Syrië zijn gepleegd, is gegeven dat hun beul ooit terechtstaat”. Tientallen Syriërs volgden de zaak in de Haagse rechtbank via een livestream.
Ook is het bijzonder dat Al-Q. de eerste verdachte is die voor seksueel geweld als misdrijf tegen de menselijkheid wordt berecht in een Nederlandse rechtbank. „Dat betekent dat het Openbaar Ministerie het seksuele geweld ziet als een systematische of wijdverspreide aanval op de burgerbevolking. Niet als individuele aanrandingen of verkrachtingen”, zegt Marieke de Hoon, hoofddocent internationaal strafrecht aan de universiteit van Amsterdam. De Hoon noemt de zaak tegen Al-Q. „een van de grootste zaken in internationale misdrijven die we ooit in Nederland hebben gehad”.
In januari 2024 was Mustafa A. de eerste pro-Assad-Syriër die in Nederland werd veroordeeld. Hij kreeg een celstraf van twaalf jaar voor onder meer het medeplegen van een illegale arrestatie, medeplichtigheid aan marteling en lidmaatschap van een criminele organisatie. Tegen een aantal andere Syrische aanhangers van Assad loopt in Nederland nog een zaak.
De rechtbank doet op 9 juni uitspraak in de zaak tegen Rafiq al-Q.