Regeringspartij VVD is ‘teleurgesteld’ en ‘verbijsterd’ over het stranden van een deel van het asielbeleid van het kabinet-Jetten. Toch blijven de politieke en inhoudelijke consequenties onder de streep beperkt.
is politiek verslaggever en onderzoeksjournalist van de Volkskrant.
Een kleine week voor de cruciale stemming in de Eerste Kamer over de zogenoemde Asielnoodmaatregelenwet was er vanuit de boezem van het kabinet al te horen dat er, ongeacht de uitkomst, geen crisis zou uitbreken. ‘Er komt alleen crisis als iemand een crisis wil’, aldus een ingewijde. ‘En dat is niet zo.’
Het blijkt vooralsnog een goede inschatting te zijn geweest. De VVD toonde zich ‘teleurgesteld’ (Dilan Yesilgöz) dan wel ‘verbijsterd’ (Ruben Brekelmans) over het stranden van de Asielnoodmaatregelenwet, dinsdag in de Eerste Kamer, maar gaat de zaak niet op de spits drijven. D66 en CDA hebben al beloofd dat er herstelwerkzaamheden komen.
Die twee partijen kunnen ook moeilijk beweren dat er sprake is van een grote tegenvaller. Beide coalitiepartijen stemden vorig jaar in de Tweede Kamer tegen zowel de Asielnoodmaatregelenwet als de wet om het tweestatusstelsel in te voeren, dat een strikt onderscheid maakt tussen mensen die persoonlijk vervolgd worden en asielzoekers die voor oorlog en geweld op de vlucht zijn.
Die laatste, veruit grootste groep, krijgt straks bij een tijdelijke verblijfsvergunning veel minder rechten op het gebied van gezinshereniging. Zo moet het aantal asielzoekers in Nederland substantieel slinken, hoewel er ook volop gewaarschuwd wordt dat de stelselwijziging juist tot een lawine van nieuwe procedures zal leiden. Veel vluchtelingen zullen willen bewijzen dat ze persoonlijk vervolgd worden om zo meer asielrechten te krijgen.
Het CDA stemde juist tegen het tweestatusstelsel omdat de door ex-PVV-minister Marjolein Faber opgestelde wet onvoldoende rekening hield met uitvoeringsproblemen. Hoewel de wet ongewijzigd is gebleven, beloofde CDA-leider Henri Bontenbal tijdens de formatie dat zijn fractie in de Eerste Kamer zou voorstemmen. Voor de Asielnoodmaatregelenwet – een verzameling aanscherpingen van het beleid – had het CDA dat al eerder duidelijk gemaakt, mits de strafbaarstelling van illegaliteit via een novelle verzacht zou worden.
Doordat het CDA overstag ging, kreeg D66 de ruimte om tegen beide wetten te stemmen. Alleen werd er toen geen rekening mee gehouden dat de PVV zich tegen de eigen voorstellen zou keren. Daardoor kwam de Asielnoodmaatregelenwet alsnog op losse schroeven te staan.
VVD-fractievoorzitter Ruben Brekelmans maande in de dagen voor de stemming premier Rob Jetten aan om de D66’ers in de Eerste Kamer alsnog te dwingen in te stemmen met de strafbaarstelling van illegaliteit. Volgens een ingewijde zou toen echter al duidelijk zijn geweest dat de D66-senatoren bij hun standpunt bleven, ook omdat in de formatie al was afgesproken dat ze zouden tegenstemmen.
De druk van de VVD heeft bijgedragen aan het beeld dat de premier gezichtsverlies heeft geleden doordat hij zijn eigen partijgenoten niet kon meekrijgen. Ook wijzen critici erop dat de D66’er tijdens de campagne de indruk wekte open te staan voor een strenger asielbeleid, al maakte Jetten ook toen duidelijk dat zijn partij de asielwetten van Faber niet steunde.
Het strengere asielbeleid zal er waarschijnlijk snel alsnog komen. Veel van de maatregelen uit de nu gesneuvelde Asielnoodmaatregelenwet zijn ook opgenomen in de zogenoemde uitvoeringswet van het Europese asiel- en migratiepact, dat begin juni door de Eerste Kamer zal worden aangenomen. Voor twee maatregelen die daar niet in staan – het sneller ongewenst kunnen verklaren van vreemdelingen en het schrappen van dwangsommen vanwege te lange procedures – komt het kabinet binnen twee weken met nieuwe voorstellen, kondigde premier Jetten woensdag al aan.
Onder de streep blijven de consequenties voor het voorgenomen asielbeleid waarschijnlijk zeer beperkt. Alleen de strafbaarstelling van illegaliteit wordt op de lange baan geschoven. D66 en CDA zullen daar geen traan om laten, en ook de VVD bleek eerder bereid om dat voorstel op te offeren. Bij de stemming in de Tweede Kamer vorig jaar was de VVD-fractie aanvankelijk van plan om tegen het PVV-amendement te stemmen. Pas toen toenmalig coalitiepartner BBB daar niet aan mee wilde doen, besloot de VVD voor te stemmen.
Of en wanneer het dinsdag met hulp van de PVV weggestemde voorstel ooit weer zal herrijzen, blijft ongewis.
Wilt u belangrijke informatie delen?
Mail naar tips@volkskrant.nl of kijk op onze tippagina.
Luister ook naar onze politieke podcast ‘De Kamer van Klok’:
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant