is natuurkundige en oud-politicus.
De filosoof Guy Debord voorspelde in zijn boeken over de ‘spektakelmaatschappij’ de totale ontaarding van onze samenleving, waarin door overconsumptie en mediatisering niets meer echt is en alles draait om beeldvorming. In 1988 waarschuwde Debord indringend voor het moment dat feitenvrije illusie de reële wereld geheel zou overstemmen.
Ik las zijn werken in de vrolijke jaren negentig, waarin de democratisering wereldwijd oprukte en de mensheid vast van plan leek de wereld én de toekomst te gaan redden via het Kyotoverdrag en Millenniumdoelen.
Glimlachend legde ik Debord terzijde. Zijn cynische theorieën waren weerlegd. Samenlevingen en politiek bleken goed in staat zich te concentreren op wat er echt toe deed. Ik juichte te vroeg. Het triumviraat van populisme, sociale media en een groepje superrijken is inmiddels hard bezig de hedendaagse werkelijkheid vorm te geven naar Debord’s cynische voorspellingen.
Over onze columns
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Zelfs in dit relatief egalitaire en nuchtere land moeten we eraan geloven. Sinds de nareis-op-nareis-illusie is Nederland in de ban van ons eigen spektakelstuk: de asielcrisis. Er gaan ongetwijfeld sociologen promoveren op de vraag hoe een gehele samenleving kon gaan hyperventileren over een vluchtelingenaantal dat in 2025 bijna de helft lager lag dan tien jaar eerder en inmiddels jaarlijks afneemt.
Niettemin was ‘het strengste asielbeleid ooit’ nodig en legden twee asielwetten vervolgens voor het oog der natie een adembenemende hindernisbaan door het parlement af. Op de openingsakte, noodwet-werd-noodmaatregelenwet, volgde de klucht waarin minister-ik-ben-beleid-Faber de wet in elkaar broddelde.
En net toen het saai dreigde te worden stopte de PVV snel een handgranaat in de wet door illegaliteit strafbaar te verklaren. Daardoor werd de stemming in de Eerste Kamer alsnog een live uitgezonden thriller en sneuvelde er een wet in de allerlaatste minuut.
Het volk keek al die tijd gebiologeerd toe. Talkshowtafels en actualiteitenrubrieken werden avond aan avond gevuld met analyses en duidingen. De journaals smulden van de politieke spanning. Het script van Debord werd nauwgezet gevolgd. En op een enkeling na stelde niemand zich de vraag of deze wetten daadwerkelijk een verschil gaan maken voor vluchtelingen en voor Nederland.
Het antwoord op die vraag is eenvoudig. Geen enkel verschil. Het is louter spektakel. Overbodig ook, omdat Europa inmiddels gezamenlijk regels heeft gemaakt voor het ontvangen, beoordelen en indien nodig terugsturen van vluchtelingen. Die regels zijn vastgelegd in negen verordeningen die op 12 juni aanstaande in heel Europa van kracht worden. Elk EU-land is verplicht die Europese verordeningen op te nemen in de eigen regelgeving.
Terwijl politici dinsdagavond nog schuimbekten over de ‘rampzalige consequenties’ van het verwerpen van de asielnoodmaatregelenwet, staan de werkelijke gevolgen droogjes uitgelegd in de memorie van toelichting: ‘De Wet invoering tweestatus en de Asielnoodmaatregelenwet zijn vormgegeven op basis van de stand van het Unierecht vóór het toepasselijk worden van het Asiel- en migratiepact en kunnen juridisch gezien dan ook alleen nog gelding hebben tot aan het toepasselijk worden van het Asiel- en migratiepact.’ Dat is dus op 12 juni.
Kortom, beide wetten zouden sowieso nog maar enkele weken geldig zijn geweest, alvorens ze automatisch zouden zijn geannuleerd en vervangen door de regels van het Migratiepact.
Die regels zijn niet minder streng dan de Faberwetten. De handgranaat van de strafbare illegaliteit ontbreekt en de nogal symbolische mogelijkheid om uitgeprocedeerden sneller ongewenst te verklaren gaat niet door. Maar verder zijn ze exact gelijk. Tot stand gekomen na tien jaar noeste politieke arbeid in Europa, via echte compromissen, zonder politiek theater.
Stel je eens voor dat de Nederlandse politiek zich niet had verloren in een jarenlang schijngevecht over twee overbodige wetten. Dat niet avond aan avond de woorden asielcrisis of onbeheersbare instroom waren gevallen. Dat het land niet was opgehitst tegen elke vreemdeling die onze grenzen oversteekt. Dat we rustig en weloverwogen een streng en rechtvaardig vluchtelingenbeleid in Europees verband hadden gerealiseerd.
En dat intussen was gewerkt aan voldoende opvang zodat het COA geen dure hotels hoeft af te huren en burgemeesters niet genoodzaakt zijn om bewoners te overvallen met lastminutenoodopvang. Stel je toch voor. Maar het is helaas een illusie gebleken. Terwijl Debord’s dystopie bewaarheid werd. We moeten ons doodschamen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant